యాజమాన్యంపై స్పష్టత, అనుమతుల్లో వేగం
కేంద్ర మంత్రివర్గం ఈ మార్పులకు ఆమోదం తెలిపింది. గతంలో 2020 ఏప్రిల్లో కఠినంగా అమలు చేసిన 'ప్రెస్ నోట్ 3' (Press Note 3) నిబంధనలను ఇప్పుడు సడలించారు. మనీ లాండరింగ్ నివారణ చట్టాల (Money Laundering Prevention Laws) ప్రకారం 'బెనిఫిషియల్ ఓనర్' (Beneficial Owner) అనే పదాన్ని స్పష్టంగా నిర్వచించడం ఈ మార్పుల్లో ముఖ్యం. దీని ప్రకారం, సరిహద్దు దేశాల నుండి వచ్చే 10% వరకు పెట్టుబడులు, అవి కంపెనీపై నియంత్రణ (Controlling Stakes) లేనివి అయితే, ఇకపై ప్రభుత్వ ప్రత్యేక అనుమతి అవసరం లేకుండా 'ఆటోమేటిక్ రూట్' (Automatic Route) ద్వారా ముందుకు వెళ్లవచ్చు. గతంలో, ఈ దేశాల నుండి వచ్చే చిన్న మొత్తాల పెట్టుబడులకు కూడా ప్రభుత్వ అనుమతి తప్పనిసరిగా ఉండేది, ఇది గందరగోళానికి, పెట్టుబడిదారుల సంకోచానికి దారితీసింది.
అంతేకాకుండా, క్యాపిటల్ గూడ్స్, ఎలక్ట్రానిక్స్, పాలిసిలికాన్ వంటి కీలక తయారీ రంగాలలో (Key Manufacturing Sectors) పెట్టుబడులకు అనుమతుల ప్రక్రియను 60 రోజుల లక్ష్యంతో వేగవంతం చేయనున్నారు. ఇంతకుముందు, ప్రెస్ నోట్ 3 కింద దరఖాస్తులకు అనుమతి పొందడానికి సుమారు ఒక సంవత్సరం పట్టేది. ఈ వేగవంతమైన ప్రక్రియ వ్యాపారాన్ని వేగవంతం చేయడానికి, భారతదేశ 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' (Make in India) మరియు 'ఆత్మనిర్భర్ భారత్' (Atmanirbhar Bharat) కార్యక్రమాలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి ఉద్దేశించబడింది. వ్యూహాత్మక ఆస్తులపై నియంత్రణ కోల్పోకుండానే ఎక్కువ పెట్టుబడులను ఆకర్షించాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.
ప్రపంచ అనిశ్చితి, భారత్ లక్ష్యాలు
ఈ మార్పులు, విదేశీ నిధులను ఆకర్షించడంతో పాటు, ముఖ్యంగా చైనాతో (China) సహా భౌగోళిక-రాజకీయ (Geopolitical) అంశాలను సమతుల్యం చేయడానికి భారతదేశం చేస్తున్న ప్రయత్నాలను ప్రతిబింబిస్తాయి. 2020 నిబంధనల తర్వాత, భారత్లోకి చైనా పెట్టుబడులు బాగా తగ్గిపోయాయి. 2020 ఆర్థిక సంవత్సరంలో సుమారు $163.8 మిలియన్ల పెట్టుబడులు, ఆ తర్వాత కేవలం కొన్ని మిలియన్లకు పడిపోయాయి. కొత్త నిబంధనలు చిన్న, నిష్క్రియాత్మక (Passive) పెట్టుబడిదారులకు మరింత స్పష్టమైన మార్గదర్శకాలను అందిస్తాయి. అంతకుముందున్న విస్తృత పరిమితుల వల్ల పరోక్షంగా ప్రభావితమైన గ్లోబల్ ఫండ్స్ (Global Funds) ఆందోళనలు తగ్గుతాయి. అయితే, ప్రభుత్వం ఇప్పటికీ అప్రమత్తంగానే వ్యవహరిస్తోంది. నిపుణులు దీనిని పూర్తిగా తెరవడం (Full Opening Up) కంటే 'పాక్షిక ఆప్టిమైజేషన్' (Partial Optimization)గా అభివర్ణిస్తున్నారు. కీలక పరిశ్రమలకు (Key Industries) సమీప పరిశీలన (Close Review) కొనసాగుతుంది, భారతీయ నియంత్రణ తప్పనిసరి.
