భారత్, అమెరికా దేశాల మధ్య జరుగుతున్న వాణిజ్య చర్చల్లో ఇప్పుడు ఒక కీలకమైన మార్పు చోటు చేసుకుంది. ఇప్పటివరకు వస్తువుల (Goods) వ్యాపారంపైనే ప్రధానంగా దృష్టి సారించిన ఈ చర్చలు, ఇప్పుడు సేవల (Services) రంగం, విదేశాల్లో చదువుకుంటున్న భారతీయుల ఖర్చులు, ముఖ్యంగా ఇంధన వనరుల దిగుమతుల వరకు విస్తరించాయి. ఈ విస్తరణతో, రెండు దేశాల మధ్య ఆర్థిక సంబంధాల లెక్కలు మరింత క్లిష్టంగా మారనున్నాయి. ముఖ్యంగా, భారత్ నుంచి అమెరికాకు వెళ్లే డాలర్ల నగదు ప్రవాహం (Dollar Outflow) గతంలో లెక్కించిన దానికంటే గణనీయంగా అధికంగా ఉండే అవకాశం ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు.
వాణిజ్య సంతులనంలో కొత్త కోణాలు
గ్లోబల్ ట్రేడ్ రీసెర్చ్ ఇనిషియేటివ్ (GTRI)కి చెందిన అజయ్ శ్రీవాత్సవ అంచనాల ప్రకారం, సర్వీసెస్ రంగంలోని వ్యాపారాన్ని పరిగణనలోకి తీసుకుంటే, భారత్ నుంచి అమెరికాకు వార్షికంగా వెళ్లే డాలర్ల నగదు ప్రవాహం $10 బిలియన్ల నుండి $15 బిలియన్ల వరకు పెరగవచ్చు. దీనికి కారణం, అమెరికాలో చదువుకుంటున్న భారతీయ విద్యార్థులు ప్రతి సంవత్సరం ట్యూషన్, ఇతర ఖర్చుల కోసం దాదాపు $25 బిలియన్లు ఖర్చు చేస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, అమెరికాకు చెందిన పెద్ద పెద్ద టెక్ కంపెనీలు, ఆర్థిక సంస్థలు, కన్సల్టింగ్ సంస్థలు (Amazon, Google, Citibank, BCG వంటివి) భారత్ మార్కెట్ నుంచి ఏటా సుమారు $25 బిలియన్ల నుండి $35 బిలియన్ల వరకు ఆదాయాన్ని ఆర్జిస్తున్నాయి. రక్షణ రంగ కొనుగోళ్లను కూడా కలిపితే, భారత్ నుంచి అమెరికాకు మొత్తం చెల్లింపులు $120 బిలియన్ల నుండి $130 బిలియన్లకు మించి ఉండవచ్చు. దీంతో, రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న వాణిజ్య సంతులనం (Trade Balance)పై కొత్త కోణం ఏర్పడే అవకాశం ఉంది. 2024లో అమెరికాకు భారత్ తో వస్తువుల వ్యాపారంలో $45.8 బిలియన్ల లోటు ఉండగా, సేవల వ్యాపారంలో $102 మిలియన్ల మిగులు మాత్రమే ఉంది. మొత్తం మీద, 2024లో ఇరు దేశాల మధ్య వస్తువులు, సేవల మొత్తం వ్యాపారం సుమారు $212.3 బిలియన్లకు చేరింది.
ఇంధన దిగుమతులు: పెరుగుతున్న అనుబంధం
భారత్-అమెరికా వాణిజ్య చర్చల్లో ఇంధన దిగుమతులు (Energy Imports) ఒక కీలకమైన, వేగంగా విస్తరిస్తున్న అంశంగా మారాయి. HPCL మాజీ ఛైర్మన్ ఎం.కె. సురానా మాట్లాడుతూ, ముడి చమురుతో పాటు లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG), లిక్విఫైడ్ పెట్రోలియం గ్యాస్ (LPG), ఇథేన్ వంటి ఇంధన దిగుమతులను పెంచుకోవాల్సిన ఆవశ్యకతను నొక్కి చెప్పారు. భారత్ వార్షికంగా LNG దిగుమతుల కోసం సుమారు $13 బిలియన్ల నుండి $14 బిలియన్ల వరకు ఖర్చు చేస్తోంది. దేశీయంగా సహజ వాయువు వినియోగం పెరుగుతున్నందున, ఈ ఖర్చు మరింత పెరిగే అవకాశం ఉంది. అమెరికా ప్రపంచ LNG మార్కెట్లలో ఒక ముఖ్యమైన పాత్ర పోషిస్తోంది, 2029 నాటికి తన ఎగుమతి సామర్థ్యాన్ని రెట్టింపు చేయాలని యోచిస్తోంది. అంతేకాకుండా, భారత్ తన పెట్రోకెమికల్ ఉత్పత్తి సామర్థ్యాలను విస్తరించుకోవాలని చూస్తున్నందున, అమెరికా LPG, ఇథేన్ వంటి వాటికి ప్రధాన సరఫరాదారుగా మారే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా, ఇథేన్ భారత్లోని పెట్రోకెమికల్ ప్లాంట్లలో ఇథిలీన్, పాలిథిలీన్ ఉత్పత్తికి అత్యంత అవసరం. భారత్ లో సహజ వాయువు వినియోగం 2024లో 11% పెరిగింది, LNG దిగుమతులు దాని వినియోగంలో సగానికి పైగా ఉన్నాయి. 2032 నాటికి భారత్ ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద LNG దిగుమతిదారుగా మారవచ్చని అంచనా. భారత్ తన LPG అవసరాల్లో సుమారు 60% దిగుమతి చేసుకుంటుంది, దీని వినియోగం కూడా పెరుగుతోంది. గత రెండు ఆర్థిక సంవత్సరాలలో ముడి చమురు దిగుమతుల బిల్లు సుమారు $133 బిలియన్ల నుండి $137 బిలియన్ల మధ్య ఉంది.
