India-Oman CEPA అమల్లోకి: వాణిజ్య మార్పుల మధ్య 78% సుంకాల కోతలు ప్రారంభం

ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య సమీకరణలో మార్పులు

భారత్-ఒమాన్ మధ్య సమగ్ర ఆర్థిక భాగస్వామ్య ఒప్పందం (CEPA) అమలులోకి రావడంతో, గల్ఫ్ దేశాలతో భారత వాణిజ్య సంబంధాల్లో కీలక మార్పు చోటుచేసుకోనుంది. ముఖ్యంగా 12,556 టారిఫ్ లైన్లపై ప్రభావం చూపడంతో పాటు, ఒమాన్ నుంచి దిగుమతులయ్యే వస్తువుల్లో దాదాపు 95% విలువకు ప్రయోజనం చేకూరుతుంది. అయితే, ఈ ఒప్పందం కేవలం సుంకాల తగ్గింపులకు మాత్రమే పరిమితం కాకుండా, సేవా రంగంలో వృత్తిపరమైన కదలికలు (Professional Mobility), లాజిస్టిక్స్ సమన్వయం (Logistics Integration) వంటి అంశాలపై కూడా దృష్టి సారించింది. ఒమాన్‌ను కేవలం ఒక భాగస్వామిగా కాకుండా, పశ్చిమ ఆసియా, ఆఫ్రికా మార్కెట్లకు భారతీయ ఉత్పత్తులను చేరవేసే కీలక కేంద్రంగా (Transit Hub) మార్చే వ్యూహంలో ఇది భాగం.

వ్యూహాత్మక సర్దుబాట్లు - సున్నితమైన రంగాలు

ఈ ఒప్పందంలో విస్తృత సరళీకరణతో పాటు, రక్షణాత్మక వైఖరి కూడా కనిపిస్తుంది. భారతదేశం 2,789 టారిఫ్ లైన్లను మినహాయింపుల జాబితాలో చేర్చింది. పాడి ఉత్పత్తులు, టీ, కాఫీ, పొగాకు, బంగారం, వెండి వంటి కీలక రంగాలను తక్షణ పోటీ ఒత్తిడి నుంచి కాపాడటానికి ఈ చర్యలు తీసుకున్నారు. ఒమాన్ టారిఫ్ లైన్లలో **98%**కు భారతీయ ఎగుమతిదారులకు 100% సుంకం లేని ప్రవేశం లభించినప్పటికీ, వాస్తవ ప్రయోజనం 'రూల్స్ ఆఫ్ ఆరిజిన్' (Rules of Origin) నిబంధనలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఉత్పత్తులు నిర్దిష్ట విలువ జోడింపు (Value Addition - తరచుగా 40%) ప్రమాణాలను చేరుకోవాలి లేదా గణనీయమైన మార్పులకు లోనవ్వాలి. అప్పుడే అవి ప్రాధాన్యత రేట్లకు అర్హత సాధిస్తాయి. ఇది ఒమాన్‌ను మూడవ పక్షం వస్తువులకు సాధారణ రవాణా కేంద్రంగా మారకుండా నిరోధిస్తుంది.

విశ్లేషకుల ఆందోళనలు (Bear Case)

కొంతమంది విశ్లేషకులు ఈ ఒప్పందం విజయవంతం కావడానికి మూడు ప్రధాన ఆటంకాలున్నాయని అభిప్రాయపడుతున్నారు. మొదటిది, 'ట్రేడ్ డైవర్షన్' (Trade Diversion) ప్రమాదం. సంక్లిష్టమైన ఆరిజిన్ ఆడిట్‌లు, బ్యూరోక్రాటిక్ అడ్డంకులు సరుకుల రాకపోకలను వేగవంతం చేయడానికి బదులుగా ఆలస్యం చేసే అవకాశం ఉంది. రెండవది, సున్నితమైన రంగాలకు మినహాయింపు జాబితాపై అధికంగా ఆధారపడటం. ఇది స్వల్పకాలంలో దేశీయ పరిశ్రమలను కాపాడినప్పటికీ, దీర్ఘకాలంలో ప్రపంచ పోటీదారులతో పోటీపడటానికి అవసరమైన ఆధునీకరణను ప్రోత్సహించకపోవచ్చు. మూడవది, వృత్తిపరమైన సేవల్లో (ముఖ్యంగా IT, ఇంజనీరింగ్) కోటాల నిర్వహణలో జాప్యం. దౌత్యపరమైన ప్రకటనలు ఉన్నప్పటికీ, దేశీయ కార్మిక మార్కెట్లు, మారుతున్న నియంత్రణ వాతావరణం కారణంగా వృత్తిపరమైన కదలికలు తరచుగా ఆశించిన దానికంటే వెనుకబడి ఉంటాయి.

భవిష్యత్ అంచనాలు, మార్కెట్ అనుసంధానం

ఇకపై, సుంకాల లెక్కల కంటే, నిబంధనల పాటించడం, లాజిస్టిక్స్ సామర్థ్యంపై దృష్టి కేంద్రీకరించబడుతుంది. ఫార్మాస్యూటికల్స్, ఇంజనీరింగ్, టెక్స్‌టైల్స్ వంటి రంగాలలోని భారతీయ కంపెనీలు, కొత్తగా ఏర్పడిన ఉత్పత్తి-నిర్దిష్ట నియమాలను పాటించగలిగితే, సున్నా-డ్యూటీ ప్రవేశం ద్వారా ప్రయోజనం పొందగలవు. గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం $11 బిలియన్లకు పైగా చేరుకుంది. ఈ CEPA విజయం, చమురుయేతర వాణిజ్య కార్యకలాపాల విస్తరణ, ఒమాన్ సేవా రంగాల్లో 100% FDI నిబంధనలను భారతీయ కంపెనీలు ఎంతమేరకు సద్వినియోగం చేసుకోగలవు అనేదానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఫార్మా ఎగుమతుల కోసం GMP తనిఖీల వేగం, కొత్తగా తెరిచిన వృత్తిపరమైన సేవా కోటాల వినియోగ రేట్లు వంటివి పరిశీలించాల్సిన ముఖ్య సూచికలు.