భారత కార్పొరేట్ లో మహిళలకు 'బోర్డు'లో చోటు.. అయినా 'సీనియర్' పదవులకు 'గ్లాస్ సీలింగ్'!

భారతదేశంలోని కార్పొరేట్ బోర్డుల్లో మహిళల ప్రాతినిధ్యం గణనీయంగా పెరిగింది. 2025 నాటికి ఇది **29.1%**కి చేరింది, 2017 లో ఇది **25.8%**గా ఉండేది. రెగ్యులేటరీ నిబంధనలు, కంపెనీల డైవర్సిటీ టార్గెట్ల వల్ల ఈ పెరుగుదల సాధ్యమైంది. అయితే, ఈ బోర్డుల్లో వచ్చిన విజయాలు సీనియర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ పదవులకు పూర్తిగా అనువదించబడలేదు. సీనియర్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో మహిళల శాతం 2017 లో 13.6% నుండి 2025 నాటికి కేవలం **17.1%**కి మాత్రమే పెరిగింది. ఈ తేడా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది: మహిళలు బోర్డుల్లో స్థానం పొందుతున్నా, రోజువారీ నిర్ణయాల్లో వారి ప్రభావం పరిమితంగానే ఉంది. ఇది ఉన్నత నాయకత్వ స్థానాలకు చేరుకోవడంలో ఒక 'గ్లాస్ సీలింగ్' సమస్యను సూచిస్తోంది.

మొత్తం మేనేజ్‌మెంట్ ర్యాంకులను పరిశీలిస్తే, మహిళల ప్రాతినిధ్యం మరింత మెరుగ్గా ఉంది. 2017 నుండి ఇది రెట్టింపు కంటే ఎక్కువగా పెరిగి, ఇప్పుడు 29.6% స్థానాలను ఆక్రమించింది. ఇది క్రింది, మధ్య స్థాయి మేనేజ్‌మెంట్‌లో బలమైన పైప్‌లైన్ ఉందని సూచిస్తుంది. అయినప్పటికీ, ఈ స్థాయిల నుండి టాప్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ర్యాంకులకు ఎదగడానికి వ్యవస్థాగత అడ్డంకులు ఉన్నాయని డేటా సూచిస్తోంది. ప్రవేశ స్థాయి నుండి మేనేజ్‌మెంట్ స్థానాలకు మహిళల కంటే పురుషులు రెట్టింపు కంటే ఎక్కువ రేటులో ప్రమోషన్లు పొందుతున్నారని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. అంతేకాకుండా, మహిళలు తరచుగా HR లేదా కమ్యూనికేషన్స్ వంటి సపోర్ట్ ఫంక్షన్లలోనే ఎక్కువగా కేంద్రీకృతమవుతున్నారు, కానీ ప్రధాన రెవెన్యూ-డ్రైవింగ్ లేదా వ్యూహాత్మక పాత్రలకు దూరంగా ఉంటున్నారు. దీనివల్ల ఎగ్జిక్యూటివ్ ప్రమోషన్‌కు అవసరమైన ముఖ్యమైన ప్రాఫిట్-అండ్-లాస్ బాధ్యతలలో వారికి తక్కువ అనుభవం ఉంటుంది.

బోర్డు ప్రాతినిధ్యం అంకెలు ఉపరితలంపై బలంగా కనిపించినప్పటికీ, చాలా మంది మహిళా డైరెక్టర్లు 'టోకెన్' స్థానాల్లోనే ఉన్నారని విశ్లేషణలు చెబుతున్నాయి. BSE-200 కంపెనీల బోర్డుల్లో ఉన్న పురుషులలో **65%**తో పోలిస్తే, మహిళా డైరెక్టర్లలో కేవలం 11% మాత్రమే ఎగ్జిక్యూటివ్ పాత్రలను కలిగి ఉన్నారు. ఇది కేవలం నిబంధనల పాటించడం కోసం వారి ఉనికిని విలువైనదిగా పరిగణించే సంస్కృతిని సూచిస్తుంది. నాయకత్వ పాత్రలలోకి, ముఖ్యంగా CEO స్థానాల్లోకి ప్రవేశించడం చాలా నెమ్మదిగా ఉంది; భారతదేశంలోని కార్పొరేట్ కంపెనీలలో మహిళలు కేవలం 5-6% CEO స్థానాలను మాత్రమే కలిగి ఉన్నారు. నాయకత్వంలో, ముఖ్యంగా సీనియర్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో ఎక్కువ లింగ వైవిధ్యం (gender diversity) ఉన్న కంపెనీలు మెరుగైన ఆర్థిక ఫలితాలను, లాభాలను, స్టాక్ రిటర్న్స్‌ను చూపించాయి. భారతదేశం ప్రస్తుతం అనుసరిస్తున్న మార్గం, నెమ్మదిగానైనా ముందుకు సాగుతున్నప్పటికీ, ఉన్నత నిర్ణయాధికార స్థాయిలలో లింగ సమానత్వం నుండి వచ్చే పూర్తి ఆర్థిక ప్రయోజనాలను కోల్పోతోంది.

