గత వారంలో 7.052 బిలియన్ డాలర్లు తగ్గిన రిజర్వులు, ఇప్పుడు మరింత భారీగా పడిపోయాయి. ఫిబ్రవరి చివరి నాటికి 728.494 బిలియన్ డాలర్ల గరిష్ట స్థాయిని తాకిన రిజర్వులు, ఈ పతనం తర్వాత గణనీయంగా తగ్గాయి.
ఈ క్షీణతకు ప్రధాన కారణం, RBI తన దగ్గరున్న 13.495 బిలియన్ డాలర్ల విలువైన బంగారాన్ని అమ్మడం. దీంతో, బంగారం నిల్వలు ఇప్పుడు 117.186 బిలియన్ డాలర్లకు చేరాయి. అయితే, ఈ బంగారం అమ్మకాల ప్రభావాన్ని కొంతవరకు తగ్గించడానికి, ఫారిన్ కరెన్సీ ఆస్తులు మాత్రం 2.127 బిలియన్ డాలర్లు పెరిగి 557.695 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకున్నాయి. ఇతర అంశాలలో, స్పెషల్ డ్రాయింగ్ రైట్స్ (SDRs) 65 మిలియన్ డాలర్లు తగ్గి 18.632 బిలియన్ డాలర్లకు, IMF పొజిషన్ 19 మిలియన్ డాలర్లు పెరిగి 4.833 బిలియన్ డాలర్లకు చేరాయి.
సాధారణంగా, ప్రపంచవ్యాప్తంగా సెంట్రల్ బ్యాంకులు భౌగోళిక రాజకీయ రిస్కులను ఎదుర్కోవడానికి, కరెన్సీ విలువ పడిపోకుండా కాపాడుకోవడానికి బంగారం నిల్వలను పెంచుకుంటాయి. అయితే, RBI పెద్ద మొత్తంలో బంగారం అమ్మడం వెనుక ఒక వ్యూహాత్మక మార్పు కనిపిస్తోంది. తమ దగ్గరున్న బంగారాన్ని కేవలం విలువైన నిల్వగా కాకుండా, బాహ్య ఆర్థిక ఒత్తిళ్లను తగ్గించడానికి, ముఖ్యంగా భారత రూపాయి (Indian Rupee) పతనాన్ని అడ్డుకోవడానికి క్రియాశీలకంగా వాడుకుంటున్నట్లు తెలుస్తోంది. ఈ చర్యల వల్ల, అందుబాటులో ఉన్న వాస్తవ రిజర్వులు 500 బిలియన్ డాలర్ల లోపు ఉండవచ్చని కొందరు విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. విదేశీ పెట్టుబడిదారుల నిష్క్రమణ, గ్లోబల్ ఆర్థిక అనిశ్చితి వంటి కారణాలతో భారత రూపాయిపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.
గత దశాబ్ద కాలంలో, RBI తన రిజర్వులను వైవిధ్యపరచడానికి, రిస్క్ను తగ్గించడానికి ఎప్పటికప్పుడు బంగారాన్ని కొనుగోలు చేస్తూ వచ్చింది. ఈ క్రమంలో, బంగారం నిల్వలు దాదాపు రెట్టింపు అయ్యి, మొత్తం రిజర్వులలో 15% వాటాను అందుకున్నాయి. ఇటీవల పెరుగుతున్న బంగారం ధరలు కూడా ఈ నిల్వల విలువను పెంచాయి. కానీ, ప్రస్తుతం RBI పెద్ద మొత్తంలో బంగారం అమ్మడం, గతంలో చేసిన దీర్ఘకాలిక వ్యూహాలకు విరుద్ధంగా ఉంది. ఇది తక్షణ నగదు అవసరాలను లేదా రూపాయిని స్థిరీకరించడానికి మార్కెట్ జోక్యాలను సూచిస్తుంది.
అధికారిక భరోసాలు ఉన్నప్పటికీ, మార్కెట్ వర్గాలు దేశం యొక్క నిజమైన రిజర్వుల బలంపై ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. RBI యొక్క గణనీయమైన ఫార్వర్డ్ డాలర్ కమిట్మెంట్లు, అందుబాటులో ఉన్న కరెన్సీ ఆస్తులను తగ్గిస్తున్నాయని, దీంతో వాస్తవ రిజర్వులు కీలక స్థాయిల కంటే తక్కువకు పడిపోవచ్చని విశ్లేషకులు పేర్కొంటున్నారు. రూపాయిని బలపరిచేందుకు RBI చేసే జోక్యాల వల్ల (ఇది పదుల బిలియన్ల డాలర్లలో ఉండవచ్చని అంచనా), రిజర్వులు మరింత తగ్గుతున్నాయి. ఇది రూపాయిని రక్షించుకోవడానికి రిజర్వులను ఖర్చు చేయడమా, లేక ఆస్తులను కాపాడుకోవడానికి రూపాయి క్షీణతను అనుమతించడమా అనే కఠినమైన ఎంపికల మధ్య RBIని నిలబెట్టింది. పెరుగుతున్న గ్లోబల్ కమోడిటీ ధరలు, రూపాయిపై ఒత్తిడిని మరింత పెంచుతాయని కూడా అంచనా వేస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, స్వల్పకాలిక విదేశీ రుణాల పెరుగుదల, రిజర్వులతో పోలిస్తే, పెట్టుబడుల అకస్మిక ఉపసంహరణలకు దారితీసే ప్రమాదాన్ని పెంచుతోంది.
భారత రూపాయి భవిష్యత్తుపై మిశ్రమ అంచనాలున్నాయి, మార్కెట్లో అస్థిరత కొనసాగవచ్చని భావిస్తున్నారు. ప్రస్తుత గ్లోబల్ పరిస్థితులు ఇలాగే కొనసాగితే, రూపాయి డాలర్తో పోలిస్తే 97-98 స్థాయిలకు బలహీనపడచ్చని కొందరు విశ్లేషకులు అంచనా వేస్తున్నారు. RBI జోక్యాల ప్రభావం, భవిష్యత్ బంగారం అమ్మకాల వేగం దేశ రిజర్వుల స్థిరత్వాన్ని నిర్ణయించనున్నాయి. స్వల్ప, మధ్యకాలికంగా ఫారెక్స్ రిజర్వులు 710 బిలియన్ డాలర్ల పరిధిలో ఉంటాయని అంచనాలున్నప్పటికీ, రిజర్వుల కూర్పు, వాటి వాస్తవ లభ్యతను జాగ్రత్తగా పరిశీలించాల్సి ఉంటుంది. ముఖ్యంగా, కొనసాగుతున్న భౌగోళిక రిస్కులు, సెంట్రల్ బ్యాంకుల బంగారంపై మారుతున్న వ్యూహాలు దేశ ఆర్థిక స్థిరత్వంపై ప్రభావం చూపనున్నాయి.