CAG ఆడిట్: హెల్త్ సెస్ నిధుల మళ్లింపులో భారీ లోపం

కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ, ఆరోగ్య కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖల ఆర్థిక పర్యవేక్షణలో తీవ్రమైన సమస్యలను కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) ఆడిట్ ఎత్తి చూపింది. ముఖ్యంగా హెల్త్ సెస్ వసూళ్ల విషయంలో ఈ లోపాలు వెలుగులోకి వచ్చాయి.

హెల్త్ సెస్ సేకరణలో కోత

CAG 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరానికి సంబంధించిన నివేదిక ప్రకారం, 2018-19 నుంచి 2024-25 మధ్య కాలంలో ₹96,627 కోట్లు హెల్త్ సెస్ గా వసూలైతే, అందులో భారీ మొత్తంలో ₹50,072 కోట్లు సరైన పబ్లిక్ ఖాతాలకు బదిలీ కాలేదు. ఇది మొత్తం వసూళ్లలో దాదాపు 52 శాతం కావడం గమనార్హం. కేవలం 2024-25 కాలంలోనే, ₹21,085 కోట్లలో ₹6,646 కోట్లు ప్రధాన మంత్రి స్వాస్థ్య సురక్షా నిధి (Pradhan Mantri Swasthya Suraksha Nidhi) నుండి విడుదల కాలేదు.

ఆర్థిక జవాబుదారీతనం కోసం డిమాండ్లు

ప్రజా ఆరోగ్య న్యాయ వేదిక 'జన్ ఆరోగ్య అభియాన్ ఇండియా' (JSAI), కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ను వివరణ కోరుతోంది. హెల్త్, ఎడ్యుకేషన్ సెస్ కోసం ప్రత్యేక అకౌంటింగ్ హెడ్స్ ఏర్పాటు చేయడంలో జరిగిన ఆలస్యంపై JSAI ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతోంది. ఇవి మార్చి 2024 లోనే పూర్తయ్యాయి. పలుమార్లు CAG అభ్యంతరాలు వ్యక్తం చేసినా, రాజ్యాంగ నిబంధనలను ఎందుకు విస్మరించారని కూడా ఈ సంస్థ ప్రశ్నిస్తోంది.

ఆరోగ్య మంత్రిత్వ శాఖ మాత్రం, ఈ సెస్ నిధులను సేకరించి, బదిలీ చేసే బాధ్యత ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖదే అని పేర్కొంది.

పారదర్శకత ఆందోళనలు, ఖర్చు చేయని బడ్జెట్లు

CAG ప్రకారం, ఈ 'తక్కువ బదిలీలకు' ఎటువంటి సంతృప్తికరమైన వివరణ లభించలేదు. ఈ నిర్దేశిత నిధులను కన్సాలిడేటెడ్ ఫండ్‌లో కలపడం వల్ల, అవి ఉద్దేశించిన ప్రజారోగ్య ప్రయోజనాల కోసం ఉపయోగించబడుతున్నాయో లేదో స్పష్టంగా తెలియడం లేదని, తద్వారా ఆర్థిక జవాబుదారీతనం దెబ్బతింటుందని JSAI వాదిస్తోంది.

ఇంకా, కేంద్ర ఆరోగ్య కుటుంబ సంక్షేమ మంత్రిత్వ శాఖ మానవ వనరులు, వైద్య విద్య, సాధారణ ఆరోగ్య కార్యక్రమాలకు కేటాయించిన బడ్జెట్‌ను పూర్తిగా ఉపయోగించుకోవడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నట్లు తెలుస్తోంది. గత మూడేళ్లుగా, ప్రధాన మంత్రి ఆయుష్మాన్ భారత్ హెల్త్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ మిషన్ (Pradhan Mantri Ayushman Bharat Health Infrastructure Mission) తో సహా పలు పథకాలకు ఆమోదించబడిన బడ్జెట్లలో గణనీయమైన భాగాలు ఖర్చు చేయకుండానే మిగిలిపోయాయి.

ప్రజారోగ్య మౌలిక సదుపాయాలపై ప్రభావం

బదిలీ కాని ఈ ₹50,072 కోట్లు భారతదేశ ప్రజారోగ్య మౌలిక సదుపాయాలపై గణనీయమైన ప్రభావాన్ని చూపగలవని JSAI అంచనా వేస్తోంది. ఈ నిధులతో 100కు పైగా కొత్త జిల్లా ఆసుపత్రులు, 100 ప్రభుత్వ వైద్య కళాశాలలు స్థాపించి ఉండవచ్చని ఈ సంస్థ సూచిస్తోంది. అదనంగా, గ్రామీణ, గిరిజన ప్రాంతాల్లో ఆరోగ్య సంరక్షణ నిపుణులను నియమించుకోవడానికి, వారికి తగిన పరిహారం చెల్లించడానికి, ప్రాథమిక, కమ్యూనిటీ ఆరోగ్య కేంద్రాలను అప్‌గ్రేడ్ చేయడానికి కూడా ఈ నిధులను ఉపయోగించి ఉండవచ్చు. ప్రస్తుతం ఈ ప్రాంతాల్లో తీవ్రమైన సిబ్బంది కొరత ఉంది.