చిలీతో వాణిజ్య ఒప్పందం: భారత్‌కు క్రిటికల్ మినరల్స్ దొరకనున్నాయా?

భారత్, చిలీ దేశాల మధ్య వాణిజ్య చర్చలు మరింత ఊపందుకున్నాయి. ఈ నెల (ఆగస్టు) చివరిలో భారత వాణిజ్య కార్యదర్శి రాజేష్ అగర్వాల్ చిలీ రాజధాని శాంటియాగోలో పర్యటించనున్నారు. 2006 నాటి ప్రాధాన్యతా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని (Preferential Trade Agreement) సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందంగా (Comprehensive Economic Partnership Agreement - CEPA) అప్‌గ్రేడ్ చేయడమే ఈ పర్యటన ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. దీని ద్వారా వాణిజ్య అడ్డంకులను తగ్గించి, భారత్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు, ఇంధన పరివర్తనకు అవసరమైన కీలక వనరులను మరింత నమ్మకంగా పొందాలని భావిస్తున్నారు.

క్రిటికల్ మినరల్స్‌పై ప్రత్యేక దృష్టి

ఈ చర్చల్లో లిథియం, కాపర్, మాలిబ్డినం వంటి క్రిటికల్ మినరల్స్‌పై ప్రధానంగా దృష్టి సారించారు. ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) బ్యాటరీల తయారీకి, పునరుత్పాదక ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలకు ఇవి చాలా ముఖ్యం. వాణిజ్య ఒప్పందంలో ఈ ఖనిజాల కోసం ప్రత్యేక అధ్యాయాన్ని చేర్చడం ద్వారా, భారత్ ఒకే దేశంపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడంతో పాటు, సరఫరా గొలుసులో (Supply Chain) ఉన్న రిస్క్‌లను కూడా తగ్గించుకోవాలని ఆశిస్తోంది. ఇప్పటికే ఈ ఖనిజాల కోసం ప్రపంచవ్యాప్తంగా పోటీ పెరిగింది.

భారత మైనింగ్ కంపెనీలపై ప్రభావం

భారత ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు (PSUs) ఇప్పటికే చిలీలో అవకాశాలను పరిశీలిస్తున్నాయి. కెనడాకు చెందిన వెల్త్ మినరల్స్ (Wealth Minerals) సంస్థకు చెందిన లిథియం ఆస్తులను కొనుగోలు చేసేందుకు కోల్ ఇండియా (Coal India) చర్చలు జరుపుతోంది. అయితే, ఈ ఒప్పందం మంజూరు ప్రక్రియలు, నియంత్రణ సంస్థల ఆమోదాలు, ఇతర పరిశీలనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. అలాగే, చిలీ ప్రభుత్వ రంగ మైనింగ్ సంస్థ కోడెల్కో (Codelco)తో కలిసి మైనింగ్ కార్యకలాపాల కోసం హిందుస్థాన్ కాపర్ (Hindustan Copper) జాయింట్ వెంచర్లను ఏర్పాటు చేసే అవకాశాలను, కాపర్ మైనింగ్ బ్లాకుల కొనుగోలును పరిశీలిస్తోంది. ఈ ప్రయత్నాల ద్వారా దీర్ఘకాలిక ముడిసరుకులను పొందాలని కంపెనీలు చూస్తున్నప్పటికీ, స్థానిక మైనింగ్ నిబంధనలను, ప్రాజెక్టుల అమలును విజయవంతంగా ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది.

వాణిజ్య తీరు, సంభావ్య రిస్కులు

భారత్, చిలీ మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం స్థిరంగా పెరుగుతోంది, 2025లో ఇది $5.38 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఎగుమతులు పెరిగినప్పటికీ, దిగుమతులు (ప్రధానంగా బంగారం, ఖనిజాల కొనుగోళ్లు) మరింత వేగంగా పెరగడంతో భారత్‌కు వాణిజ్య లోటు పెరుగుతోంది. కొత్త వాణిజ్య ఒప్పందం ఈ అసమతుల్యతను ఎలా పరిష్కరిస్తుందో, ఖనిజాల దిగుమతులను ఎలా సులభతరం చేస్తుందో పెట్టుబడిదారులు గమనించాలి.

ఇంకా, చిలీలోని నియంత్రణ వాతావరణం సంక్లిష్టంగా ఉండవచ్చు. మైనింగ్ కన్సెషన్లు, పర్యావరణ ప్రమాణాలపై తరచుగా విధాన మార్పులు పెట్టుబడులకు ఆటంకం కలిగించవచ్చు. ఈ ఖనిజాల కోసం జరుగుతున్న గ్లోబల్ రేసులో, భారత కంపెనీలు తీవ్రమైన పోటీని ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది, ఇది మైనింగ్ ఆస్తుల ధరలను పెంచే అవకాశం ఉంది. పెట్టుబడిదారులకు, రాబోయే వాణిజ్య చర్చల పురోగతి, మైనింగ్ ప్రాజెక్టుల లైసెన్స్ ఆమోదాల స్థితి, అంతర్జాతీయ వెంచర్ల ఆర్థిక సాధ్యాసాధ్యాలపై యాజమాన్య అప్‌డేట్‌లు కీలకం కానున్నాయి.