భారతదేశంలో జీతాల స్తంభన: పెరుగుతున్న ఉద్యోగాలు.. తగ్గుతున్న నిజ ఆదాయాలు!

ఉద్యోగాలు పెరుగుతున్నా.. ఆదాయాలు ఎందుకు పెరగడం లేదు?

భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ ఉద్యోగాల కల్పన, తగ్గుతున్న నిరుద్యోగం వంటి విషయాలపై ఎక్కువగా దృష్టి సారిస్తుంది. అయితే, క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తే ఒక కీలకమైన సవాలు కనిపిస్తోంది: అది స్తంభించిపోయిన నిజ ఆదాయాలు (Stagnant Real Wages). ఇది ఉద్యోగాల నాణ్యతపై, మొత్తం శ్రేయస్సుపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతోంది. అంటే, ఆర్థిక కార్యకలాపాలు జరుగుతున్నా.. చాలా మంది కార్మికులు తక్కువ ఆదాయాలతోనే ఇరుక్కుపోతున్నారని అర్థం. ఉద్యోగాల సంఖ్యకు, నిజ ఆదాయాల స్తంభనకు మధ్య ఉన్న ఈ అంతరం లోతైన నిర్మాణ సమస్యలను సూచిస్తోంది.

తక్కువ ఉత్పాదకతే వేతనాల పెరుగుదలకు అడ్డు

భారతదేశంలో వేతనాలు పెరగకపోవడానికి ప్రధాన కారణం వివిధ రంగాల్లోని తక్కువ ఉత్పాదకతే (Low Productivity). ఇప్పటికీ సుమారు 45% మంది కార్మికులు పనిచేస్తున్న వ్యవసాయ రంగంలో, వ్యవస్థీకృత (Organized) వ్యవసాయేతర రంగంతో పోలిస్తే ఉత్పాదకత చాలా తక్కువగా ఉంది. 2005-06 నుండి 2015-16 మధ్య 5.2 కోట్ల మంది కార్మికులు వ్యవసాయం నుండి ఇతర రంగాలకు మారినా, వ్యవసాయ రంగపు GDP వాటా మాత్రం తక్కువగానే ఉంది. వ్యవస్థీకృత వ్యవసాయేతర రంగం 3-4 రెట్లు ఎక్కువ ఉత్పాదకత కలిగి ఉన్నప్పటికీ, చాలా మంది తక్కువ వేతనం వచ్చే ఉద్యోగాల్లోనే కొనసాగుతున్నారు. ఉత్పాదకత కాస్త మెరుగ్గా ఉన్న తయారీ రంగంలో (Manufacturing) కూడా 2019-2023 మధ్య ఏటా కేవలం 0.4% వృద్ధి నమోదైంది. ఇది 2013-2018 మధ్య నమోదైన 5.5% వృద్ధి కంటే చాలా తక్కువ. ఈ మొత్తం ఉత్పాదకత అంతరం నేరుగా వేతనాల వృద్ధిని పరిమితం చేస్తోంది.

ద్రవ్యోల్బణంతో నామమాత్రపు జీతాలు కరిగిపోతున్నాయి

పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వే (PLFS), లేబర్ బ్యూరో వంటి సంస్థల డేటా ఆందోళనకరమైన ధోరణిని చూపుతోంది: నిజమైన వేతనాలు స్తంభించిపోవడం లేదా తగ్గుముఖం పట్టడం. నామమాత్రపు జీతాలు (Nominal Wages) కొద్దిగా పెరిగినా, ద్రవ్యోల్బణం (Inflation) ఆ పెరుగుదలను మించిపోతుంది. దీంతో కొనుగోలు శక్తి (Purchasing Power) తగ్గిపోతుంది. ఉదాహరణకు, 2022 నుండి 2025 మధ్య, నిజమైన రెగ్యులర్ వేతనాలు ఏటా కేవలం 1.2% మాత్రమే పెరిగాయి, ఇవి 2011-12 స్థాయిల కంటే తక్కువ గానే ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని రోజువారీ కూలీల (Casual Workers) నిజ ఆదాయాలు అదే కాలంలో ఏటా సుమారు 3% తగ్గాయి. అంటే, ఆర్థిక వృద్ధి సాధించినప్పటికీ, చాలా మంది ప్రజల నిజ ఆదాయాలు చెప్పుకోదగ్గ స్థాయిలో పెరగడం లేదు. దేశంలో సుమారు 90% మంది కార్మికులు పనిచేస్తున్న అసంఘటిత రంగం (Informal Sector) ఈ విషయంలో మరింత దుర్బలంగా ఉంది. వీరిలో చాలా మంది నెలకి ₹10,000 కంటే తక్కువ సంపాదిస్తూ, ఎటువంటి సామాజిక భద్రత లేకుండానే ఉన్నారు.

