Whalesbook
ప్రపంచ వాణిజ్యంలో రోజురోజుకూ పెరుగుతున్న రక్షణవాదం (Protectionism) నేపథ్యంలో, భారత్ తన వాణిజ్య వ్యూహాన్ని (Trade Strategy) కీలక మలుపు తిప్పుతోంది. ముఖ్యంగా, MERCOSUR దేశాల కూటమితో (Bloc) ఉన్న ప్రాధాన్యతా వాణిజ్య ఒప్పందాన్ని (PTA) విస్తరించడం, సదరన్ ఆఫ్రికన్ కస్టమ్స్ యూనియన్ (SACU) తో వాణిజ్య ఒప్పందం కోసం చర్చలను తిరిగి ప్రారంభించడంపై దృష్టి సారించింది. ఈ అడుగులు, ప్రపంచ మార్కెట్లలో అనిశ్చితిని ఎదుర్కొంటూ, కొత్త వృద్ధి అవకాశాలను అందిపుచ్చుకోవడానికి ఉద్దేశించినవి. MERCOSUR వంటి అభివృద్ధి చెందుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థలతో వాణిజ్యాన్ని పెంచుకోవడం వల్ల, తమ దేశీయ పరిశ్రమలకు పెద్దగా పోటీ ముప్పు ఉండదని భారత్ భావిస్తోంది. MERCOSUR-భారత్ PTA లో భాగంగా, ప్రస్తుతం ఉన్న 450 వాణిజ్య లైన్లను (Tariff Lines) 4,000 వరకు పెంచే ప్రతిపాదన, ఈ రెండు ప్రాంతాల మధ్య వాణిజ్య సంబంధాలు మరింత బలపడనున్నాయని సూచిస్తోంది.
MERCOSUR కూటమిలో బ్రెజిల్, అర్జెంటీనా, పరాగ్వే, ఉరుగ్వే దేశాలు సభ్యులుగా ఉన్నాయి. ఇటీవల బొలీవియా కూడా చేరింది. ఈ కూటమి కలిపి దాదాపు $2.94 ట్రిలియన్ స్థూల దేశీయోత్పత్తి (GDP) కలిగి ఉంది. 2009 జూన్ నుంచి అమల్లో ఉన్న భారత్-MERCOSUR PTA, ప్రస్తుతం రెండు వైపులా సుమారు 450 వాణిజ్య లైన్లపై పన్ను రాయితీలను (Tariff Concessions) అందిస్తోంది. 2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో, భారత్-MERCOSUR వాణిజ్యం $17.48 బిలియన్లకు చేరుకుంది, ఇందులో $8.12 బిలియన్లు భారత్ ఎగుమతులే.
మరోవైపు, దక్షిణాఫ్రికా, బోట్స్వానా, నమీబియా, లెసోతో, ఎస్వాటినీ దేశాలతో కూడిన SACU తో కూడా భారత్ PTA చర్చలను ముమ్మరం చేస్తోంది. 2020లో SACU తో మొత్తం వాణిజ్యం $10.94 బిలియన్లుగా నమోదైంది. 2002లో ప్రారంభమైన SACU తో PTA చర్చలు, దశాబ్దానికి పైగా నిలిచిపోయినా, 2020, 2025లలో పునరుద్ధరించబడ్డాయి. ముఖ్యంగా, భారత్, బ్రెజిల్ మధ్య ద్వైపాక్షిక వాణిజ్యం 2025 నాటికి $15 బిలియన్లను దాటుతుందని, ఐదేళ్లలో $20 బిలియన్ల లక్ష్యంతో ముందుకు సాగుతోందని అంచనా.
