బాహ్య సవాళ్లు, దేశీయ బలం
ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఆర్థిక సవాళ్లు పొంచి ఉన్నప్పటికీ, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ దేశీయంగా చాలా బలంగా ఉందని ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు. ద్రవ్యోల్బణం (Inflation), సరఫరా సమస్యలను (Supply-side pressures) సమర్థవంతంగా ఎదుర్కొంటున్నామని తెలిపారు. దేశీయ వినియోగం (Consumption) బలంగా కొనసాగుతోందని, తాజా GST వసూళ్లు దీనికి అద్దం పడుతున్నాయని అన్నారు. డిసెంబర్ 2025లో GST వసూళ్లు ₹1.74 లక్షల కోట్లకు, జనవరి 2026లో ₹1.934 ట్రిలియన్లకు చేరాయని, ఇది ఆర్థిక కార్యకలాపాలు చురుగ్గా ఉన్నాయని సూచిస్తోందని పేర్కొన్నారు. అయితే, దేశం ఎదుర్కొంటున్న ప్రధాన ఆర్థిక సమస్యలు అంతర్గతమైనవి కావని, ప్రపంచ అనిశ్చితుల (Global uncertainties) వల్లనే తలెత్తుతున్నాయని తెలిపారు. FY26లో భారత్ GDP వృద్ధి అంచనాలు 7.4% నుంచి కొందరు 8% దాటవచ్చని చెబుతుండగా, ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధి రేటు 2026 నాటికి కేవలం 2.7% గా ఉంటుందని అంచనా. భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, మారుతున్న వాణిజ్య విధానాలు ఉన్నప్పటికీ, బలమైన దేశీయ డిమాండ్, ప్రభుత్వ వ్యూహాత్మక పెట్టుబడులు భారత ఆర్థిక వృద్ధికి బాటలు వేస్తున్నాయని సీతారామన్ వివరించారు.
పన్నుల పరిధి విస్తరణ, నిబంధనల అమలు
ప్రభుత్వ ఆర్థిక వ్యూహంలో పన్నుల పరిధిని (Tax Base) విస్తరించడం ఒక కీలక అంశం. దీని కోసం అధునాతన AI డేటా అనలిటిక్స్ టెక్నాలజీని ఉపయోగించాలని యోచిస్తున్నారు. వ్యక్తుల ఖర్చుల వివరాలను, వారి పన్ను రిటర్న్లను అనుసంధానం చేయడం ద్వారా పన్ను ఎగవేతదారులను గుర్తించేందుకు ప్రయత్నిస్తారు. TDS (Tax Deducted at Source) నిబంధనలను, గణనీయమైన ఖర్చులకు అనుసంధానించడం, విదేశీ ఆస్తుల (Foreign Assets) స్వచ్ఛంద ప్రకటనలను ప్రోత్సహించడం వంటి చర్యలు చేపడతారు. అత్యధికంగా ఖర్చు చేసే వారిపై లోతైన టెక్నాలజీ విశ్లేషణ (Deep tech analysis) చేసి, వారిని కూడా పన్ను పరిధిలోకి తీసుకురావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. చిన్న పన్ను చెల్లింపుదారుల కోసం, 'టాక్స్ మిత్ర' (Tax Mitras) వంటి కార్యక్రమాలను ప్రోత్సహిస్తారు. దీని కోసం ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ చార్టర్డ్ అకౌంటెంట్స్ ఆఫ్ ఇండియా (ICAI) వంటి వృత్తిపరమైన సంస్థల సహకారంతో, తక్కువ ఖర్చుతో రిటర్న్ ఫైలింగ్, కంప్లైన్స్ సేవలను అందించేలా చూస్తారు. దీనివల్ల చిన్న వ్యాపారాలు కూడా వృత్తిపరమైన మార్గదర్శకత్వం పొందుతాయి.
మార్కెట్ అప్రమత్తత, పెట్టుబడిదారుల రక్షణ చర్యలు
మార్కెట్లలో అతిగా జరిగే ఊహాగాణాలను (Speculation) అరికట్టేందుకు, ప్రభుత్వం సెక్యూరిటీస్ ట్రాన్సాక్షన్ టాక్స్ (STT) ను పెంచింది. ముఖ్యంగా ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్ (F&O) ట్రేడింగ్పై ఈ పెంపుదల ప్రభావం చూపుతుంది. ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి, ఫ్యూచర్స్ కాంట్రాక్టులపై STT 0.02% నుంచి 0.05% కి, ఆప్షన్స్పై 0.10%/0.125% నుంచి 0.15% కి పెరుగుతుంది. అధిక-ఫ్రీక్వెన్సీ ట్రేడింగ్ను (High-frequency trading) నిరుత్సాహపరిచి, రిటైల్ ఇన్వెస్టర్లను రక్షించడమే ఈ చర్యల ఉద్దేశ్యం. ఎందుకంటే, F&O విభాగంలో పాల్గొనేవారిలో దాదాపు 90% మంది తరచుగా నష్టపోతున్నారని ఆర్థిక మంత్రి గమనించారు. అలాగే, సెకండరీ మార్కెట్ ద్వారా కొనుగోలు చేసిన సోవరెన్ గోల్డ్ బాండ్స్ (Sovereign Gold Bonds) పై క్యాపిటల్ గెయిన్స్ టాక్స్ (Capital Gains Tax) ను కూడా ప్రవేశపెట్టారు. దీంతో ఈ బాండ్లను దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడిగా కాకుండా, కేవలం ఊహాగాణాల కోసం వాడే ధోరణి తగ్గుతుందని భావిస్తున్నారు.