కొత్త లేబర్ చట్టాలపై సందేహాలు

భారతదేశం ఇటీవల నవంబర్ 2025లో నాలుగు కొత్త లేబర్ కోడ్స్ ను అమలులోకి తెచ్చింది. ఈ కోడ్స్ 29 చట్టాలను సరళీకృతం చేయడం, సామాజిక భద్రతను మెరుగుపరచడం, పని పరిస్థితులను మెరుగుపరచడం, నిబంధనల అమలును సులభతరం చేయడం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నాయి. అపాయింట్‌మెంట్ లెటర్లు తప్పనిసరి చేయడం, గిగ్, ప్లాట్‌ాం కార్మికులకు సామాజిక భద్రతను విస్తరించడం, చట్టబద్ధమైన కనీస వేతనాలను నిర్ణయించడం వంటివి ఇందులో కీలక అంశాలు. అయితే, మనీష్ సభర్వాల్ వంటి నిపుణులు ఈ కోడ్స్ వేతన స్తంభన సమస్యను మాయాజాలంలా పరిష్కరించవని హెచ్చరిస్తున్నారు. వీరు ఫార్మల్ రంగంలో కొద్దిమందికి మాత్రమే ప్రయోజనం చేకూరుతుందని, ఇది ఫార్మలైజేషన్‌ను నిరుత్సాహపరచవచ్చని వాదిస్తున్నారు. నిజమైన వేతనాలను పెంచడంలో ఈ కోడ్స్ విజయం సాధించాలంటే, అవి ఎంత సమర్థవంతంగా అమలు చేయబడతాయి, కేవలం చట్టపరమైన మార్పులే కాకుండా ఉత్పాదకతను ఎంతవరకు పెంచుతాయి అనేదానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.

స్తంభించిన వేతనాల వల్ల ప్రమాదాలు

నిరంతరాయంగా వేతనాలు స్తంభించిపోవడం భారతదేశ ఆర్థిక భవిష్యత్తుకు తీవ్రమైన ప్రమాదాలను కలిగిస్తుంది. ఇది ఆదాయ అసమానతలను (Income Inequality) పెంచుతుంది, సంపదను కేంద్రీకరిస్తుంది. సామాజిక అశాంతికి, దేశీయ వినియోగం (Domestic Consumption) తగ్గడానికి దారితీయవచ్చు. తక్కువ ఉత్పాదకత కలిగిన రంగాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడటం ఆర్థిక వ్యవస్థను బాహ్య ఒత్తిళ్లకు, ప్రపంచ పోటీకి మరింత దుర్బలంగా మారుస్తుంది. వియత్నాం, బంగ్లాదేశ్ వంటి దేశాలు వేగవంతమైన కార్మిక ఉత్పాదకత వృద్ధిని చూపుతూ, ఎక్కువ పెట్టుబడులను, నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులను ఆకర్షిస్తున్నాయి. గిగ్ ఎకానమీ (Gig Economy) సౌలభ్యాన్ని అందిస్తున్నప్పటికీ, చాలామంది గిగ్ కార్మికులు ₹15,000 కంటే తక్కువ సంపాదిస్తూ, బలమైన సామాజిక భద్రత లేకుండానే ఉన్నారు. 2015-16 నుండి వేతన స్తంభన, డీమానిటైజేషన్, GST, కోవిడ్-19 మహమ్మారి వంటి పరిణామాలు అసంఘటిత రంగాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయి. అధిక ఉత్పాదక రంగాలకు మారడం, వేతనాలను పెంచడం వంటివి చేయకుండా, భారతదేశం మధ్య-ఆదాయ దేశంగానే మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

వేతనాల వృద్ధికి మార్గం

రాబోయే ఆర్థిక సంవత్సరాల్లో భారతదేశ GDP వృద్ధి 6.8% నుండి 7.4% మధ్య ఉంటుందని ఆర్థిక అంచనాలు చెబుతున్నాయి. లేబర్ మార్కెట్ డేటా కూడా సానుకూల ధోరణిని చూపుతోంది. డిసెంబర్ 2025 నాటికి 15 ఏళ్లు, అంతకంటే ఎక్కువ వయస్సు ఉన్నవారికి లేబర్ ఫోర్స్ పార్టిసిపేషన్ రేటు (LFPR) 44.9% కి చేరుకుంటుందని, మొత్తం ఉపాధి స్థిరంగా పెరుగుతోందని అంచనా. అయినప్పటికీ, వేతనాలు స్తంభించిపోయాయనే ప్రధాన సమస్య అలాగే ఉంది. నిజమైన వేతనాలను పెంచడానికి ఒక సమగ్ర వ్యూహం అవసరం: తక్కువ ఉత్పాదకత కలిగిన వ్యవసాయం నుండి అధిక వేతనం కలిగిన వ్యవసాయేతర ఉద్యోగాలకు కార్మికులు మారడానికి సహాయం చేయడం, పరిశ్రమల అవసరాలకు అనుగుణంగా నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడం, ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను, ఫార్మలైజేషన్‌ను ప్రోత్సహించే వాతావరణాన్ని సృష్టించడం. ఈ ప్రాథమిక నిర్మాణ సమస్యలను పరిష్కరించకుండా, భారతదేశం యొక్క బలమైన GDP వృద్ధి ప్రజల జీవితాల్లో విస్తృతమైన మెరుగుదలకు దారితీయకపోవచ్చు.