భారత్‌కు AI ప్రమాదం: సంస్కరణలు లేకుంటే 'వినియోగదారు'గా మిగిలిపోతాం - బెర్న్‌స్టీన్ హెచ్చరిక!

ప్రపంచ మార్పుల నేపథ్యంలో భారత్‌కు సంస్కరణల ఆవశ్యకత

ప్రస్తుతం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సరఫరా గొలుసులు మారడం, టెక్నాలజీ వేగంగా అభివృద్ధి చెందడం వంటి పరిణామాలు చోటుచేసుకుంటున్నాయి. ఈ కీలక తరుణంలో, బెర్న్‌స్టీన్ సంస్థ భారత్ కు ఒక హెచ్చరిక జారీ చేసింది. ఇటీవల తీసుకున్న కొన్ని విధానాల వల్ల దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వం, మూలధన వ్యయం పెరిగి ఆదాయ వృద్ధి సానుకూలమైనప్పటికీ, ఈ విజయాలు కొనసాగాలంటే కొన్ని ప్రధాన సవాళ్లను అధిగమించాలని సూచించింది.

AI వినియోగదారుగా మారే ప్రమాదం, ఆవిష్కరణల్లో వెనుకబాటు

భారత్, జనరేటివ్ ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (GenAI) వంటి అత్యాధునిక టెక్నాలజీలను కేవలం ఉపయోగించుకునే దేశంగా మారితే, వాటి నుంచి విలువ సృష్టించడంలో విఫలమవుతుందనేది ప్రధాన ఆందోళన. 2025 నాటికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా GenAI యాప్ డౌన్‌లోడ్‌లలో భారత్ వాటా దాదాపు 20% ఉండగా, ఈ యాప్‌ల ద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో మాత్రం భారత్ వాటా కేవలం 1% మాత్రమే. దీనిని బట్టి చూస్తే, AI టెక్నాలజీ అభివృద్ధిలో భారత్ వెనుకబడిపోయే ప్రమాదం ఉంది. ప్రస్తుతం AI రంగంలో విలువ సృష్టి ప్రధానంగా అమెరికా, చైనా దేశాల్లోనే కేంద్రీకృతమై ఉంది.

గత రెండు దశాబ్దాలుగా భారత్ తన GDPలో పరిశోధన & అభివృద్ధి (R&D) పై పెట్టిన ఖర్చు 0.6-0.7% వద్దనే స్తంభించిపోయింది. ఇది ఇతర దేశాలతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. చైనా తన GDPలో 2% R&D కి కేటాయిస్తుండగా, OECD దేశాలు సగటున 3.45% ఖర్చు చేస్తున్నాయి. ఈ తక్కువ పెట్టుబడి వల్ల భారత్ AI రంగంలో ఎప్పటికీ ఒక వినియోగదారుగానే మిగిలిపోయే ప్రమాదం ఉంది.

తయారీ రంగంలో వెనుకబాటు, ఉద్యోగ సృష్టిపై ఆందోళనలు

ఉద్యోగాల కల్పనకు, ఆర్థిక వృద్ధికి కీలకమైన తయారీ రంగం (Manufacturing) ఇప్పటికీ భారత్‌కు పెద్ద అడ్డంకిగా మారింది. ప్రభుత్వ ప్రయత్నాలు ఉన్నప్పటికీ, GDPలో తయారీ రంగం వాటా కేవలం 16-17% వద్దనే ఉంది. లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న 25% ను చేరుకోలేకపోతోంది. వియత్నాం (24.43%), చైనా (24.87%), మలేషియా (23%) వంటి దేశాలు తమ GDPతో పోలిస్తే తయారీ రంగంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించాయి.

'చైనా+1' వ్యూహం ద్వారా సరఫరా గొలుసులను మార్చాలని చూస్తున్నా, దానివల్ల పెద్దగా ఉద్యోగాలు పెరగడం లేదు. ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు కూడా ఇంకా నెమ్మదిగానే ఉన్నాయి. బలహీనమైన సరఫరా గొలుసులు, అస్పష్టమైన నిబంధనలు తయారీ రంగ వృద్ధికి ఆటంకం కలిగిస్తున్నాయి. ఎక్కువ మంది ఉపాధి పొందుతున్న వ్యవసాయ రంగం, GDPకి తక్కువగా దోహదపడుతోంది. దీనికి లోతైన సంస్కరణలు అవసరం.

