ఇండియా-జపాన్ ట్రేడ్: రూపీ-యెన్ లో నేరుగా సెటిల్మెంట్స్.. ఇక డాలర్ అవసరం లేదు!

భారత్, జపాన్ దేశాల మధ్య ఇకపై నేరుగా రూపాయి (Rupee), యెన్ (Yen) కరెన్సీలలోనే వ్యాపార లావాదేవీలు జరిగే అవకాశం ఉంది. ఇందుకోసం రెండు దేశాలు ఒక ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను సిద్ధం చేస్తున్నాయి. ఈ కొత్త విధానంతో అమెరికా డాలర్ (USD) వాడకం తగ్గి, ట్రాన్సాక్షన్ ఖర్చులు ఆదా అవుతాయి. రాబోయే ఇండియా-జపాన్ వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ఈ అంశంపై చర్చలు జరిగే అవకాశం ఉంది. ఇది జపాన్ కంపెనీలకు, భారత్‌తో వ్యాపారం చేసే సంస్థలకు చెల్లింపులను వేగవంతం చేస్తుంది.

అసలు ఏం జరగబోతోంది?

భారత్, జపాన్ దేశాలు తమ మధ్య జరిగే వాణిజ్య లావాదేవీలను అమెరికా డాలర్ ద్వారా కాకుండా, నేరుగా జపాన్ యెన్, భారత రూపాయిలలోనే సెటిల్మెంట్ చేసుకునేలా ఒక విధానాన్ని తీసుకురావడానికి సన్నాహాలు చేస్తున్నాయి. ఈ ప్రతిపాదన వచ్చే నెలలో (జూలై 1-3, 2026) న్యూఢిల్లీలో జరగనున్న 16వ ఇండియా-జపాన్ వార్షిక శిఖరాగ్ర సమావేశంలో ప్రధానాంశంగా ఉండే అవకాశం ఉంది. ఈ సమావేశంలో జపాన్ ప్రధాని సనా టకైచి , భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ పాల్గొంటారు. 2026 ఆర్థిక సంవత్సరంలోపు ఈ సహకార ఒప్పందం (Memorandum of Cooperation)పై తుది నిర్ణయం తీసుకునే అవకాశం ఉన్నప్పటికీ, జపాన్‌కు చెందిన నాన్-రెసిడెంట్స్ (Non-Residents) భారతీయ బ్యాంకులలో ఖాతాలు తెరిచి, ఈ నేరు లావాదేవీలను సులభతరం చేసే యంత్రాంగంపై చర్చలు కేంద్రీకృతమవుతాయి.

డాలర్‌ను తప్పించడం ఎందుకు ముఖ్యం?

ప్రస్తుతం, చాలా అంతర్జాతీయ వాణిజ్య లావాదేవీలలో, ఒక దేశ కరెన్సీని మొదట అమెరికా డాలర్‌లోకి మార్చి, ఆపై దాన్ని వ్యాపార భాగస్వామి దేశ కరెన్సీలోకి మళ్లీ మార్చాల్సి వస్తుంది. ఈ 'డబుల్ కన్వర్షన్' ప్రక్రియ వ్యాపార సంస్థలకు అదనపు ఖర్చులను పెంచుతుంది. నేరుగా యెన్, రూపాయిలలో సెటిల్మెంట్ చేయడం ద్వారా, కంపెనీలు ఈ కన్వర్షన్ ఫీజులను ఆదా చేసుకోవచ్చు. అలాగే, థర్డ్ కంట్రీలలోని కరెస్పాండెంట్ బ్యాంకింగ్ (Correspondent Banking) ఖర్చులను కూడా నివారించవచ్చు. జపాన్ వస్తువులను దిగుమతి చేసుకునే భారతీయ దిగుమతిదారులకు, భారత్‌లో కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్న జపాన్ కంపెనీలకు ఇది ఎంతో మేలు చేస్తుంది. డాలర్-సంబంధిత కరెన్సీ అస్థిరత (Volatility) ప్రభావాన్ని తగ్గించడంతో పాటు, చెల్లింపుల ప్రక్రియను వేగవంతం చేసి, పెద్ద ఎత్తున వ్యాపారం చేసే సంస్థల నగదు ప్రవాహ నిర్వహణను (Cash Flow Management) మెరుగుపరుస్తుంది.

