ఈరాన్ ముడి చమురుపై వస్తున్న వార్తలపై స్పష్టత
మిడిల్ ఈస్ట్ లో భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, భారతీయ రిఫైనరీలు తమకు కావాల్సిన ముడి చమురును ఇప్పటికే భద్రపరుచుకున్నాయని, ఈరాన్ ముడి చమురు దిగుమతులకు సంబంధించి చెల్లింపుల సమస్యలు ఉన్నాయనే నివేదికలను మంత్రిత్వ శాఖ ఖండించింది. ఒక ఈరాన్ క్రూడ్ కార్గో చెల్లింపు సమస్యల వల్ల చైనాకు మళ్లించబడిందనే వార్తలు 'నిజం కాదు' అని కొట్టిపారేసింది. వాస్తవానికి, బిల్ ఆఫ్ లాడింగ్ (Bill of Lading) లలో తరచుగా తాత్కాలికంగా డిశ్చార్జ్ పోర్ట్ లను పేర్కొంటారని, వాణిజ్యపరమైన కారణాల వల్ల ప్రయాణ సమయంలో గమ్యస్థానాలు మారడం సహజమని వివరించింది. మంగళూరులో ఒక ఈరాన్ ఎల్పీజీ (LPG) కార్గో విజయవంతంగా దిగిందని, ఇది నిరంతరాయంగా జరుగుతున్న సరఫరాను సూచిస్తోందని మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.
వైవిధ్యభరితమైన సోర్సింగ్ వ్యూహం (Diversified Sourcing Strategy)
భారత్ తన ముడి చమురు దిగుమతులను బాగా వైవిధ్యపరిచింది. గతంలో పశ్చిమ ఆసియా దేశాలపైనే ఎక్కువగా ఆధారపడేది. ఇప్పుడు దాదాపు 40 దేశాల నుంచి దిగుమతులు చేసుకుంటోంది. ముఖ్యంగా, 2022 తర్వాత రష్యా కీలక సరఫరాదారుగా మారింది. మిడిల్ ఈస్ట్ లో యుద్ధాలు, ముఖ్యంగా హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) వద్ద ఆటంకాలు ప్రపంచ చమురు వ్యాపారాన్ని ప్రభావితం చేసే నేపథ్యంలో ఈ వైవిధ్యీకరణ వ్యూహం చాలా కీలకం. జపాన్, దక్షిణ కొరియా వంటి దేశాలు ఎక్కువగా మిడిల్ ఈస్ట్ సరఫరాలపై ఆధారపడగా, భారత్ ఇప్పుడు తన దిగుమతుల్లో సుమారు 70% ప్రత్యామ్నాయ సముద్ర మార్గాల ద్వారానే పొందుతోంది. ఇది సరఫరా మార్గాల్లో ఒత్తిడిని తగ్గిస్తుంది.
దిగుమతి ఆధారపడటం, ధరల రిస్క్
అయినప్పటికీ, భారత్ తన ముడి చమురు అవసరాల్లో సుమారు 85-88% దిగుమతులపైనే ఆధారపడతోంది. ఇది ఇప్పటికీ ఒక పెద్ద బలహీనతే. సరఫరాదారులను వైవిధ్యపరచడం వ్యూహాత్మకమే అయినా, అమెరికా లేదా పశ్చిమ ఆఫ్రికా వంటి దూర ప్రాంతాల నుండి దిగుమతులకు అధిక ఫ్రైట్ ఖర్చులు, ఎక్కువ డెలివరీ సమయం పడుతుంది. మిడిల్ ఈస్ట్ లో కొనసాగుతున్న సంఘర్షణలు ప్రపంచ చమురు ధరలను పెంచుతున్నాయి, ఇది భారత్ దిగుమతి బిల్లును భారీగా ప్రభావితం చేస్తోంది. సరఫరాదారులను మార్చడం వల్ల ఒకే మూలంపై ఆధారపడటం తగ్గినా, ప్రపంచ ధరల పెరుగుదల నుండి పూర్తిగా తప్పించుకోలేము. ఎల్పీజీ వంటి గృహావసరాల ఇంధనాల ధరలను నియంత్రించడం వల్ల, పెరుగుతున్న అంతర్జాతీయ ఖర్చులను వినియోగదారులపైకి బదిలీ చేయలేని పరిస్థితి ప్రభుత్వానికి అదనపు ఆర్థిక ఒత్తిడిని, ద్రవ్యోల్బణ ప్రమాదాన్ని తెచ్చిపెడుతోంది. అత్యవసర పరిస్థితుల కోసం ఉన్న వ్యూహాత్మక పెట్రోలియం రిజర్వులు (Strategic Petroleum Reserves) కూడా కొంతవరకు ఉపశమనం కలిగించినా, దీర్ఘకాలిక అంతరాయాలను అధిగమించలేకపోవచ్చు.
పునరుత్పాదక ఇంధనాల వైపు అడుగులు
భవిష్యత్తును దృష్టిలో ఉంచుకుని, దిగుమతి చేసుకునే శిలాజ ఇంధనాల (Fossil Fuels) పై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించడమే భారత్ దీర్ఘకాలిక వ్యూహంగా ఉంది. దేశం పునరుత్పాదక ఇంధన వనరులను (Renewable Energy Sources) పెంచుకుంటోంది. ఇప్పటికే, మొత్తం విద్యుత్ ఉత్పత్తిలో 50% కంటే ఎక్కువ శిలాజేతర ఇంధన సామర్థ్యం (Non-fossil fuel capacity) ను చేరుకుంది. రవాణా రంగంలో చమురు వినియోగాన్ని తగ్గించడానికి ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (Electric Vehicles) వాడకాన్ని ప్రోత్సహించడం కూడా ఒక ముఖ్యమైన అడుగు. ఈ మార్పు ఇంధన భద్రతను పెంచడంతో పాటు, పర్యావరణ లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి దోహదపడుతుంది. ప్రస్తుత శిలాజ ఇంధన సరఫరాలను భద్రపరచుకోవడం అవసరమే అయినా, దీర్ఘకాలిక స్థిరత్వం కోసం స్వదేశీ, పరిశుభ్రమైన ఇంధన వనరుల వైపు దృష్టి సారిస్తోంది.