ఇంధన దిగుమతులు, ద్రవ్యపరమైన ఒత్తిళ్లు

దేశం ఎక్కువగా దిగుమతి చేసుకునే చమురుపై ఆధారపడటం కొనసాగుతోంది. ఇటీవల కాలంలో దేశీయ అవసరాలలో దాదాపు 88-89% వరకు చమురును దిగుమతి చేసుకుంటున్నారు. దీనివల్ల అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ధరల హెచ్చుతగ్గులు, భౌగోళిక రాజకీయ సమస్యలు దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం చూపుతున్నాయి. పునరుత్పాదక ఇంధన రంగంలో భారత్ పురోగతి సాధిస్తున్నప్పటికీ (2025 మధ్య నాటికి శిలాజ ఇంధనేతర వనరుల నుండి విద్యుత్ ఉత్పత్తి 50% కు చేరుకునే అవకాశం ఉంది), ప్రస్తుతం దేశ విద్యుత్ అవసరాల్లో దాదాపు 73% శిలాజ ఇంధనాల నుండే వస్తోంది.

ద్రవ్యపరమైన (Fiscal) విషయానికొస్తే, 2026-27 నాటికి దేశ ద్రవ్య లోటును GDPలో 4.3% కు తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. అయితే, గత దశాబ్ద కాలంగా సగటున GDPలో 5% కంటే ఎక్కువగా ఉన్న లోటు, ఆర్థికంగా ఒత్తిడిని సూచిస్తోంది. ప్రభుత్వ నగదు బదిలీ పథకాలపై ఏటా సుమారు ₹1.7-2.5 లక్షల కోట్ల వ్యయం, కీలక మౌలిక సదుపాయాల నుంచి నిధులను మళ్లించి, ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచే ప్రమాదం ఉంది.

ప్రమాదాలు పొంచి ఉన్నాయి: నెమ్మదిగా సంస్కరణలు, వెనుకబడిపోవడం

భారత్ తన సంస్కరణలను వేగవంతం చేయకపోతే, తీవ్రమైన ప్రమాదాలు ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. GDPలో 0.65% గా ఉన్న తక్కువ R&D పెట్టుబడులు, చైనా, దక్షిణ కొరియా వంటి అగ్ర దేశాల పెట్టుబడులతో పోలిస్తే చాలా తక్కువ. ఈ పెట్టుబడుల కొరత, AI రంగంలో విలువ సృష్టి ఇతర దేశాల్లో జరగడం వల్ల, భారత్ సాంకేతికత విషయంలో కేవలం వినియోగదారుగానే మిగిలిపోయే అవకాశం ఉంది. అంతేకాకుండా, పొరుగు దేశాలతో పోలిస్తే GDPలో తయారీ రంగం వాటా తక్కువగా ఉండటం, వ్యవసాయ రంగంలో సమస్యలు కొనసాగడం వల్ల పెరుగుతున్న జనాభాకు తగినన్ని ఉద్యోగాలు లభించడం కష్టమవుతుంది. దిగుమతి చేసుకునే ఇంధనంపై ఆధారపడటం కూడా ఒక ప్రమాద కారకంగా మారింది.

భారత్‌కు వనరులు, లక్ష్యాలు ఉన్నప్పటికీ, సకాలంలో కఠినమైన నిర్ణయాలు తీసుకోవడం చాలా ముఖ్యం. ఈ వేగంగా మారుతున్న ప్రపంచంలో, నిర్మాణాత్మక సంస్కరణలను ఆలస్యం చేయడం వల్ల సాంకేతికపరమైన ఆధారపడటం, భవిష్యత్ వృద్ధి అవకాశాలు తగ్గిపోయి, దీర్ఘకాలంలో ఆర్థిక వ్యవస్థ పోటీతత్వాన్ని కోల్పోయే ప్రమాదం ఉంది.