Whalesbook
'బెస్ట్ డీల్' వెనుక అసలు కథేంటి?
కేంద్ర వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి పీయూష్ గోయల్, తాజాగా ఇండియా, అమెరికా మధ్య కుదిరిన వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని భారతదేశానికి లభించిన 'అత్యుత్తమ ఒప్పందం' (best deal)గా కొనియాడారు. పొరుగు దేశాలతో, ఇతర పోటీ దేశాలతో పోలిస్తే ఇది చాలా మెరుగైన నిబంధనలతో కూడుకున్నదని ఆయన నొక్కి చెప్పారు. భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కూడా ఈ ఒప్పందాన్ని ధృవీకరిస్తూ, 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' ఉత్పత్తులు ఇకపై 18% తక్కువ సుంకాలతో అమెరికా మార్కెట్లోకి ప్రవేశిస్తాయని తెలిపారు. ఈ ఒప్పందం భారతీయ రైతులు, సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలు (MSMEs), వ్యాపారవేత్తలు, నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులకు అపూర్వ అవకాశాలను తెచ్చిపెడుతుందని, 2047 నాటికి 'విక్షిత్ భారత్' లక్ష్య సాధనలో వేగాన్ని పెంచుతుందని మంత్రి గోయల్ పేర్కొన్నారు. ఇది యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) తో భారత్ ఇటీవల చేసుకున్న వాణిజ్య ఒప్పందం తర్వాత వచ్చిన మరో కీలక పరిణామం.
పరస్పర రాయితీలు, వ్యూహాత్మక పరిణామాలు
భారతీయ ఎగుమతులపై సుంకాలు 18% వరకు తగ్గడం ఒక ముఖ్యమైన విజయంగా చెప్పుకుంటున్నప్పటికీ, భారత్ తరపున ఉన్న పరస్పర రాయితీలు, నిబద్ధతలు లోతుగా పరిశీలించాల్సి ఉందని విశ్లేషకులు అంటున్నారు. అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్ ట్రంప్, భారత్ తన సుంకాలు, సుంకేతర అడ్డంకులను (non-tariff barriers) 'సున్నా' స్థాయికి తగ్గిస్తుందని, అలాగే అమెరికా నుండి శక్తి, సాంకేతికత, వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల కొనుగోలును గణనీయంగా పెంచుతుందని ప్రకటించినట్లు వార్తలు వచ్చాయి. అయితే, భారతీయ రంగాల్లో వర్తించే సుంకాలు అమెరికా కంటే ఇంకా ఎక్కువగా ఉన్నాయని, భారత్ గతంలోనూ సుంకాలను ఊహించని విధంగా మార్చిందని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. వ్యవసాయం, ఫార్మాస్యూటికల్స్, సేవల రంగాలలో క్లిష్టమైన నిబంధనలు, కఠినమైన దేశీయ ప్రమాణాలను అడ్డంకులుగా పేర్కొంటూ, సుంకేతర అడ్డంకులను తొలగించాలని అమెరికా ఎప్పుడూ భారత్ను కోరుతూ వస్తోంది. మరోవైపు, 2019 లో రీజనల్ కాంప్రహెన్సివ్ ఎకనామిక్ పార్ట్నర్షిప్ (RCEP) ఒప్పందం నుండి భారత్ వైదొలగడం కూడా ఈ 'బెస్ట్ డీల్' కథనాన్ని సంక్లిష్టతరం చేస్తోంది. ముఖ్యంగా చైనాతో వాణిజ్య లోటు (trade deficit), దేశీయ పరిశ్రమలపై పడే ప్రభావం వంటి ఆందోళనల నేపథ్యంలోనే భారత్ ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద వాణిజ్య కూటమి అయిన RCEP, చైనా నుండి దిగుమతుల పెరుగుదలకు ద్వారంగా మారవచ్చని కొందరు భావించారు, ఇది అమెరికాతో జరిగిన ఒప్పందానికి భిన్నంగా ఉంది, ఇక్కడ భారత్ చారిత్రాత్మకంగా వాణిజ్య మిగులు (trade surplus)ను కలిగి ఉంది.
