BRICS దేశాల మధ్య వాణిజ్యాన్ని సులభతరం చేసేందుకు సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీలను (CBDC) ఉపయోగించాలని భారత్ ప్రతిపాదించింది. అయితే, ఇది డాలర్కు ప్రత్యామ్నాయంగా కాకుండా, కేవలం సాంకేతిక అనుసంధానం కోసమేనని న్యూఢిల్లీ స్పష్టం చేసింది.
BRICS సదస్సులో భారత్ తన వ్యూహాన్ని స్పష్టంగా ప్రకటించింది. క్రాస్-బార్డర్ వాణిజ్యాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు సెంట్రల్ బ్యాంక్ డిజిటల్ కరెన్సీలను (CBDC) అనుసంధానించాలని భారత్ ప్రతిపాదించింది. ప్రస్తుత గ్లోబల్ ఫైనాన్షియల్ ఆర్డర్ను మార్చేసే కొత్త సిస్టమ్ను కాకుండా, ఉన్న డిజిటల్ కరెన్సీలను ఒకదానితో ఒకటి అనుసంధానించడంపై (Interoperability) భారత్ దృష్టి సారించింది. దీని ద్వారా స్థానిక కరెన్సీల వాడకం పెరిగి, లావాదేవీల ఖర్చులు భారీగా తగ్గే అవకాశం ఉంది.
RBI ప్రతిపాదనలో ఏముంది?
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) ఈ 'ఇంటర్ఆపరేబిలిటీ'ని తెరపైకి తెచ్చింది. అంటే వివిధ దేశాల డిజిటల్ కరెన్సీ సిస్టమ్స్ ఒకదానితో ఒకటి సులభంగా మాట్లాడుకునేలా చేయడం. దీనివల్ల వ్యాపారస్తులకు క్రాస్-బార్డర్ లావాదేవీలు సులభతరం కావడమే కాకుండా, విదేశీ మారక నిల్వలను (డాలర్లను) కీలక దిగుమతుల కోసం దాచుకోవచ్చు. ఇది భారత్ ఇప్పటికే విజయవంతంగా అమలు చేసిన UPI మోడల్ను గుర్తుకు తెస్తోంది.
యాంటీ-డాలర్ నెట్వర్క్ కాదు!
కొన్ని దేశాలు బ్రిక్స్ కరెన్సీ పేరుతో డాలర్ను దెబ్బతీయాలని చూస్తుంటే, భారత్ మాత్రం అందుకు భిన్నంగా ఉంది. SWIFT వంటి వెస్ట్రన్ నెట్వర్క్లను బైపాస్ చేసే ఉద్దేశ్యం లేదని, అనవసరమైన భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలను కోరుకోవడం లేదని కేంద్రం తేల్చి చెప్పింది.
సవాళ్లు ఏంటి?
అయితే, ఈ డిజిటల్ అనుసంధానం అంత సులభం కాదు. సైబర్ భద్రత (Cybersecurity), డేటా ప్రైవసీ, మరియు వివిధ దేశాల మధ్య నియంత్రణ పరమైన సవాళ్లు చాలా ఉన్నాయి. సెప్టెంబర్ 12-13 తేదీలలో ఢిల్లీలో జరగనున్న బ్రిక్స్ సదస్సులో ఈ అంశంపై ఏకాభిప్రాయం కుదిరితే, అంతర్జాతీయ వాణిజ్యంలో రూపాయి (Rupee) వాడకం పెరగడానికి ఇది ఒక పెద్ద మైలురాయి కానుంది.