భారతదేశంలోని చాలా రాష్ట్రాలు తీవ్రమైన ఆర్థిక ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ప్రభుత్వ ఆదాయంలో దాదాపు **90%** వాటా జీతాలు, పెన్షన్లు వంటి అనివార్య ఖర్చులకే వెచ్చించాల్సి రావడంతో, మౌలిక సదుపాయాల కల్పనపై తీవ్ర ప్రభావం పడుతోంది.
ప్రస్తుతం రాష్ట్రాల ఆర్థిక పరిస్థితి కేవలం అప్పుల నిష్పత్తికి మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. రోడ్లు, పాఠశాలలు, ఆసుపత్రుల వంటి క్యాపిటల్ ఎక్స్పెండిచర్ (Capital Expenditure) కోసం వెచ్చించాల్సిన నిధులు.. పెన్షన్లు, జీతాలు, మరియు పాత అప్పులపై వడ్డీ చెల్లింపులకే ఖర్చయిపోతున్నాయి.
ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం
రాష్ట్రాల మొత్తం ఆదాయంలో 90% వరకు ఈ ఫిక్స్డ్ ఖర్చులకే వెళ్తుండటంతో, అభివృద్ధి పనులకు వెసులుబాటు లేకుండా పోతోంది. దీంతో రాష్ట్రాలు రెండు కష్టమైన మార్గాలను మాత్రమే ఎంచుకోవాల్సి వస్తోంది: ఒకటి అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులను నిలిపివేయడం, రెండోది అప్పులు చేయడం. ప్రస్తుత అవసరాల కోసం భవిష్యత్తు ఆదాయాన్ని తాకట్టు పెడుతున్నట్లుగా ఈ పరిస్థితి మారింది.
అప్పుల భారం
రాష్ట్రాల గ్రాస్ ఫిస్కల్ డెఫిసిట్లో (Gross Fiscal Deficit) సుమారు 76% మార్కెట్ అప్పుల ద్వారానే సమకూరుతోంది. వడ్డీ రేట్లు ఎక్కువగా ఉండటం వల్ల ఈ అప్పులను తీర్చడం కూడా భారం అవుతోంది. అంతేకాకుండా, ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలకు ఇచ్చే గ్యారెంటీలు 'హిడెన్ డెబ్ట్'గా మారి, భవిష్యత్తులో ఆర్థిక స్థిరత్వానికి సవాలుగా మారవచ్చు.
కీలక రాష్ట్రాల పరిస్థితి
ప్రస్తుతం దేశంలోని 18 ప్రధాన రాష్ట్రాల్లో సగం రాష్ట్రాలు రెవెన్యూ లోటును (Revenue Deficit) ఎదుర్కొంటున్నాయి. ముఖ్యంగా Punjab మరియు Kerala రాష్ట్రాల్లోని పెన్షన్ భారం, వడ్డీ చెల్లింపుల నిష్పత్తి ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఇటువంటి ఆర్థిక కఠినత్వం వల్ల ఇన్ఫ్లేషన్ లేదా ఇంధన ధరల పెరుగుదల వంటి షాక్స్ను తట్టుకునే శక్తి రాష్ట్రాలకు తగ్గింది.
తదుపరి చర్యలు
ఇప్పుడు అందరి చూపు 16th Finance Commission పై ఉంది. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరం నుంచి కేంద్రం నుంచి రాష్ట్రాలకు వచ్చే పన్నుల వాటా, గ్రాంట్ల కేటాయింపులో ఈ కమిషన్ తీసుకునే నిర్ణయాలు రాష్ట్రాల ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తిని నిర్ణయించనున్నాయి.