యువత సాధికారత, రంగాల అభివృద్ధి
యువత శక్తిని (Yuva Shakti) సద్వినియోగం చేసుకోవడంపై ప్రభుత్వం ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధి (Skilling), వ్యవస్థాపకత (Entrepreneurship) వంటి రంగాలలో యువతను ప్రోత్సహించే కార్యక్రమాలు చేపడుతున్నారు. మారుతున్న సాంకేతిక అవసరాలకు అనుగుణంగా నైపుణ్యాలను అందించడానికి, వివిధ మంత్రిత్వ శాఖలు, పరిశ్రమల భాగస్వామ్యంతో కార్యాచరణ ప్రణాళికలు రూపొందిస్తున్నారు. యానిమేషన్, విజువల్ ఎఫెక్ట్స్, గేమింగ్, కామిక్స్ (AVCG) వంటి 'ఆరెంజ్ ఎకానమీ' (Orange Economy) రంగాలలో అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడం ద్వారా కంటెంట్ క్రియేషన్, అనుబంధ రంగాలలో అవకాశాలు మెరుగుపడతాయని భావిస్తున్నారు. బడ్జెట్ 2024-25 లో ఉపాధి, నైపుణ్యాభివృద్ధికి పెద్ద ప్యాకేజీ ప్రకటించినప్పటికీ, FY26లో వాస్తవ ఖర్చు తక్కువగా ఉందని నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. అయినప్పటికీ, ఉద్యోగ కల్పన, గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడం వంటి తమ నిబద్ధతను ప్రభుత్వం కొనసాగిస్తోంది.
పెట్టుబడుల అంచనా, ఆర్థిక నిర్వహణ
దేశీయ ప్రైవేట్ రంగ పెట్టుబడులు (Private Sector Investment) పుంజుకుంటున్నప్పటికీ, విదేశీ ప్రత్యక్ష పెట్టుబడులు (FDI) అంతర్జాతీయ వ్యూహాత్మక పరిగణనలపై ఆధారపడి ఉంటాయని మంత్రి అంగీకరించారు. పెట్టుబడులకు భారత్ను మరింత ఆకర్షణీయమైన గమ్యస్థానంగా మార్చడానికి ప్రభుత్వం కట్టుబడి ఉంది. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల (PSUs) ఆస్తుల నగదీకరణ (Asset Monetization) కోసం రియల్ ఎస్టేట్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ట్రస్ట్లను (REITs) ఉపయోగించుకోవాలని ప్రణాళికలున్నాయి. కస్టమ్స్ ప్రక్రియలను సులభతరం చేయడం, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధికి మద్దతుగా బలమైన మూలధన వ్యయం (Capex) కొనసాగించడం వంటి చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. FY26 మొదటి తొమ్మిది నెలల్లో కేపెక్స్ 15% పెరిగింది. FY27 నాటికి ఆర్థిక లోటు (Fiscal Deficit) GDPలో 4.3% వద్ద అదుపులో ఉంచాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. పన్నుల వృద్ధి, మెరుగైన కంప్లైన్స్ ద్వారా ఆదాయ సామర్థ్యాన్ని పెంచుకోవాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.
భవిష్యత్ ఆర్థిక పథం
2026 వరకు భారత్ ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగంగా అభివృద్ధి చెందుతున్న ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థగా నిలుస్తుందని ఆర్థిక నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. వినియోగం, పెట్టుబడులు, ఎగుమతులు ఈ వృద్ధికి చోదక శక్తిగా ఉంటాయి. అయితే, ప్రపంచ వాణిజ్య సంరక్షణవాదం (Trade Protectionism), భౌగోళిక రాజకీయ సంఘర్షణలు, ఆర్థిక మార్కెట్లలో అస్థిరత వంటి ప్రమాదాలు పొంచి ఉన్నాయి. దేశీయంగా ప్రైవేట్ పెట్టుబడుల పునరుద్ధరణ మందకొడిగా ఉండటం, వ్యవసాయోత్పత్తిలో సవాళ్లు వంటివి కూడా భారత్కు ప్రతికూలతలుగా మారవచ్చు. ఈ బాహ్య అనిశ్చితులు ఉన్నప్పటికీ, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ, వ్యాపారం సులభతరం చేయడం, లక్షిత సంస్కరణలపై (Targeted Reforms) దృష్టి సారించిన భారత విధానాల రూపకల్పన, స్థిరమైన వృద్ధిని ప్రోత్సహించి, దీర్ఘకాలిక పెట్టుబడులను ఆకర్షించి, ప్రపంచ ఆర్థిక రంగంలో తన స్థానాన్ని సుస్థిరం చేసుకునేందుకు ఉద్దేశించబడింది.