ఇండియా కార్పొరేట్ బోర్డుల్లో మహిళల భాగస్వామ్యం: లెక్కలు పెరిగినా.. అధికారం మాత్రం దూరమే!

నిబంధనల wrt కంప్లైయెన్స్: మినిమమ్ కోరికతోనే సరిపెడుతున్నారు

భారతదేశంలో 2013 నాటి కంపెనీల చట్టం (Companies Act) వంటి నిబంధనల ప్రకారం, లిస్టెడ్ కంపెనీల్లో మహిళా డైరెక్టర్లను తప్పనిసరిగా నియమించాలి. దీనివల్ల కార్పొరేట్ ఇండియా బోర్డుల్లో మహిళల సంఖ్య పెరిగింది. Nifty 50 కంపెనీల్లో మహిళా డైరెక్టర్ల ప్రాతినిధ్యం 2019లో 18% ఉండగా, ప్రస్తుతం **22%**కి చేరుకుంది. 2013లో ఇది కేవలం 5% మాత్రమే. అయితే, ఈ నిబంధనల పాటించడంపైనే ఎక్కువ దృష్టి పెడుతున్నారని, నిజమైన భాగస్వామ్యం, నాయకత్వంలోకి తీసుకురావడం లేదని విమర్శలున్నాయి. కొందరు కుటుంబ సభ్యులనే డైరెక్టర్లుగా నియమించడం 'టోకెనిజం' (Tokenism) అని కొట్టిపారేస్తున్నారు. నిబంధనలు పాటించని కంపెనీలపై ₹1 లక్ష నుంచి ₹5 లక్షల వరకు జరిమానాలు ఉన్నా, అవి పెద్దగా మార్పు తీసుకురాలేకపోతున్నాయి.

గ్లోబల్ గ్యాప్.. పరిమిత టాలెంట్ పూల్

భారతదేశం బోర్డు వైవిధ్యంలో గణనీయమైన పురోగతి సాధించినప్పటికీ, అంతర్జాతీయ ప్రమాణాలకు ఇంకా చాలా దూరంలోనే ఉంది. 2025 నాటికి గ్లోబల్ స్థాయిలో పెద్ద, మధ్యతరహా కంపెనీల బోర్డుల్లో మహిళలు 28.3% స్థానాల్లో ఉన్నారు. ఫ్రాన్స్, నార్వే వంటి దేశాలు భారతదేశం కంటే చాలా ముందున్నాయి. అక్కడ మహిళల ప్రాతినిధ్యం వరుసగా 43% కంటే ఎక్కువ, 45% కంటే ఎక్కువ ఉంది. ఆసియా సగటు కూడా **19.9%**గా ఉంది. దీనికి తోడు, భారతదేశంలో మహిళా డైరెక్టర్ల కొరత కూడా కనిపిస్తోంది. ఎన్ఎస్ఈ 500 (NSE 500) లోని మహిళా డైరెక్టర్లలో 28% మంది మూడు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ బోర్డుల్లో డైరెక్టర్లుగా ఉన్నారు. అంటే, పరిమిత సంఖ్యలోనే నిపుణురాళ్లను కంపెనీలు వాడుకుంటున్నాయని అర్థమవుతోంది.

అధికారంలో లోటు: ఉన్నా.. వాటా లేదు!

మహిళల ప్రాతినిధ్యం పెరిగినా, వారి నిర్ణయాత్మక అధికారంలో మాత్రం స్పష్టమైన లోటు కనిపిస్తోంది. Nifty 50 బోర్డు సభ్యుల్లో మహిళలు 22% ఉండగా, ఎగ్జిక్యూటివ్ రోల్స్‌లో వారి సంఖ్య కేవలం 11% మాత్రమే. పురుషులతో పోలిస్తే ఇది చాలా తక్కువ (65%). ముఖ్యంగా, బోర్డుల నాయకత్వ స్థానాల్లో, కీలక కమిటీల్లో మహిళల ప్రాతినిధ్యం చాలా తక్కువగా ఉంది. టాప్ 200 కంపెనీల్లో కేవలం 9% బోర్డులకు మాత్రమే మహిళలు చైర్‌పర్సన్‌లుగా ఉన్నారు. చాలామంది మహిళలు కేవలం సలహా ఇచ్చే (Non-Executive) పాత్రల్లోనే ఉంటున్నారు. మహిళా సీఈఓలు (CEOs) ఉన్న కంపెనీల్లో బోర్డుల్లో వైవిధ్యం ఎక్కువగా ఉన్నా, భారతీయ కంపెనీల్లో మహిళా సీఈఓలు అరుదుగా ఉన్నారు, కేవలం 6% మంది మాత్రమే ఈ కీలక పదవుల్లో ఉన్నారు. అలాగే, స్వతంత్ర మహిళా డైరెక్టర్ల వేతనాలు పెరిగినా, పురుషులతో పోలిస్తే వేతనంలో వ్యత్యాసం (Pay Gap) ఇంకా కొనసాగుతోంది.

భవిష్యత్ అంచనాలు & కొత్త పోకడలు

2026 నాటికి, కేవలం నిబంధనల కోసం కాకుండా, నిజమైన అధికారం, నిర్ణయాత్మక పాత్రల్లో మహిళల భాగస్వామ్యం పెరుగుతుందని అంచనా వేస్తున్నారు. సంస్థాగత పెట్టుబడిదారులు (Institutional Investors) ఈఎస్జీ (ESG - Environmental, Social, Governance) ప్రమాణాలపై ఎక్కువ దృష్టి సారించడంతో, కంపెనీలు నిజమైన బోర్డు వైవిధ్యంపై మరింత శ్రద్ధ చూపాల్సిన అవసరం ఏర్పడుతుంది. భవిష్యత్తులో, ఆడిట్ (Audit) మరియు నామినేషన్ & రెమ్యునరేషన్ (Nomination & Remuneration) వంటి కీలక కమిటీల్లో మహిళలు నాయకత్వ పాత్రలు పోషించే అవకాశాలున్నాయి. అత్యున్నత స్థాయిల్లో వైవిధ్యమైన ఆలోచనలను చేర్చడంలో కంపెనీలు ఎంత పురోగతి సాధిస్తున్నాయో నిశితంగా పరిశీలించబడుతుంది.