వియత్నాం వంటి దేశాలతో పోలిస్తే, తయారీకి సరళమైన నిబంధనలు, తక్కువ ఖర్చులను అందించే దేశాలతో పోటీ పడుతూ, భారతదేశం తన ఆకర్షణను మెరుగుపరచుకోవాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో విదేశీ పెట్టుబడులు తగ్గుముఖం పడుతున్న ప్రపంచ ధోరణుల మధ్య, భారతదేశం యొక్క సొంత FDI 2025 ఆర్థిక సంవత్సరంలో $80.62 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఇది దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ, చేపట్టిన సంస్కరణల మద్దతుతో సాధ్యమైంది. 2026 నాటికి సేవల రంగం, సాఫ్ట్వేర్, ఎలక్ట్రానిక్స్ వంటి రంగాలలోకి పెట్టుబడులు రావడం కొనసాగుతుందని భావిస్తున్నారు.
సవాళ్లు, అప్రమత్తత
అయితే, ఈ మార్పులను 'పాక్షిక ఆప్టిమైజేషన్' అని పిలవడం, సరిహద్దు దేశాల నుండి, ముఖ్యంగా చైనా నుండి గణనీయమైన విదేశీ పెట్టుబడులు, నియంత్రణ వాటాలు (Controlling Stakes) ఇప్పటికీ కఠినమైన ప్రభుత్వ సమీక్షకు లోబడి ఉంటాయని సూచిస్తుంది. 2020 నిబంధనలతో గత అనుభవం ప్రకారం, సుదీర్ఘ ఆలస్యాలు జరిగాయి. 2024 మధ్య నాటికి దాదాపు 40% దరఖాస్తులు ఇంకా పెండింగ్లోనే ఉన్నాయి. ఇది కొత్త 60 రోజుల ప్రక్రియ నిజంగా ఎంత ప్రభావవంతంగా, వేగంగా ఉంటుందనే దానిపై ప్రశ్నలను లేవనెత్తుతుంది. అలాగే, 'బెనిఫిషియల్ ఓనర్' నిర్వచనం స్పష్టంగా ఉన్నప్పటికీ, సంక్లిష్టమైన విదేశీ కంపెనీల నిర్మాణాలు అంతిమ యజమానులను గుర్తించడాన్ని కష్టతరం చేయగలవు. ఇది పారదర్శకత, నియమ నిబంధనల (Compliance) పాటింపును ప్రభావితం చేసే ప్రపంచ సమస్య.
కొన్ని పరిశ్రమల సంఘాలు అప్రమత్తంగా ఉండాలని సూచిస్తున్నాయి. అధునాతన చిప్ డిజైన్, AI హార్డ్వేర్ వంటి కీలక రంగాలను భారతీయ యాజమాన్యం (Indian Ownership) కిందనే ఉంచాలని కోరుతున్నాయి. భారత్, చైనాల మధ్య కొనసాగుతున్న భౌగోళిక-రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, ఈ నవీకరించబడిన నిబంధనలు ఉన్నప్పటికీ, పెట్టుబడిదారుల విశ్వాసాన్ని ప్రభావితం చేస్తూనే ఉండవచ్చు. ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితి, భౌగోళిక-రాజకీయ కారకాలు (Geopolitical Factors) ఎంత పెట్టుబడి వస్తుంది, ఏ రూపంలో వస్తుంది అనే దానిపై ప్రభావం చూపుతాయి. ఈ కొత్త నిబంధనల ప్రభావం ఎంతవరకు అమలు చేయబడుతుంది, ప్రభుత్వం జాతీయ భద్రతా అవసరాలను, ప్రపంచ పెట్టుబడులను ఆకర్షించే లక్ష్యాన్ని సమతుల్యం చేస్తూ మొత్తం వ్యాపార వాతావరణాన్ని మెరుగుపరచడానికి కృషి చేస్తూనే ఉంటుందా అనే దానిపై ఆధారపడి ఉంటుంది.