దేశంలో మహిళలు జీతభత్యాలున్న ఉద్యోగాల్లో పురుషులతో పోలిస్తే **24.2%** తక్కువ సంపాదిస్తున్నారని PLFS 2025 సర్వే వెల్లడించింది. అన్-స్కిల్డ్ (casual) రంగంలో ఈ అంతరం **33.7%** కి చేరుకుంది. ఈ గణాంకాలు పార్లమెంట్లో ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. ఈ వ్యత్యాసాలు ఆర్థిక వ్యవస్థపై, గృహ ఆదాయాలపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
లింగ వేతన అంతరం – అసలు లెక్కలు
గణాంకాలు మరియు కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI) విడుదల చేసిన పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వే (PLFS) 2025 ప్రకారం, భారతీయ శ్రామిక శక్తిలో లింగాల మధ్య వేతన వ్యత్యాసం కొనసాగుతూనే ఉంది. గణాంకాల శాఖ సహాయ మంత్రి రావు ఇందర్జిత్ సింగ్ పార్లమెంట్ వర్షాకాల సమావేశాల్లో ఈ విషయాలను వెల్లడించారు. మహిళలు ఫార్మల్, ఇన్-ఫార్మల్ రంగాల్లో గణనీయమైన సంపాదన వ్యత్యాసాలను ఎదుర్కొంటున్నారని ఈ నివేదిక తేల్చి చెప్పింది.
PLFS 2025 డేటా ప్రకారం, రెగ్యులర్ వేతనం లేదా జీతభత్యాలున్న ఉద్యోగాల్లో ఉన్న మహిళలు నెలకు సగటున ₹18,353 సంపాదిస్తుండగా, పురుషులు ₹24,217 సంపాదిస్తున్నారు. అంటే, ఫార్మల్ ఉద్యోగాల్లో మహిళల ఆదాయం 24.2% తక్కువగా ఉంది. క్యాజువల్ లేబర్ రంగంలో ఈ వ్యత్యాసం మరింత ఎక్కువగా ఉంది. ఇక్కడ మహిళలు రోజుకు సగటున ₹324 సంపాదిస్తుండగా, పురుషులు ₹489 సంపాదిస్తున్నారు. ఇది పురుషుల కంటే దాదాపు 34% తక్కువ.
ఆర్థిక, సామాజిక కారణాలు
ఆర్థిక నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, ఈ గణాంకాలు దేశీయ కొనుగోలు శక్తిని, వినియోగ సరళిని అర్థం చేసుకోవడానికి చాలా కీలకం. శ్రామిక శక్తిలో అధిక శాతం మంది నిర్మాణాత్మక అడ్డంకుల వల్ల తక్కువ వేతనాలు పొందడం వల్ల, మొత్తం ఆర్థిక ఉత్పత్తిపై, వినియోగ మార్కెట్ పరిమాణంపై ప్రభావం పడుతుంది. వృత్తిపరమైన విభజన (occupational segregation) – అంటే, మహిళలు తక్కువ వేతనాలున్న పరిశ్రమలు లేదా ఉద్యోగాల్లో కేంద్రీకృతమవడం, మరియు వృత్తిపరమైన పనితో పాటు ఇంటి బాధ్యతలను (double burden) మోయడం వంటివి ఈ వ్యత్యాసానికి ప్రధాన కారణాలని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు.
భవిష్యత్తు కార్యాచరణ
మహిళలు చేస్తున్న చెల్లించని గృహ, సంరక్షణ పనుల (unpaid caregiving) విలువను గుర్తించడానికి, టైమ్ యూజ్ సర్వే (TUS) ప్రాముఖ్యతను ప్రభుత్వం నొక్కి చెబుతోంది. ఈ సర్వే, మహిళల నిజమైన ఆర్థిక సహకారాన్ని మరింత స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది.
ఈ వేతన అంతరం అనేది లేబర్ మార్కెట్కు దీర్ఘకాలిక సవాలుగా మిగిలిపోయింది. భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వ విధానాలు, ప్రైవేట్ రంగం చొరవలు ఈ నిర్మాణాత్మక అడ్డంకులను ఎంతవరకు తగ్గిస్తాయో చూడాలి. లేబర్ ఫోర్స్ పార్టిసిపేషన్ రేట్లు, టైమ్ యూజ్ సర్వే గణాంకాలను ఆర్థిక ప్రణాళికలో చేర్చడం ద్వారా ఈ అంతరాన్ని తగ్గించడంలో పురోగతిని అంచనా వేయవచ్చు.