PSU లలో ప్రభుత్వానిదే అంతిమ అధికారం! 'గోల్డెన్ షేర్' ప్రతిపాదనతో కీలక మార్పులు

'గోల్డెన్ షేర్' అంటే ఏంటి?

ఈ 'గోల్డెన్ షేర్' కాన్సెప్ట్ ప్రకారం, ప్రభుత్వానికి ప్రత్యేక అధికారాలు ఉంటాయి. దీని ద్వారా PSUsలో ప్రభుత్వ వాటా 51% కంటే తగ్గినా, కీలక నిర్ణయాలైన విలీనాలు (Mergers), ఆస్తుల అమ్మకాలు (Asset Sales), లేదా కంపెనీ నిర్మాణంలో మార్పులు వంటి వాటిపై ప్రభుత్వానికి వీటో అధికారం (Veto Power) ఉంటుంది. అంతర్జాతీయంగా చైనా టెక్ కంపెనీలలో, అమెరికాలో కొన్ని అక్విజిషన్లలో ఇలాంటి పద్ధతులు వాడుతున్నారు. గతంలో PSU బ్యాంకుల విషయంలోనూ ఇలాంటి ఆలోచనలు వచ్చాయి.

మరిన్ని సిఫార్సులు

కేవలం 'గోల్డెన్ షేర్' మాత్రమే కాదు, ఈ స్టాండింగ్ కమిటీ PSUs పనితీరు, ఆర్థిక ఆరోగ్యం మెరుగుపరచడానికి మరిన్ని సూచనలు చేసింది. MoU వ్యవస్థను అప్‌డేట్ చేయడం, సక్సెషన్ ప్లానింగ్ (Succession Planning) తప్పనిసరి చేయడం వంటివి ఇందులో ఉన్నాయి. PSUs తమ వార్షిక క్యాపిటల్ ఎక్స్‌పెండిచర్ (Capex) లక్ష్యాలైన సుమారు ₹3 లక్షల కోట్లకు అవసరమైన నిధులను తగ్గించకూడదని కమిటీ నొక్కి చెప్పింది. ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖలో 38 ఖాళీలను త్వరగా భర్తీ చేయడం, ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ట్రస్ట్‌లు (InvITs), రియల్ ఎస్టేట్ ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ ట్రస్ట్‌లు (REITs) కోసం స్పష్టమైన ప్రణాళికలు రూపొందించడం, పబ్లిక్ ఫైనాన్షియల్ మేనేజ్‌మెంట్ సిస్టమ్ (PFMS) ను విస్తరించడం వంటివి కూడా సిఫార్సుల్లో ఉన్నాయి.

డిజిన్వెస్ట్‌మెంట్ నుండి అసెట్ మేనేజ్‌మెంట్‌కు మార్పు

ఇదంతా చూస్తుంటే, దూకుడుగా డిజిన్వెస్ట్‌మెంట్ లక్ష్యాలను పెట్టుకోవడం కంటే, ప్రభుత్వ ఆస్తుల నుంచి మెరుగైన రాబడులు, వ్యూహాత్మక వాటాల నిర్వహణపై ప్రభుత్వం దృష్టి సారించినట్లు స్పష్టమవుతోంది. మార్చి 2020లో సుమారు ₹12 లక్షల కోట్ల మార్కెట్ క్యాపిటల్ ఉన్న PSUs, ఇప్పుడు సుమారు ₹69 లక్షల కోట్లకు చేరాయి. ఈ కాలంలో PSUs మెరుగైన లాభాలను ఆర్జించాయి. ప్రభుత్వం అధిక డివిడెండ్‌లను ప్రోత్సహిస్తోంది, అదే సమయంలో కంపెనీలు తమ పెట్టుబడులకు నిధులను ఉంచుకునేలా చూస్తోంది.

రిస్కులు, వాల్యుయేషన్

అయితే, కొన్ని సవాళ్లు కూడా ఉన్నాయి. Bharat Electronics Ltd (BEL) వంటి కొన్ని PSUల వాల్యుయేషన్ (Valuation) చాలా ఎక్కువగా ఉంది. BEL షేరు P/E రేషియో దాదాపు 53.87-65.1 మధ్యలో ఉంది, ఇది గత 10 ఏళ్ల సగటు కంటే ఎక్కువ. మరోవైపు, Power Finance Corporation Ltd (PFC) P/E రేషియో కేవలం 4.02-5.30 మధ్య ట్రేడ్ అవుతోంది. 'గోల్డెన్ షేర్' ఎంత ప్రభావవంతంగా ఉంటుందో దాని చట్టపరమైన అమలుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. విదేశీ సంస్థాగత పెట్టుబడిదారులు (FIIs) సాధారణంగా ప్రైవేట్ కంపెనీల వైపు మొగ్గు చూపుతారు.

భవిష్యత్ ప్రణాళిక

మొత్తం మీద, ఈ 'గోల్డెన్ షేర్' ప్రతిపాదనతో, భవిష్యత్తులో మరిన్ని నిధులను వెలికితీయడంతో పాటు, దేశ ప్రయోజనాలను కాపాడుకోవచ్చు. ఇది ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల నిర్వహణలో ఒక కొత్త శకానికి నాంది పలకనుంది. PSUs యొక్క కార్యాచరణ సామర్థ్యం, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, లాభదాయకతను మెరుగుపరచడంపైనే భవిష్యత్ విజయం ఆధారపడి ఉంటుంది.