MERCOSUR, SACU వంటి దేశాల నుంచి పోటీ తమ దేశీయ పరిశ్రమలకు పెద్దగా ముప్పు కలిగించదని భారత్ భావించడానికి కారణం, ఈ దేశాల ఉత్పత్తి శ్రేణి (Product Range) పరిమితంగా ఉండటం, ఎగుమతి పరిమాణం (Export Volumes) తక్కువగా ఉండటమే. యూరోపియన్ యూనియన్ (EU) వంటి దేశాలతో చర్చలు మరింత సంక్లిష్టంగా ఉంటాయని, అక్కడ వ్యవసాయ, పారిశ్రామిక రంగాల్లో భారీ పోటీ ఉంటుందని నిపుణులు అంచనా వేస్తున్నారు. దీనికి భిన్నంగా, MERCOSUR, SACU తో ఒప్పందాలు భారత్ ఎగుమతి వైవిధ్యీకరణ (Export Diversification) లక్ష్యాలను చేరుకోవడానికి, అమెరికా వంటి దేశాల నుంచి పెరుగుతున్న దిగుమతి సుంకాలను (Tariffs) తట్టుకోవడానికి దోహదపడతాయి. ప్రపంచ సరఫరా గొలుసుల్లో (Supply Chains) భారత్ కీలక ప్రత్యామ్నాయంగా ఎదుగుతుండటంతో, ఈ వ్యూహం మరింత ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.
అయితే, ఈ విస్తరణ ప్రణాళికలు సవాళ్లు లేకుండా లేవు. MERCOSUR కూటమిలో, ముఖ్యంగా బ్రెజిల్, అర్జెంటీనా మధ్య అంతర్గత పోటీ, గతంలో రక్షణాత్మక విధానాలకు దారితీసింది. ఉరుగ్వే వంటి దేశాలు చైనాతో స్వతంత్రంగా వాణిజ్య ఒప్పందాలు చేసుకోవడం కూటమి ఐక్యతను దెబ్బతీస్తోంది. MERCOSUR దేశాల ఉత్పత్తి శ్రేణి పరిమితమని అంచనా వేయడం కూడా పొరపాటు కావచ్చు, ముఖ్యంగా బ్రెజిల్ ఒక ప్రధాన వ్యవసాయ ఎగుమతిదారు. EU-MERCOSUR ఒప్పందం వంటివి మరింత సమతుల్య పోటీతత్వాన్ని చూపుతాయి. SACU తో భారత్ వాణిజ్యంలో స్థిరమైన లోటు (Trade Deficit) కూడా పోటీతత్వ సమస్యలను సూచిస్తోంది. భౌగోళిక దూరం, లాజిస్టిక్స్ సమస్యలు, నాన్-టారిఫ్ అడ్డంకులు (Non-Tariff Barriers) ఈ ఒప్పందాల పూర్తి సామర్థ్యాన్ని అందుకోవడంలో ప్రధాన ఆటంకాలుగా నిలుస్తున్నాయి. MERCOSUR యొక్క కామన్ ఎక్స్టర్నల్ టారిఫ్ (CET) లో ఉన్న అనేక మినహాయింపులు కూడా ఈ ప్రక్రియను మరింత క్లిష్టతరం చేస్తున్నాయి.
భారత్ వాణిజ్య విధానం ఇప్పుడు గ్లోబల్ సౌత్ (Global South) దేశాలపై ఎక్కువగా దృష్టి సారిస్తోంది. ఈ వ్యూహం ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని పెంచడంతో పాటు, అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాల మధ్య సహకారాన్ని ప్రోత్సహించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. MERCOSUR PTA లో వాణిజ్య లైన్లను రెట్టింపు చేయడం, SACU తో చర్చలను పునరుద్ధరించడం వంటివి భారత్ యొక్క ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యాలను సూచిస్తున్నాయి. ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితులను ఎదుర్కొంటూ, తన భారీ జనాభా, పారిశ్రామిక శక్తిని సద్వినియోగం చేసుకోవడానికి ఈ చర్యలు కీలకం. MERCOSUR లోని అంతర్గత రాజకీయాలను, వాణిజ్య అడ్డంకులను అధిగమించి, పరస్పర ప్రయోజనకరమైన, స్థిరమైన వాణిజ్య వృద్ధిని సాధించడమే అంతిమ లక్ష్యం.