భారత్లోకి నికర విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (Net FDI) 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో కేవలం $1 బిలియన్ కు పడిపోయాయి. గత ఏడాది ఇదే కాలంలో ఇది $10.2 బిలియన్ గా నమోదైంది. భారత కంపెనీలు విదేశాల్లో పెట్టుబడులు పెంచడం, విదేశీ పెట్టుబడిదారులు తమ వాటాలను అమ్మివేసి నిష్క్రమించడం దీనికి కారణాలు. అయితే, స్థూల పెట్టుబడులు (Gross FDI) మాత్రం $94.84 బిలియన్ లతో కొత్త రికార్డు సృష్టించాయి.
నికర FDI లో భారీ తగ్గుదల: కారణాలు ఏమిటి?
2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారత్ లోకి వచ్చిన నికర విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (Net FDI) తీవ్రంగా పడిపోయాయి. ఈ ఏడాది కేవలం $1 బిలియన్ మాత్రమే నమోదైంది. గత ఆర్థిక సంవత్సరం (2023-24) లో ఇది $10.2 బిలియన్ గా ఉండగా, 2022-23 లో $28 బిలియన్ గా ఉంది. అయితే, ఈ తగ్గుదల విదేశీ పెట్టుబడులపై ఆసక్తి తగ్గిందని కాదని, రెండు ముఖ్యమైన అంశాల వల్ల జరిగిందని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. మొదటిది, భారతీయ కంపెనీలు విదేశాలలో తమ పెట్టుబడులను గణనీయంగా పెంచడం. రెండవది, ఇప్పటికే పరిణితి చెందిన తమ వాటాలను విదేశీ పెట్టుబడిదారులు అమ్మివేయడం.
భారత కంపెనీల గ్లోబల్ విస్తరణ
భారతీయ వ్యాపార సంస్థలు దేశీయ మార్కెట్ దాటి విదేశీ మార్కెట్లపై ఎక్కువగా దృష్టి సారిస్తున్నాయి. వ్యూహాత్మక కొనుగోళ్లు (Strategic Acquisitions), కొత్త మార్కెట్లను అందుకోవడం, అంతర్జాతీయ టెక్నాలజీని పొందడం వంటి కారణాలతో ఈ అవుట్ వర్డ్ డైరెక్ట్ ఇన్వెస్ట్ మెంట్ (ODI) పెరుగుతోంది. వాణిజ్య, పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, భారతీయ కార్పొరేట్ సంస్థల పరిణితి, ప్రపంచ సరఫరా గొలుసుల్లో (Global Supply Chains) వారి భాగస్వామ్యం పెరగడాన్ని ఇది సూచిస్తుంది.
విదేశీ పెట్టుబడిదారుల నిష్క్రమణ & మార్కెట్ పరిణితి
విదేశీ పెట్టుబడిదారులు తమ పెట్టుబడులను అమ్మివేసి, నిధులను వెనక్కి తీసుకోవడం కూడా నికర FDI గణాంకాలు తగ్గడానికి ఒక ప్రధాన కారణం. చాలా ఏళ్ల క్రితం పెట్టిన పెట్టుబడుల నుండి లాభాలను పొంది, భారతీయ కంపెనీలు పరిణితి చెందిన తర్వాత, ఈ విదేశీ సంస్థలు తమ వాటాలను దేశీయ పెట్టుబడిదారులకు బదిలీ చేస్తున్నాయి. ఇది దేశీయ మూలధన మార్కెట్ (Domestic Capital Base) బలోపేతం కావడానికి, స్థానిక సంస్థాగత, వ్యక్తిగత పెట్టుబడిదారుల శక్తి పెరగడానికి సంకేతంగా విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
స్థూల FDI లో స్థిరత్వం & ఎగుమతుల వృద్ధి
నికర FDI గణాంకాలు తగ్గినప్పటికీ, దేశంలోకి వస్తున్న మొత్తం పెట్టుబడులు మాత్రం బలంగానే ఉన్నాయి. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరానికి స్థూల FDI (Gross FDI) $94.84 బిలియన్ లకు చేరుకుంది. ఇది గత ఏడాది నమోదైన $80.62 బిలియన్ తో పోలిస్తే 17% అధికం. ఈ స్థూల గణాంకాలు, దేశం ప్రపంచ పెట్టుబడులకు ప్రధాన గమ్యస్థానంగానే కొనసాగుతోందని స్పష్టం చేస్తున్నాయి.
ఇదే సమయంలో, భారత ఎగుమతులు కూడా స్థిరమైన పనితీరును కనబరుస్తున్నాయి. ప్రత్యేక ఆర్థిక మండళ్ల (SEZs) నుండి ఎగుమతులు 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో 11.8% పెరిగి ₹16.36 లక్షల కోట్లకు చేరుకున్నాయి. గుజరాత్, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, తమిళనాడు రాష్ట్రాలు SEZ ఎగుమతుల్లో ముందున్నాయి. ఫార్మా రంగం కూడా గణనీయమైన వృద్ధిని కనబరిచి, 2025-26 లో $31.12 బిలియన్ ఎగుమతులు సాధించింది. ప్రభుత్వం SEZ ల సామర్థ్యాన్ని మరింత మెరుగుపరచడానికి కృషి చేస్తున్న నేపథ్యంలో, ఈ అధిక స్థూల FDI స్థాయిలు దీర్ఘకాలిక దేశీయ మౌలిక సదుపాయాలు, పారిశ్రామికాభివృద్ధికి ఎలా దోహదపడతాయో చూడాలి.