సీనియర్ మేనేజ్‌మెంట్‌లో కొనసాగుతున్న ఈ 'గ్లాస్ సీలింగ్' అనేది యాదృచ్ఛికం కాదు, ఇది లోతైన వ్యవస్థాగత, సాంస్కృతిక అడ్డంకులకు సంకేతం. లింగ మూస పద్ధతులు (gender stereotypes) మరియు అచేతన పక్షపాతాలు (unconscious biases) ప్రమోషన్లు, పనితీరు సమీక్షలను ప్రభావితం చేస్తూనే ఉన్నాయి. ఇవి తరచుగా సాంప్రదాయ నాయకత్వ శైలులకు అనుకూలంగా ఉంటాయి, ఇది చాలా మంది మహిళల విధానాలకు సరిపోదు. పని-జీవిత సమతుల్యత (work-life balance) సవాళ్లు, మహిళలు భరించే తీర్చలేని సంరక్షణ పని భారం వల్ల మరింత తీవ్రమవుతాయి. ఇది కెరీర్ పురోగతికి పెద్ద అడ్డంకులను సృష్టిస్తుంది. మహిళలకు స్పాన్సర్‌షిప్, కనిపించే అవకాశాలు (visibility) కూడా తక్కువగా ఉన్నాయి. చాలామంది కీలక పనులు లేదా సీనియర్ చర్చల నుండి పక్కన పెట్టబడుతున్నట్లు భావిస్తున్నారు. DEI (Diversity, Equity, Inclusion) కోసం కంపెనీలు నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలు ఉన్నప్పటికీ, అమలు తరచుగా వెనుకబడి ఉంది. దాదాపు మూడింట రెండొంతుల కంపెనీలు మహిళా కీలక నిర్వహణ సిబ్బంది (KMP - Key Managerial Personnel) లేదని నివేదించాయి. KMP పాత్రలు కంపెనీ కార్యకలాపాలకు చాలా కీలకం. నాయకత్వంలో ఈ ముఖ్యమైన ప్రాతినిధ్యం లేకపోవడం ఒక ESG రిస్క్‌ను సూచిస్తుంది, ఎందుకంటే పెట్టుబడిదారులు కంపెనీ విలువ, పోటీతత్వంపై వైవిధ్యం ప్రభావం కోసం పెరుగుతున్న డేటాను తనిఖీ చేస్తున్నారు.

భారతదేశ నిబంధనలు బోర్డు సీట్లను పెంచడంలో సహాయపడినప్పటికీ, ఇప్పుడు దృష్టి వాస్తవ ప్రభావం, ఎగ్జిక్యూటివ్ పాత్రలలో భాగస్వామ్య శక్తిని ప్రోత్సహించడంపైకి మారాలి. నాయకత్వ స్థానాల్లో, ముఖ్యంగా CEOలు లేదా బోర్డు చైర్‌పర్సన్‌లుగా మహిళలు ఉన్న కంపెనీలలో మొత్తం బోర్డు వైవిధ్యం ఎక్కువగా ఉందని, ఇది మహిళలు ఉన్నత స్థానాలకు చేరుకుంటే సానుకూల చక్రాన్ని సూచిస్తుందని కొత్త ట్రెండ్‌లు చూపుతున్నాయి. అయితే, కంపెనీ సంస్కృతులలో, ప్రమోషన్ వ్యవస్థలలో, నాయకత్వ జవాబుదారీతనంలో పెద్ద మార్పులు లేకుండా, ప్రస్తుత పురోగతి ప్రకారం సీనియర్ నాయకత్వంలో పూర్తి లింగ సమానత్వం సాధించడానికి దశాబ్దాలు పడుతుంది. భారతదేశంలోని కార్పొరేట్ సంస్థలు, మహిళలు నిర్ణయాధికార పాత్రలలో ఎదగడానికి, విజయం సాధించడానికి అనువైన వాతావరణాన్ని సృష్టించడంలో, తద్వారా పూర్తి ప్రతిభను, దాని ఆర్థిక ప్రయోజనాలను పొందడంలో సవాలును ఎదుర్కొంటున్నాయి.