పోటీదారుల స్థానాలు, చారిత్రక నేపథ్యం
2019-2020 ఆర్థిక సంవత్సరంలో అమెరికాతో భారతదేశం $17.42 బిలియన్ వాణిజ్య మిగులును కలిగి ఉండటం, RCEP దేశాలతో గణనీయమైన వాణిజ్య లోటుతో విరుద్ధంగా ఉంది. ఇది అమెరికాతో భాగస్వామ్యానికి ప్రాధాన్యత ఇవ్వడంలో వ్యూహాత్మక లెక్కలను స్పష్టం చేస్తుంది. RCEP నుండి వైదొలగడం వల్ల చైనా నుండి చౌకైన వస్తువుల ప్రవాహాన్ని నిలువరించినప్పటికీ, విస్తృత ప్రాంతీయ విలువ గొలుసు (regional value chain) మరియు మార్కెట్ ఏకీకరణలో భారత అవకాశాలను పరిమితం చేసి ఉండవచ్చు. విశ్లేషకులు గత స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందాలలో (FTAs) భారత్ విస్తృత వాణిజ్య లోటులను ఎదుర్కొందని, దేశీయ పోటీతత్వాన్ని పెంచకపోతే ఇలాంటి ఒప్పందాల ప్రయోజనాల స్థిరత్వంపై ప్రశ్నలు తలెత్తుతాయని పేర్కొంటున్నారు. అమెరికా కూడా గతంలో భారతీయ వస్తువులపై, ముఖ్యంగా స్టీల్, అల్యూమినియం వంటి వాటిపై సుంకాలు విధించింది. అలాగే, హార్లీ-డేవిడ్సన్ మోటార్సైకిళ్ల వంటి ఉత్పత్తులపై భారతదేశం విధించే సుంకాలపై అసంతృప్తిని వ్యక్తం చేస్తూ, ప్రతీకార చర్యలు, ప్రపంచ వాణిజ్య సంస్థ (WTO)లో సవాళ్లకు దారితీసింది. ప్రస్తుత ఒప్పందం విజయం, కేవలం భారత్కే కాకుండా అమెరికా కూడా పరస్పర చర్యలలో, సుంకాలు, సుంకేతర అడ్డంకులను సమర్థవంతంగా తగ్గించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
భవిష్యత్ అంచనాలు, రంగాల వారీగా ప్రభావం
ఈ ఒప్పందం భారతీయ ఎగుమతులను పెంచుతుందని, తయారీ, సేవల రంగాలలో వృద్ధిని పునరుద్ధరిస్తుందని, ఇంధన భద్రతను బలోపేతం చేస్తుందని భావిస్తున్నారు. అయితే, నిర్దిష్ట రంగాలపై దీని ప్రభావం జాగ్రత్తగా గమనించాలి. భారతదేశం నుండి ఎలక్ట్రానిక్స్, స్మార్ట్ఫోన్ ఎగుమతులు బలమైన వృద్ధిని చూపినప్పటికీ, వస్త్రాలు, రత్నాలు, ఆభరణాల వంటి సాంప్రదాయ రంగాలలో అమెరికా మార్కెట్లో సవాళ్లు ఎదుర్కొన్నాయి లేదా వృద్ధి మందగించింది. ఇందుకు ఇప్పటికే ఉన్న వాణిజ్య డైనమిక్స్, గతంలో అమెరికా విధించిన సుంకాలు కొంతవరకు కారణమయ్యాయి. భారతీయ ఎగుమతులపై అమెరికా సుంకాలు **18%**కి తగ్గడం, అధిక సుంకాల ( 20-30% )తో ఉన్న ఇతర ఆసియా దేశాలతో పోలిస్తే పోటీతత్వాన్ని అందిస్తుంది. 'మేక్ ఇన్ ఇండియా'పై ప్రభుత్వ దృష్టి, PLI (ప్రొడక్షన్ లింక్డ్ ఇన్సెంటివ్) వంటి పథకాల ద్వారా దేశీయ ఉత్పత్తిని ప్రోత్సహించడం, ఈ ఒప్పందాన్ని సద్వినియోగం చేసుకోవడానికి, భవిష్యత్తులో వాణిజ్య విధాన షాక్లకు వ్యతిరేకంగా స్థిరత్వాన్ని పెంపొందించడానికి కీలకం. దీర్ఘకాలిక ప్రభావాలు, భారత్ తన వాణిజ్య విధానాన్ని ఎంత సమర్థవంతంగా నిర్వహిస్తుంది, మార్కెట్లను ఎంతగా వైవిధ్యపరుస్తుంది, మారుతున్న వాణిజ్య డైనమిక్స్, రక్షణాత్మక ధోరణులతో కూడిన ప్రపంచ వాతావరణంలో దేశీయ పోటీతత్వాన్ని ఎంతగా పెంచుతుంది అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.