కీలక వాణిజ్య ఒప్పందాల అమలు
ప్రపంచ ఆర్థిక సవాళ్లు ఉన్నప్పటికీ, వాణిజ్యాన్ని పెంచే లక్ష్యంతో భారత్ కీలక వాణిజ్య ఒప్పందాలను ఖరారు చేస్తోంది. భారత్-యూకే వాణిజ్య ఒప్పందం రాబోయే 30-45 రోజుల్లో అమల్లోకి వస్తుందని భావిస్తున్నారు. న్యూజిలాండ్తో ఒప్పందం ఏప్రిల్ చివరి నాటికి సంతకం చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. దీనికి తోడు, యూరోపియన్ ఫ్రీ ట్రేడ్ అసోసియేషన్ (EFTA) కూటమి, వాణిజ్య, ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (TEPA) కింద, రాబోయే 15 ఏళ్లలో భారత్లో $100 బిలియన్ (సుమారు ₹8.3 లక్షల కోట్లు) విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (FDI) పెడతామని కట్టుబడి ఉంది. ఈ TEPA ఒప్పందం అక్టోబర్ 2025 నుండి అమల్లోకి వస్తుంది.
పెరుగుతున్న వాణిజ్య లోటు, సందేహాలు
ఈ పురోగతి జరుగుతున్నప్పటికీ, భారత్ గణనీయమైన ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది. ముఖ్యంగా, ఫిబ్రవరి 2026 నాటికి దేశ వాణిజ్య లోటు (Merchandise Trade Deficit) గణనీయంగా పెరిగి $27.1 బిలియన్లకు (సుమారు ₹2.25 లక్షల కోట్లు) చేరుకుంది. గత ఏడాదితో పోలిస్తే ఇది దాదాపు రెట్టింపు. ఎగుమతులు నెమ్మదిగా ఉన్నప్పటికీ, దిగుమతులు భారీగా పెరగడమే దీనికి కారణం.
ఈఎఫ్టీఏ పెట్టుబడులపై లెక్కలు
భారత్-ఈఎఫ్టీఏ TEPA ఒప్పందం కింద, ఈఎఫ్టీఏ దేశాలు 15 ఏళ్లలో $100 బిలియన్ల FDIని ఆకర్షించి, 10 లక్షల ప్రత్యక్ష ఉద్యోగాలు కల్పిస్తామని హామీ ఇచ్చాయి. అయితే, ఈ హామీ కేవలం ఒక లక్ష్యమే తప్ప, ఇది కఠినమైన నిబద్ధత కాదని విశ్లేషణలు సూచిస్తున్నాయి. స్విట్జర్లాండ్ అధికారులు స్పష్టం చేసినట్లుగా, ఈ పెట్టుబడులు పూర్తిగా ప్రైవేట్ రంగం చొరవపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి, వీటికి అధికారిక అమలు యంత్రాంగాలు లేవు. చారిత్రకంగా, ఈఎఫ్టీఏ దేశాల నుంచి భారత్కు వచ్చిన FDI చాలా తక్కువ. స్విట్జర్లాండ్, ప్రధానంగా పెట్టుబడులు పెట్టే దేశం, 2000 సంవత్సరం నుండి ఇప్పటివరకు మొత్తం $11 బిలియన్ల కంటే తక్కువ పెట్టుబడి పెట్టింది. ఉద్యోగ కల్పన లక్ష్యాల సాధ్యాసాధ్యాలపై నిపుణులు సందేహాలు వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
ఒప్పందాల వల్ల ప్రయోజనాలు, ఆందోళనలు
భారత్-యూకే వాణిజ్య ఒప్పందం 2030 నాటికి ఇరు దేశాల మధ్య వాణిజ్యాన్ని $120 బిలియన్లకు పెంచుతుందని అంచనా. దీని ద్వారా భారతీయ ఎగుమతుల్లో దాదాపు 99% సుంకం రహితంగా మారనున్నాయి. వస్త్రాలు, దుస్తులు, ఇంజనీరింగ్ వస్తువులు, ఫార్మాస్యూటికల్స్, రత్నాలు, ఆభరణాల రంగాలు ప్రయోజనం పొందుతాయని భావిస్తున్నారు. అదేవిధంగా, భారత్-న్యూజిలాండ్ FTA కూడా వ్యవసాయం, ప్రాసెస్ చేసిన ఆహారాలు, వస్త్రాలు, ఫార్మా, ఇంజనీరింగ్ వస్తువుల వంటి రంగాలకు 100% సుంకం రహిత ప్రవేశాన్ని అందిస్తుంది.
అయితే, ప్రపంచ వాణిజ్యం భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, మారుతున్న వాణిజ్య విధానాల వల్ల అస్థిరంగా ఉంది. యూకే ప్రతిపాదించిన కార్బన్ పన్ను భారతీయ ఎగుమతులపై సుమారు $775 మిలియన్ల ప్రభావాన్ని చూపే అవకాశం ఉంది. సేవల వ్యాపారం (Services Trade) విషయంలో కూడా విభేదాలున్నాయి. కీలక ఆర్థిక, న్యాయ సేవల్లో పరిమితంగానే కొత్త అవకాశాలు కల్పించారు. డెయిరీ వంటి సున్నితమైన రంగాలకు ప్రత్యేక రక్షణ కల్పించడం, పూర్తి సరళీకరణ పట్ల భారత వైఖరి జాగ్రత్తగా ఉందని సూచిస్తోంది. గతేడాది ఒప్పందాల ప్రకారం, వ్యాపారాలు గతంలో 25% మాత్రమే FTAsను ఉపయోగించుకున్నాయని నివేదికలున్నాయి. ఇది కొత్త ఒప్పందాలను సమర్థవంతంగా ఉపయోగించుకోవడంలో ఎదురయ్యే సవాళ్లను సూచిస్తుంది.
భవిష్యత్ వ్యూహం
భారత్ వాణిజ్య వ్యూహం, దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులను ఆకర్షించడం, సేవల ఎగుమతులను పెంచడంపై దృష్టి సారించి, ఎంపిక చేసిన, జాగ్రత్తతో కూడిన ఒప్పందాల వైపు మళ్లుతున్నట్లు కనిపిస్తోంది. ఈ ఒప్పందాల విజయం, వాణిజ్య అడ్డంకులను తొలగించడం, కస్టమ్స్ను సులభతరం చేయడం, వాగ్దానం చేసిన ఆర్థిక అభివృద్ధిని సాధించడానికి ప్రభుత్వ సామర్థ్యంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.