సరఫరా పరిమితులు, వాణిజ్య వాస్తవాలు
అమెరికా నుంచి ఇంధన ఎగుమతులు పెరిగే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, ప్రపంచ సరఫరా సామర్థ్యం, ధరల విషయంలో కొన్ని ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. శ్రీవాత్సవ హెచ్చరికల ప్రకారం, అమెరికా సరఫరా ప్రపంచ డిమాండ్ను తీర్చడానికి సరిపోకపోవచ్చు. అమెరికాకు మిగిలిన దేశాల డిమాండ్ను తీర్చడానికి సరిపడా అదనపు చమురు ఉత్పత్తి సామర్థ్యం లేదు. వాణిజ్యపరంగా చూస్తే, ఇంధన కొనుగోళ్లు కేవలం ప్రభుత్వ ఆదేశాలకే కాకుండా, పోటీతత్వం, రవాణా ఖర్చుల (Freight Costs) ఆధారంగానే జరుగుతాయని సురానా స్పష్టం చేశారు. అమెరికా చమురు నాణ్యత, రిఫైనరీల కాన్ఫిగరేషన్ బట్టి పోటీతత్వంతో ఉన్నప్పటికీ, కంపెనీలు ఖర్చు-ప్రభావశీలత, కార్యాచరణ సామర్థ్యానికే ప్రాధాన్యత ఇస్తాయి. అమెరికాలో కూడా డేటా సెంటర్లు, పారిశ్రామిక రంగం నుంచి పెరుగుతున్న డిమాండ్ కారణంగా దాని ఎగుమతి సామర్థ్యం, ధరలపై ప్రభావం పడవచ్చు.
వాణిజ్య ఒప్పందాలు, రంగాల వారీగా భవిష్యత్తు
సేవల రంగం, ప్రైవేట్ రంగ నగదు ప్రవాహాలను అధికారికంగా ఇండియా-యూఎస్ వాణిజ్య ఒప్పందంలో చేర్చడం అనేది చర్చల దశలోనే ఉంది. "బెస్ట్ ఎండీవర్" (Best Endeavour) వంటి నిబంధనలు చేర్చినప్పటికీ, వాటి అన్వయాల్లో మార్పులు భవిష్యత్తులో వివాదాలకు దారితీయవచ్చు. ఐటీ సేవల రంగంలో, వడ్డీ రేట్లు పెరగడం వల్ల ఆర్థిక సేవల విభాగంలో భారతీయ కంపెనీలు ఆదాయ ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కొంటున్నాయి. అయితే, క్లౌడ్ మైగ్రేషన్, డిజిటల్ సేవల రంగం కొంతమేర భర్తీ చేస్తోంది. కన్సల్టింగ్ రంగంలో, ముఖ్యంగా టెక్నాలజీ ఆధారిత సేవల విషయంలో భారత మార్కెట్ గణనీయంగా వృద్ధి చెందుతోంది. భౌగోళిక రాజకీయ మార్పులు, ప్రపంచ ఇంధన భద్రత వంటి అంశాలు భారత్ ఇంధన దిగుమతి వ్యూహాన్ని ప్రభావితం చేస్తూనే ఉంటాయి. దీనితో పాటు, యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) భారత్కు 2024లో €120 బిలియన్ల విలువైన వస్తువుల వ్యాపార భాగస్వామి కాగా, భారత్ EUకి 9వ అతిపెద్ద భాగస్వామి. అమెరికా భారత్కు మొత్తం మీద 9వ అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామిగా ఉంది.