భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ వార్షికంగా అద్భుతమైన 6.1% వృద్ధిని సాధించింది. ఇది 2024 సంవత్సరానికి ప్రపంచ సగటున సుమారు 2.9% తో పోలిస్తే ఎంతో మెరుగైన ప్రదర్శన. 2026 మొదటి త్రైమాసికంలో చైనా 5.0%, 2025 చివరి త్రైమాసికంలో ఇండోనేషియా 5.4% వృద్ధిని నమోదు చేయనున్నాయని అంచనాలున్నాయి. ఈ ఘనతకు ప్రధాన కారణం రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) దశాబ్ద కాలంగా పాటిస్తున్న ఫ్లెక్సిబుల్ ఇన్ఫ్లేషన్ టార్గెటింగ్ (FIT) విధానం. 2016లో అమలులోకి వచ్చిన ఈ పాలసీ, అంతకుముందు 7.4% గా ఉన్న సగటు ద్రవ్యోల్బణాన్ని 2016 సెప్టెంబర్ నుండి 2025 డిసెంబర్ మధ్య కాలంలో 4.7% కు తగ్గించడంలో కీలక పాత్ర పోషించింది. ద్రవ్య విధానంతో పాటు ప్రభుత్వ ఆర్థికపరమైన చర్యలు కూడా దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వానికి మద్దతునిచ్చాయి.
ప్రపంచపరమైన ముప్పులు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి
దేశీయంగా బలమైన పనితీరు కనబరిచినప్పటికీ, ప్రపంచ సవాళ్లు ఆశావాదాన్ని తగ్గించవచ్చు. ముఖ్యంగా పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న సంఘర్షణ ప్రధాన ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఈ పరిస్థితులు కొనసాగితే, భారతదేశ జీడీపీ వృద్ధిని సుమారు 1% వరకు తగ్గించవచ్చు, ద్రవ్యోల్బణాన్ని 1.5% పెంచవచ్చు. భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతల కారణంగా పెరుగుతున్న బ్రెంట్ క్రూడ్ ధరలు, భారతదేశ భారీ దిగుమతి ఖర్చులపై, ద్రవ్యోల్బణంపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతున్నాయి. అంతర్జాతీయ ద్రవ్య నిధి (IMF) FY2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి భారతదేశ వృద్ధి అంచనాను 6.5% కి పెంచినప్పటికీ, ఈ సవాళ్లను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకుంది. ఈ IMF అంచనా, ఆర్బీఐ స్వంత ఆశావాద అంచనా 6.9% కంటే తక్కువగా ఉంది, ఇది వేర్వేరు దృక్కోణాలను సూచిస్తోంది.
ఆర్బీఐ జాగ్రత్త వైఖరి వెనుక కారణాలు
గత దశాబ్దంలో భారతదేశ జీడీపీ దాదాపు $2.1 ట్రిలియన్ (2015) నుంచి $4.3 ట్రిలియన్ (2025 నాటికి)కు రెట్టింపు అయింది. చారిత్రాత్మకంగా, 2000లలో భారతదేశ వాస్తవ జీడీపీ వృద్ధి సగటున 6.3%, 2010లలో 6.6%, మహమ్మారికి ముందు నాలుగేళ్లలో 7.7% గా ఉంది. ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాల నియంత్రణ విధానం ఈ స్థిరత్వానికి కీలకంగా మారింది. దీని అమలు తర్వాత సగటు ద్రవ్యోల్బణం 6.8% నుంచి 4.9% కు తగ్గింది. కేంద్ర బ్యాంకు అనుసరిస్తున్న తటస్థ ద్రవ్య విధాన వైఖరి, ప్రస్తుత సంక్లిష్ట వాతావరణానికి ఆచరణాత్మక విధానాన్ని సూచిస్తోంది. ఇది మారుతున్న ద్రవ్యోల్బణం, వృద్ధి పోకడలు, బాహ్య షాక్లకు అనుగుణంగా విధానాన్ని సర్దుబాటు చేసుకోవడానికి ఆర్బీఐకి సౌలభ్యాన్నిస్తుంది. కొనసాగుతున్న వాణిజ్య అంతరాయాలు, అస్థిర ఇంధన ధరలు వంటి ప్రపంచ అనిశ్చితుల నేపథ్యంలో ఇది ఒక డేటా-ఆధారిత వ్యూహం.
ముందుకున్న ప్రమాదాలు
బలమైన వృద్ధి గణాంకాలు ఉన్నప్పటికీ, అంతర్లీనంగా కొన్ని బలహీనతలు కూడా ఉన్నాయి. భారతదేశం దిగుమతి చేసుకునే ముడి చమురుపై (90% అవసరాలు) అధికంగా ఆధారపడటం, పశ్చిమ ఆసియా నుంచి వచ్చే భౌగోళిక రాజకీయ షాక్లకు అత్యంత బలహీనంగా మారుస్తుంది. సుదీర్ఘకాల సంఘర్షణ ద్రవ్యోల్బణాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేసి, ఆర్బీఐ 4% లక్ష్యం (+/- 2% బ్యాండ్) లోపు ధరలను స్థిరంగా ఉంచడాన్ని కష్టతరం చేస్తుంది. ప్రపంచ అనిశ్చితి మధ్య ఇండియన్ రూపాయి బలహీనపడటం, దిగుమతి ఖర్చులను పెంచుతుంది, ప్రస్తుత ఖాతా లోటును కూడా పెంచుతుంది. ద్రవ్యోల్బణాన్ని నిర్వహించడానికి ప్రభుత్వం బఫర్ స్టాక్లను పెంచడం, వాణిజ్య విధానాన్ని ఉపయోగించడం వంటి ద్రవ్యపరమైన చర్యలు తీసుకున్నప్పటికీ, సరఫరా అంతరాయాలు, అస్థిర వస్తువుల ధరలు నిరంతర పర్యవేక్షణను కోరుతున్నాయి. మహమ్మారి గరిష్ట స్థాయి నుంచి భారతదేశ ద్రవ్య లోటు తగ్గింది కానీ, ఇది గమనించాల్సిన అంశంగానే ఉంది. ఆర్థిక మందగమనం కారణంగా ప్రభుత్వ వ్యయం పెరిగితే, ఇది ఇతర దేశాలు ద్రవ్య విస్తరణల సమయంలో ఎదుర్కొన్నట్లుగా ప్రమాదాలను కలిగిస్తుంది.
భవిష్యత్ మార్గం
భారతదేశ భవిష్యత్ ఆర్థిక మార్గం, బాహ్య ముప్పులను అధిగమించడం, దేశీయ వృద్ధిని కొనసాగించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఐఎంఎఫ్, ప్రపంచ బ్యాంక్ భారతదేశానికి బలమైన వృద్ధిని అంచనా వేస్తున్నాయి, ఇది కీలక ప్రపంచ ఆర్థిక శక్తిగా దాని స్థానాన్ని సూచిస్తుంది. అయితే, ఆర్బీఐ ప్రస్తుత 'వేచి చూసే' విధానం, ప్రపంచ అనిశ్చితులకు జాగ్రత్తతో కూడిన ప్రతిస్పందనలు అవసరమని గుర్తిస్తోందని తెలియజేస్తోంది. కేంద్ర బ్యాంకు ద్రవ్యోల్బణ లక్ష్యాలను, వృద్ధిని ప్రోత్సహించడాన్ని సమతుల్యం చేసుకోవడంపై దృష్టి సారించింది. నేటి అనూహ్యమైన ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఇది ఒక క్లిష్టమైన సమతుల్యం.
