రాష్ట్రాల జనాకర్షక పథకాలు: దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు 'ప్రమాద ఘంటికలు'!

ఆర్థిక క్రమశిక్షణకు సవాల్

ముఖ్య ఆర్థిక సలహాదారు (CEA) వి. అనంత నాగేశ్వరన్ తో పాటు, తాజా ఆర్థిక సర్వే కూడా భారత రాష్ట్రాలు చేపడుతున్న జనాకర్షక పథకాలపై తీవ్ర ఆందోళన వ్యక్తం చేశాయి. పశ్చిమ బెంగాల్ 'లక్ష్మీ భండార్', మహారాష్ట్ర 'లడ్కీ బెహెన్' వంటి పథకాలతో సహా, ఈ పథకాలకు మార్చి 2026 నాటికి సుమారు ₹1.7 లక్షల కోట్లు (సుమారు $18.5 బిలియన్లు) ఖర్చు చేయనున్నట్లు అంచనా. ఇది ప్రధానంగా మహిళా ఓటర్లను ఆకట్టుకోవడానికే ఉద్దేశించినది.

అప్పుల ఊబిలో రాష్ట్రాలు

ఈ ప్రజాదరణ పథకాలపై అధికంగా ఖర్చు చేయడం వల్ల రాష్ట్రాల ఆర్థిక పరిస్థితులు తీవ్ర ఒత్తిడికి గురవుతున్నాయి. మార్చి 2026 నాటికి భారత రాష్ట్రాల సమిష్టి అప్పు జీడీపీలో సుమారు **29.2%**కి చేరుతుందని అంచనా. ఇది ఫిస్కల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ అండ్ బడ్జెట్ మేనేజ్‌మెంట్ (FRBM) కమిటీ సూచించిన 20% మార్కు కంటే చాలా ఎక్కువ. కొన్ని రాష్ట్రాల రుణ భారం జీడీపీలో 35% ను మించిపోతోంది. దీనికి భిన్నంగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆర్థిక క్రమబద్ధీకరణపై దృష్టి సారించింది. ఆర్థిక సంవత్సరం 25 నాటికి కేంద్ర అప్పు జీడీపీలో **55.7%**గా ఉండగా, ఆర్థిక సంవత్సరం 31 నాటికి దీనిని **50%**కి తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఆర్థిక సంవత్సరం 26కి ద్రవ్య లోటును **4.4%**గా బడ్జెట్ చేసింది.

మౌలిక సదుపాయాలకు గండి

రాష్ట్రాల ఈ విస్తృత సంక్షేమ ఖర్చులు, అత్యంత కీలకమైన మూలధన వ్యయం (Capital Expenditure)పై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. దేశంలోని ప్రభుత్వ మూలధన వ్యయంలో దాదాపు మూడింట రెండొంతుల వాటా రాష్ట్రాలదే. అయితే, నగదు బదిలీలు, సబ్సిడీలు వంటి రెవిన్యూ వ్యయాల పెరుగుదల వల్ల రోడ్లు, పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలు, ఇతర ముఖ్యమైన ఆస్తుల కల్పనకు అవసరమైన పెట్టుబడులు వెనక్కి నెట్టబడుతున్నాయని ఆర్థిక సర్వే హెచ్చరిస్తోంది. మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులు అధిక మల్టిప్లైయర్ ఎఫెక్ట్ ను కలిగి ఉండి, ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను, ఉద్యోగాల కల్పనను, భవిష్యత్ పన్ను ఆదాయాన్ని పెంచుతాయి.

విస్తృత ఆర్థిక ప్రభావాలు

రాష్ట్రాల ఆర్థిక ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన ఆందోళనలు ప్రాంతీయ పరిధులను దాటి విస్తరిస్తున్నాయి. రాష్ట్రాల అప్పులు ఇప్పుడు "సార్వభౌమ రుణాల వ్యయాన్ని పెంచుతున్నాయి" అని ఆర్థిక సర్వే పేర్కొంది. దేశీయ, అంతర్జాతీయంగా పెరుగుతున్న వడ్డీ రేట్లు భారతదేశ రుణ వ్యయాలను పెంచే అవకాశం ఉంది. ఇది మూలధన ప్రవాహాలను (Capital Outflows) బయటకు నెట్టి, ఆర్థిక దుర్బలత్వాన్ని మరింత పెంచుతుంది.

భవిష్యత్ దృక్పథం

కేంద్రం ఆర్థిక క్రమబద్ధీకరణకు ప్రయత్నిస్తుండగా, రాష్ట్రాల విస్తరణాత్మక జనాకర్షక వ్యయాల మధ్య వ్యత్యాసం ఒక కీలక సవాలుగా మారింది. దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక వృద్ధిని, దేశ స్థూల ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని కాపాడటానికి రాష్ట్ర స్థాయిలో ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, వ్యయం నాణ్యతపై దృష్టి పెట్టడం అత్యవసరమని విశ్లేషకులు, ఆర్థిక సర్వే అభిప్రాయపడుతున్నాయి.