Whalesbook
ఆర్థిక ప్రాధాన్యతలను పక్కన పెట్టిందా?
ప్రస్తుత బడ్జెట్, దేశం ఎదుర్కొంటున్న ఆర్థిక సవాళ్లైన పెరుగుతున్న అసమానతలు, తీవ్రమైన నిరుద్యోగ సమస్య, మందకొడిగా సాగుతున్న ప్రైవేట్ పెట్టుబడులు వంటివాటిని పరిష్కరించడంలో పెద్దగా దృష్టి సారించలేదు. బదులుగా, అధికారాలను మరింతగా కేంద్రం వైపు కేంద్రీకరించే దిశగా అడుగులు వేసింది. ఆర్థిక నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, విద్య, ఆరోగ్యం, గ్రామీణాభివృద్ధిపై ప్రభుత్వ వ్యయాన్ని పెంచడం, ఉపాధి కల్పనకు మెరుగైన విధానాలు, సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (MSMEs) మద్దతు వంటివి అవసరం. కానీ ఈ బడ్జెట్ అలాంటి జోక్యాలను పెద్దగా అందించలేదు.
సమాఖ్య వ్యవస్థపై ఒత్తిడి
ఈ బడ్జెట్ లో కీలకమైన మార్పు, ఆర్థిక అధికారాలను కేంద్రం వైపు కేంద్రీకరించడం. 14వ ఆర్థిక సంఘం (14th Finance Commission) రాష్ట్రాల వాటాను **42%**కి పెంచాలని సిఫార్సు చేసినప్పటికీ, కేంద్రం పన్నుల్లో వాటా ఇవ్వని సెస్సులు, సర్ ఛార్జీలను పెంచడం ద్వారా రాష్ట్రాల వాటాను తగ్గించింది. 2025-26 కేంద్ర బడ్జెట్ గణాంకాల ప్రకారం, కేంద్ర పన్నుల రాబడి తగ్గితే, కేంద్రం తన గ్రాంట్లు, స్పాన్సర్డ్ స్కీమ్ లను తగ్గించడం ద్వారా తన ఆర్థిక స్థితిని బలోపేతం చేసుకుంటోంది. దీనివల్ల రాష్ట్రాల బడ్జెట్లపై భారం పడుతోంది. ఉదాహరణకు, ₹1,62,748 కోట్ల రెవెన్యూ లోటు (Revenue Shortfall) ఏర్పడినప్పుడు, కేంద్రం గ్రాంట్లు, స్కీమ్ లను గణనీయంగా తగ్గించింది. ఇప్పటికే GST, ఇతర నిబంధనలతో ఇబ్బందులు పడుతున్న రాష్ట్రాలు ఈ భారాన్ని మోయాల్సి వస్తోంది. 2019లో జరిగిన కార్పొరేట్ పన్ను కోత వంటి ఏకపక్ష నిర్ణయాల వల్ల ఏర్పడిన రాబడి నష్టానికి రాష్ట్రాలకు సరైన పరిహారం లభించలేదు.
మారుతున్న ఉపాధి రంగం
బడ్జెట్ లో 'వికసిత్ భారత్-గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్గార్ అండ్ అజీవిక మిషన్ (గ్రామీణ్) యాక్ట్ (VB-G RAM G)'ను ప్రవేశపెట్టారు. ఇది MGNREGA స్థానంలోకి వస్తుంది. ఈ కొత్త పథకం 125 రోజుల ఉపాధిని హామీ ఇస్తున్నప్పటికీ, నిధుల కేటాయింపులో మార్పులు తెచ్చింది. MGNREGA పథకంలో దాదాపు 100% కేంద్ర ప్రభుత్వమే నిధులు సమకూర్చేది. కానీ VB-G RAM G లో కేంద్రం వాటా **60%**కి తగ్గింది, రాష్ట్రాలు 40% భరించాల్సి ఉంటుంది. ఇది ముఖ్యంగా ఉపాధికి అధిక డిమాండ్ ఉన్న, ఆర్థికంగా బలహీనంగా ఉన్న రాష్ట్రాలపై గణనీయమైన ఆర్థిక భారాన్ని మోపుతుంది. VB-G RAM G కోసం ₹95,692 కోట్ల కేటాయింపులు ఉండగా, MGNREGAకు 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి కేవలం ₹30,000 కోట్ల కేటాయింపులు మాత్రమే ఉన్నాయి. ఇది హక్కుల ఆధారిత, డిమాండ్-డ్రైవెన్ స్కీమ్ నుంచి, కేటాయింపుల ఆధారిత, రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యం అవసరమయ్యే మోడల్ వైపు మారడాన్ని సూచిస్తోంది. దీంతో పథకం పరిధి తగ్గే అవకాశం ఉందని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
పాలన కంటే ప్రచారానికే ప్రాధాన్యత?
ఈ బడ్జెట్, ప్రభుత్వ విధానంలో ఒక నిర్దిష్ట ధోరణిని ప్రతిబింబిస్తోంది. అది వాస్తవ సంస్కరణల కంటే, ప్రచారానికి, పైకి కనిపించే విజయాలకే (optics) ఎక్కువ ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం. ప్రభుత్వ నివేదికల్లోని ఎంపిక చేసిన గణాంకాల ఆధారంగా ఆత్మస్తుతి ప్రకటనలు చేసుకుంటూ, ఆర్థిక వాస్తవాలను పట్టించుకోవడం లేదని నిపుణుల విశ్లేషణ.
ఇదే సమయంలో, 16వ ఆర్థిక సంఘం (16th Finance Commission) రాష్ట్రాల వాటాను **41%**కి పరిమితం చేయడం, రెవెన్యూ లోటు గ్రాంట్లను (Revenue Deficit Grants) రద్దు చేయడం వంటి సిఫార్సులు రాష్ట్రాలకు మరింత కఠినమైన ఆర్థిక క్రమశిక్షణను సూచిస్తున్నాయి.