భారత్‌లోని జపాన్ కంపెనీలపై ప్రభావం

సుజుకి మోటార్ (Suzuki Motor), ఇటోచు కార్పొరేషన్ (Itochu Corporation), టయోటా సుషో (Toyota Tsusho) వంటి ప్రముఖ జపాన్ కంపెనీల ప్రతినిధులు ప్రధానితో పాటు ఈ శిఖరాగ్ర సమావేశానికి హాజరు కానున్నారు. ఈ సంస్థలకు భారత్‌లో విస్తృతమైన సరఫరా గొలుసులు (Supply Chains) మరియు కార్యకలాపాలు ఉన్నాయి. ఈ నేరు సెటిల్మెంట్ విధానం అమల్లోకి వస్తే, రెండు దేశాల మధ్య అధిక దిగుమతి-ఎగుమతి (Import-Export) పరిమాణం ఉన్న కంపెనీలు తమ నిర్వహణ ఖర్చులను నేరుగా తగ్గించుకోవచ్చు. ముఖ్యంగా ఆటోమోటివ్, సెమీకండక్టర్, టెక్నాలజీ రంగాలలో, జపాన్ కంపెనీలు గణనీయమైన ఉనికిని కలిగి ఉన్నందున, ఈ చర్య వారికి మరింత ప్రయోజనకరంగా ఉంటుంది.

గత ఒప్పందాల నుంచి పాఠాలు

జపాన్ ఇప్పటికే ఇండోనేషియా వంటి ఇతర దేశాలతో ఈ తరహా నమూనాను పరీక్షించింది. 2019లో స్థానిక కరెన్సీ సెటిల్మెంట్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌ను అమలు చేసింది. ఆ విధానం కింద 2025 నాటికి సుమారు $7.7 బిలియన్ల వ్యాపారం జరిగినట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ చారిత్రక నేపథ్యం ఇలాంటి ఒప్పందాలు సమర్థవంతంగా పనిచేస్తాయని సూచిస్తున్నప్పటికీ, తగినంత లిక్విడిటీ (Liquidity) ఉండేందుకు రెండు దేశాల బ్యాంకింగ్ సంస్థల నుంచి గణనీయమైన భాగస్వామ్యం అవసరం. ఈ ఇండియా-జపాన్ ఒప్పందం విజయం, బ్యాంకులు ఈ కరెన్సీ జతలను సులభతరం చేయడానికి ఎంతవరకు సిద్ధంగా ఉన్నాయనే దానిపై, అలాగే వ్యాపారాలు డాలర్ నుంచి ఎంత వాణిజ్యాన్ని ఈ కొత్త విధానంలోకి మళ్లిస్తాయనే దానిపై ఎక్కువగా ఆధారపడి ఉంటుంది.

అమలులో సవాళ్లు

తక్కువ ఖర్చుల ప్రతిపాదన ఆశాజనకంగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ మార్పు తక్షణమే జరగదు మరియు రిస్క్-ఫ్రీ కాదు. స్థానిక కరెన్సీ సెటిల్మెంట్‌లో ప్రధాన సవాలు లిక్విడిటీ. బ్యాంకులు అమెరికా డాలర్ వంటి మూడవ కరెన్సీపై ఆధారపడకుండా, యెన్, రూపాయిలను నేరుగా మార్పిడి చేయడానికి సిద్ధంగా ఉండాలి. యెన్-రూపీ జతకు వ్యాపార పరిమాణం తక్కువగా ఉంటే, 'స్ప్రెడ్' (కొనుగోలు, అమ్మకం ధరల మధ్య వ్యత్యాసం) ఎక్కువగా ఉండవచ్చు, ఇది డాలర్ కన్వర్షన్‌ను నివారించడం ద్వారా పొందిన పొదుపులను తగ్గించవచ్చు. అంతేకాకుండా, లోతైన లిక్విడిటీ మరియు ప్రపంచవ్యాప్త అంగీకారం కారణంగా, పెద్ద, సంక్లిష్టమైన అంతర్జాతీయ లావాదేవీల కోసం వ్యాపారాలు డాలర్‌నే ఉపయోగించడానికి మొగ్గు చూపవచ్చు.

ఇన్వెస్టర్లు ఏం గమనించాలి?

ఇన్వెస్టర్లు రాబోయే ఇండియా-జపాన్ శిఖరాగ్ర సమావేశం నుంచి వచ్చే సంయుక్త ప్రకటనను, సహకార ఒప్పందానికి సంబంధించిన నిర్దిష్ట కాలపరిమితుల కోసం ట్రాక్ చేయాలి. జపాన్ నాన్-రెసిడెంట్స్ ఖాతా యాక్సెస్ కోసం భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) మార్గదర్శకాలు, యెన్-రూపీ లిక్విడిటీని ఏర్పాటు చేయడంలో ప్రధాన భారతీయ బ్యాంకుల భాగస్వామ్య స్థాయి, మరియు స్థానిక కరెన్సీ సెటిల్మెంట్స్‌కు మారడంపై భారత్‌లోని జపాన్ అనుబంధ సంస్థల (Subsidiaries) నుంచి వచ్చే మేనేజ్‌మెంట్ వ్యాఖ్యలు వంటివి కీలకమైన గమనింపులు.