ఆహార భద్రత కోసం ఇండియా పోరాటం
ప్రస్తుతం జరుగుతున్న MC14లో, ఆహార నిల్వల కోసం పబ్లిక్ స్టాక్హోల్డింగ్ (PSH) పై శాశ్వత పరిష్కారం కనుగొనాలని భారత్ గట్టిగా కోరుతోంది. రైతుల మద్దతు ధర (MSP) కార్యక్రమాలను కాపాడుకోవడానికి, దేశంలోని లక్షలాది మందికి ఆహార భద్రత కల్పించడానికి ఇది అత్యంత అవసరం. అయితే, కొన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాలు దీనిని వాణిజ్యానికి ఆటంకంగా భావిస్తున్నాయి.
దీనితో పాటు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు ప్రత్యేక, భిన్నమైన చికిత్స (Special and Differential Treatment) కల్పించాలని, WTO వివాద పరిష్కార వ్యవస్థను పునరుద్ధరించాలని కూడా భారత్ డిమాండ్ చేస్తోంది. ఫిషరీస్ సబ్సిడీలపై సమతుల్య నిబంధనలను కూడా కోరుతోంది.
బహుపాక్షిక ఒప్పందాలపై అభ్యంతరాలు
చైనా వంటి దేశాలు ప్రోత్సహిస్తున్న ఇన్వెస్ట్మెంట్ ఫెసిలిటేషన్ ఫర్ డెవలప్మెంట్ (IFD) వంటి బహుపాక్షిక (Plurilateral) ఒప్పందాలను భారత్ తీవ్రంగా వ్యతిరేకిస్తోంది. కేవలం కొద్ది దేశాల మధ్య జరిగే ఇలాంటి ఒప్పందాలు, WTO యొక్క సార్వత్రిక ఏకాభిప్రాయ సూత్రాన్ని బలహీనపరుస్తాయని, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలను వెనుకకు నెట్టివేస్తాయని భారత్ వాదిస్తోంది. దాదాపు 120కి పైగా WTO సభ్య దేశాలు IFDకి మద్దతు ఇస్తున్నప్పటికీ, భారత్ మాత్రం WTO వేదికగా ఇలాంటి ఒప్పందాలు సరైనవి కావని అభిప్రాయపడుతోంది. అమెరికా వంటి దేశాలు నిర్దిష్ట ప్రయోజనాల ఆధారంగా ఒప్పందాలు చేసుకోవాలని చూస్తుండగా, భారత్ మాత్రం మినహాయింపు లేని దేశాల మధ్య సమానత్వం (MFN) సూత్రానికే కట్టుబడి ఉండాలని కోరుతోంది.
డిజిటల్ వాణిజ్యంపై పాలసీ స్పేస్ అవసరం
డిజిటల్ వాణిజ్యంపై కస్టమ్స్ సుంకాలపై మారటోరియం (Moratorium) కొనసాగింపుపై తీవ్రమైన భిన్నాభిప్రాయాలు నెలకొన్నాయి. అమెరికా, యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) వంటి దేశాలు ఈ మారటోరియంను శాశ్వతం చేయాలని కోరుకుంటున్నాయి. కానీ, భారత్ మాత్రం డిజిటల్ వాణిజ్యంపై పన్ను విధించే అవకాశాన్ని వదులుకోవడానికి సిద్ధంగా లేదు. తమ డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలోపేతం చేయడానికి, ఉద్యోగాలు సృష్టించడానికి, ప్రభుత్వ ఆదాయాన్ని పెంచుకోవడానికి ఇది అవసరమని భారత్ భావిస్తోంది.
శాశ్వత మారటోరియం వల్ల అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలు ఆర్థికంగా, పాలనాపరంగా వెనుకబడిపోతాయని, డిజిటల్ అంతరం పెరుగుతుందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు. 1998 నుంచి అమల్లో ఉన్న ఈ మారటోరియం, ప్రస్తుత డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఏమాత్రం సరిపోదని భారత్ వాదన.
అంతర్జాతీయ వాణిజ్య సవాళ్లు
ప్రస్తుతం పెరుగుతున్న ప్రొటెక్షనిజం, వాణిజ్య వివాదాలు, 2026 నాటికి ప్రపంచ వాణిజ్యంలో మందగమనం అంచనాలు వంటి పరిస్థితుల నేపథ్యంలో MC14 జరుగుతోంది. WTO తన ఔన్నత్యాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి, వివాద పరిష్కార వ్యవస్థ స్తంభించిపోవడం, వ్యవసాయం, డిజిటల్ వాణిజ్యం వంటి అంశాలపై దేశాల మధ్య తీవ్ర విభేదాలు వంటివి సవాళ్లుగా మారాయి.
అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు రిస్కులు
MC14లో అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు అనేక రిస్కులు ఉన్నాయని నిపుణులు పేర్కొంటున్నారు. బహుపాక్షిక ఒప్పందాల పెరుగుదల WTOను విభజించి, బలమైన దేశాలు తమ ఆధిపత్యాన్ని చెలాయించేలా చేయవచ్చు. ఇది చిన్న దేశాల నిర్ణయాధికారాన్ని తగ్గిస్తుంది. పబ్లిక్ స్టాక్హోల్డింగ్, MSP వంటి అంశాలపై భారత్ వాదనలు, కొన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశాలకు అభ్యంతరకరంగా మారాయి. డిజిటల్ వాణిజ్యంపై పాలసీ స్పేస్ కోల్పోతే, ఇది పారిశ్రామిక వృద్ధికి, ప్రభుత్వ ఆదాయానికి గండి కొట్టవచ్చు.