భారతదేశంలో పేరుకుపోయిన పన్ను వివాదాల (tax litigation) సమస్యను పరిష్కరించే దిశగా ఈ సంస్కరణలు రానున్నాయి. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరం చివరి నాటికి, దేశంలో ₹16.75 లక్షల కోట్ల విలువైన 539,000 కు పైగా ఆదాయపు పన్ను కేసులు పెండింగ్లో ఉన్నాయి. వీటిలో ITAT లో ₹3.64 లక్షల కోట్లకు పైగా విలువైన 22,960 కేసులు, హైకోర్టుల్లో ₹5.65 లక్షల కోట్లకు పైగా విలువైన 34,486 కేసులు, మరియు సుప్రీంకోర్టులో ₹25,403 కోట్ల విలువైన 6,338 కేసులున్నాయి. అప్పీళ్ల పరిమితులను పెంచడం ద్వారా, చిన్న కేసులను పన్ను శాఖ ముందుకు తీసుకెళ్లకుండా నిరుత్సాహపరచాలని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. దీనివల్ల అప్పీళ్ల బాడీలపై భారం తగ్గుతుందని అంచనా.
అంతేకాకుండా, అప్డేటెడ్ పన్ను రిటర్నులను (updated tax returns) దాఖలు చేయడానికి గడువును 48 నెలల వరకు పొడిగించారు. దీనివల్ల పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ తప్పులను సరిదిద్దుకోవడానికి మరింత వెసులుబాటు లభిస్తుంది.
అయితే, ఈ సంస్కరణలు ఉన్నప్పటికీ, పన్ను వివాదాల పరిష్కారంలో సవాళ్లు మిగిలే ఉన్నాయని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. గతంలో ఆదాయపు పన్ను శాఖ హైకోర్టుల్లో 13% మరియు ITAT లో 27% మాత్రమే కేసుల్లో విజయం సాధించింది. ఈ తక్కువ విజయం రేటు, అధికారుల పనితీరు, జవాబుదారీతనం వంటి అంశాలతో ముడిపడి ఉందని అంటున్నారు. సుప్రీంకోర్టు, హైకోర్టుల్లో పెండింగ్లో ఉన్న భారీ సంఖ్యలో కేసుల దృష్ట్యా, పెరిగిన పరిమితులు కేవలం ఉన్నత న్యాయస్థానాలపై భారాన్ని తగ్గించగలవని, మొత్తం సమస్యను పరిష్కరించలేవని భావిస్తున్నారు.
ఈ ఫైనాన్స్ బిల్లు ఆమోదం పొందిన రోజునే, భారతీయ స్టాక్ మార్కెట్లు కూడా జోరుగా సాగాయి. మార్చి 25, 2026 నాటికి, BSE సెన్సెక్స్ దాదాపు 75,600 స్థాయికి, NSE నిఫ్టీ 50 సుమారు 23,400 స్థాయికి చేరుకున్నాయి. మార్కెట్ ర్యాలీకి భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు తగ్గడం, చమురు ధరలు తగ్గడం వంటి కారణాలు దోహదపడ్డాయి. ఈ సంస్కరణలు పన్నుల విధానాన్ని సులభతరం చేసి, కంపెనీల లాభదాయకతను పెంచుతాయని, తద్వారా ఆర్థిక వృద్ధికి ఊతం ఇస్తుందని మార్కెట్ నిపుణులు ఆశాభావం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. BSE లో లిస్టయిన కంపెనీల మొత్తం మార్కెట్ క్యాపిటలైజేషన్ సుమారు ₹432.65 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది.