R&Dపై భారీగా ఖర్చు చేయాలని నీతి ఆయోగ్ సూచన
'భారతదేశంలో పరిశోధన & అభివృద్ధిని సులభతరం చేయడం - అడ్డంకులను తొలగించడం, ప్రోత్సాహకాలను పెంచడం' అనే పేరుతో నీతి ఆయోగ్ సమర్పించిన ఈ నివేదిక, దేశ R&D వ్యవస్థపై లోతైన విశ్లేషణను అందిస్తోంది. జాతీయ R&D పెట్టుబడులను రాబోయే నాలుగు నుండి ఐదు సంవత్సరాలలో GDPలో కనీసం **2%**కి పెంచాలని ఈ నివేదిక సిఫార్సు చేస్తోంది. ప్రస్తుత 0.64%-0.66% స్థాయి నుండి ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడం ద్వారా, దేశ శాస్త్రీయ, సాంకేతిక పునాదిని బలోపేతం చేయాలని భావిస్తున్నారు.
ప్రపంచ దేశాలతో పోలిస్తే ఇండియా వెనుకబాటు
ప్రపంచ దేశాలతో పోలిస్తే, భారతదేశం R&Dపై ఖర్చు చేసే శాతం చాలా తక్కువగా ఉంది. భారత్ తన GDPలో సుమారు 0.64%-0.66% కేటాయిస్తుండగా, చైనా 2.4%, అమెరికా 3.5%, దక్షిణ కొరియా 4.9% వరకు ఖర్చు చేస్తున్నాయి. ప్రపంచ సగటు 1.18% కంటే ఇది చాలా తక్కువ. సంవత్సరాలుగా ఈ శాతం 0.6% నుండి 0.7% మధ్యనే ఉంటోంది.
ప్రైవేట్ రంగం భాగస్వామ్యం, నిధుల వినియోగంలో లోపాలు
ఈ అంతరానికి ప్రధాన కారణం ప్రైవేట్ రంగం భాగస్వామ్యం తక్కువగా ఉండటమే. ప్రధాన ఆవిష్కరణల ఆర్థిక వ్యవస్థల్లో ప్రైవేట్ రంగం R&D ఖర్చుల్లో 70% కంటే ఎక్కువ వాటా కలిగి ఉంటే, భారతదేశంలో ఈ వాటా కేవలం 36-41% మాత్రమే ఉంది. కేటాయించిన R&D నిధుల్లో కూడా దాదాపు 60% మాత్రమే ఉపయోగించబడుతున్నాయని నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలోని సంక్లిష్టమైన అప్లికేషన్ ప్రక్రియలు, కఠినమైన ఆర్థిక నిబంధనలు, ఫండ్ల విడుదలలో జాప్యం వంటివి పరిశోధనలకు ఆటంకంగా మారుతున్నాయి.
ఆవిష్కరణలను మార్కెట్లోకి తేవడంలో వైఫల్యం
భారతదేశంలో పరిశోధనల సంఖ్య పెరుగుతున్నప్పటికీ, ప్రయోగశాలల్లో జరిగిన ఆవిష్కరణలను మార్కెట్లోకి తీసుకువచ్చి, వాణిజ్య ఉత్పత్తులుగా మార్చడంలో తీవ్రంగా విఫలమవుతోంది. విశ్వవిద్యాలయాలు, కంపెనీల మధ్య బలహీనమైన అనుసంధానం, మేధో సంపత్తి హక్కుల (Intellectual Property) పరిరక్షణలో సమస్యలు కూడా దీనికి తోడ్పడుతున్నాయి. అలాగే, ఇతర అగ్రదేశాలతో పోలిస్తే, భారతదేశంలో ప్రతి మిలియన్ జనాభాకు పరిశోధకుల సంఖ్య తక్కువగా ఉంది.
పరిష్కార మార్గాలు, ముందుకు చూపే దిశ
ఈ సవాళ్లను ఎదుర్కోవడానికి, R&D కొనుగోళ్లపై 5% గూడ్స్ అండ్ సర్వీసెస్ టాక్స్ (GST) రేటును పునరుద్ధరించడం, ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడానికి కొత్త ఫిస్కల్ ఇన్సెంటివ్స్ (Fiscal Incentives) ప్రవేశపెట్టడం వంటివి నివేదిక సిఫార్సు చేస్తోంది. కార్పొరేట్ సోషల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ (CSR) నిధులను మెరుగ్గా ఉపయోగించడం, వ్యక్తిగత R&D విరాళాలకు అధిక పన్ను మినహాయింపులు ఇవ్వడం కూడా సూచించబడింది. కంపెనీల చట్టం (Companies Act) కింద R&D ఖర్చుల కోసం ప్రత్యేక రిపోర్టింగ్ కేటగిరీని చేర్చడం వంటి సంస్కరణలు కూడా ప్రతిపాదించబడ్డాయి. ఈ చర్యలు సమర్థవంతంగా అమలు చేస్తే, R&D రంగంలో గణనీయమైన మార్పులు వచ్చి, ఆర్థికంగా దేశం అభివృద్ధి చెందుతుందని నివేదిక ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తోంది. 2047 నాటికి అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా మారాలనే భారతదేశ లక్ష్యానికి, R&D సామర్థ్యాలను పెంచుకోవడం అత్యంత కీలకం.