అసలు సంగతేంటి?
ప్రభుత్వ పన్ను వసూళ్లు ఆశాజనకంగానే కనిపిస్తున్నా, కొన్ని కీలక అంశాలు సవాళ్లు విసురుతున్నాయి. ఈ ఆర్థిక సంవత్సరం (FY) ఫిబ్రవరి 10 నాటికి, భారతదేశ నికర ప్రత్యక్ష పన్నుల (Net Direct Tax) వసూళ్లు గత ఏడాదితో పోలిస్తే 9.4% మేర పెరిగి ₹19.44 లక్షల కోట్లకు చేరాయి. ఈ పెరుగుదలకు ప్రధాన కారణం కార్పొరేట్ పన్నుల వసూళ్లలో కనిపించిన బలమైన 14.5% వృద్ధి [34].
అయితే, ఇక్కడే అసలు చిక్కుంది. ప్రభుత్వం తన వార్షిక పన్ను వసూళ్ల లక్ష్యాన్ని ₹24.21 లక్షల కోట్లకు సవరించుకున్నప్పటికీ, ఈ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి చివరి వారం రోజుల్లో దాదాపు ₹4.77 లక్షల కోట్లు వసూలు చేయాల్సిన అవసరం ఉంది. ఇది చాలా పెద్ద మొత్తం. పైగా, FY26 కోసం నిర్దేశించుకున్న 4.4% ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ (Fiscal Deficit) లక్ష్యాన్ని చేరుకోవాలంటే, ఈ వసూళ్లు చాలా కీలకం. FY24-25లో రివైజ్డ్ ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ 4.8% గా ఉంది [5, 9].
పెరుగుదల వెనుక కారణాలు, అంకెల్లో తేడాలు
వసూళ్లలో ఈ పెరుగుదలకు ఒక ముఖ్య కారణం.. ప్రభుత్వం జారీ చేసిన పన్ను రీఫండ్ల (Tax Refunds) సంఖ్య తగ్గడం. అంటే, ఆదాయపు పన్ను రీఫండ్లు తక్కువగా ఇవ్వడం వల్ల నికర వసూళ్ల సంఖ్య ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది [12, 20, 25]. Deloitte India భాగస్వామి రోహింటన్ సిధ్వా ప్రకారం, ఇది మోసపూరిత క్లెయిమ్లను తగ్గించడం లేదా ప్రభుత్వ నగదు ప్రవాహాన్ని (Cash Flow) నిర్వహించే వ్యూహంలో భాగం కావచ్చు [1, 22, 30, 32].
కార్పొరేట్ పన్నుల వృద్ధి బలంగా ఉన్నప్పటికీ, వ్యక్తిగత ఆదాయపు పన్నులు వంటి కార్పొరేట్ పన్నులు కాని వసూళ్లు (Non-Corporate Tax Collections) కేవలం 6% మాత్రమే పెరిగాయి [1]. ఇది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలోని వేర్వేరు రంగాల్లో కోలుకుంటున్న తీరులో వ్యత్యాసాలను సూచిస్తోంది.
ఆర్థిక వ్యవస్థ వేగం.. పన్నులపై ప్రభావం
భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ FY2025-26లో వాస్తవ GDP (Real GDP) వృద్ధి 7.4% గా అంచనా వేయబడింది, నామినల్ GDP (Nominal GDP) వృద్ధి 8.0% గా అంచనా వేస్తున్నారు [2, 4, 13]. అయితే, ఈ నామినల్ GDP వృద్ధి రేటు గత ఏడాదులతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. గతంలో అధిక నామినల్ GDP వృద్ధి ప్రభుత్వానికి పన్నుల రూపంలో పెద్ద ఊతమిచ్చేది [36]. GST, ఆదాయపు పన్ను వంటివి నేరుగా నామినల్ ఆర్థిక వృద్ధితో ముడిపడి ఉంటాయి [36].
ఈ నెమ్మదిస్తున్న నామినల్ GDP వృద్ధి, ప్రభుత్వ ఆదాయాన్ని పెంచడంలో ఒక పెద్ద అడ్డంకిగా మారుతోంది. బడ్జెట్లో ఊహించిన 10.1% నామినల్ GDP వృద్ధికి, ప్రస్తుత అంచనా 8.0% కి మధ్య ఉన్న ఈ వ్యత్యాసం, పన్నుల వసూళ్ల లక్ష్యాలను చేరుకోవడంలో సవాళ్లను సృష్టిస్తోంది [19, 36]. CareEdge Ratings కూడా FY26 లో పన్ను వసూళ్లు బలహీనంగా ఉండవచ్చని, బడ్జెట్ అంచనాలకు పెద్ద మొత్తంలో shortfall ఉండవచ్చని అంచనా వేసింది [19].
భవిష్యత్ అంచనాలు, అప్రమత్తత
మార్చి నెలలో సాధారణంగా పన్నుల వసూళ్లు పెరుగుతాయి. అయితే, ₹4.77 లక్షల కోట్ల లోటును భర్తీ చేయడానికి రాబోయే కొద్ది వారాలు ప్రభుత్వానికి చాలా కీలకమైనవి. రాబోయే ఆర్థిక సంవత్సరం బడ్జెట్, ఈ ఆదాయ పరిస్థితులనే ప్రతిబింబించే అవకాశం ఉంది. పన్ను పరిధిని విస్తరించడం (Broadening the Tax Base), నిబంధనల పాటించేలా చూడటం (Compliance) వంటి అంశాలపై దృష్టి కొనసాగే అవకాశం ఉంది.