ఆర్థిక సవాళ్లకు వ్యూహాత్మక ప్రతిస్పందన
ప్రపంచవ్యాప్తంగా పెరుగుతున్న వాణిజ్య ఉద్రిక్తతలు, అమెరికా విధించిన కఠినమైన టారిఫ్ల నేపథ్యంలో, కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ 2026 యూనియన్ బడ్జెట్ను ప్రవేశపెట్టారు. దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను పటిష్టం చేస్తూ, వృద్ధిని కొనసాగించడమే ఈ బడ్జెట్ ముఖ్య ఉద్దేశ్యం. భారతదేశం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఒక ప్రకాశవంతమైన ప్రదేశంగా నిలుస్తుందని భావిస్తున్నారు. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారతదేశ వాస్తవ GDP వృద్ధి రేటు **7.4%**గా, 2027 నాటికి **6.8-7.2%**గా అంచనా వేస్తున్నారు. 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి నామినల్ GDP వృద్ధి సుమారు 10.0% నుండి 11% వరకు ఉంటుందని అంచనా.
టారిఫ్ ఒత్తిళ్ల మధ్య ఎగుమతులకు ఊరట
అమెరికా విధించిన అధిక సుంకాలతో, ముఖ్యంగా శ్రామిక-ఆధారిత రంగాలుగా ఉన్న మత్స్య (seafood) మరియు పాదరక్షల (footwear) రంగాలకు బడ్జెట్లో ఉపశమనం కల్పించారు. గత ఏడాదితో పోలిస్తే, మత్స్య ఎగుమతుల ప్రాసెసింగ్ కోసం దిగుమతి చేసుకునే ముడిసరుకులపై డ్యూటీ-ఫ్రీ మినహాయింపు పరిమితిని 1% నుంచి **3%**కి పెంచారు. ఏప్రిల్-డిసెంబర్ 2025-26 మధ్య కాలంలో, US మార్కెట్కు ఎగుమతులు తగ్గినప్పటికీ, వియత్నాం, బెల్జియం వంటి దేశాలకు ఎగుమతులను విస్తరించడం ద్వారా భారతదేశ మత్స్య ఎగుమతులు 15.53% పెరిగి $6.5 బిలియన్లకు చేరుకున్నాయి. అదేవిధంగా, గత ఆర్థిక సంవత్సరంలో $3.3 బిలియన్లకు స్వల్పంగా 0.23% తగ్గిన లెదర్, పాదరక్షల రంగాలకు, షూ అప్పర్స్ (shoe uppers) కోసం అవసరమైన ముడిసరుకుల దిగుమతిపై డ్యూటీ-ఫ్రీ ప్రయోజనాలను పొడిగించారు. ఎగుమతి బాధ్యత కాలాన్ని ఆరు నెలల నుంచి ఒక సంవత్సరానికి పెంచారు. ఈ చర్యలు బాహ్య వాణిజ్య ఒత్తిళ్లను ఎదుర్కొంటున్న ఎగుమతి రంగాలకు పోటీతత్వాన్ని పునరుద్ధరించడానికి ఉద్దేశించబడ్డాయి.
దేశీయ తయారీ మరియు భవిష్యత్ పరిశ్రమలకు ప్రోత్సాహం
దేశీయ తయారీ రంగాన్ని బలోపేతం చేయడానికి ఈ బడ్జెట్ ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. కస్టమ్స్ డ్యూటీ మినహాయింపుల ద్వారా ఈ లక్ష్యాన్ని సాధించాలని చూస్తున్నారు. రక్షణ రంగంలో (Defence), విమాన భాగాల నిర్వహణ, మరమ్మత్తు, ఓవర్హాల్ (MRO) కోసం దిగుమతి చేసుకునే ముడిసరుకులకు బేసిక్ కస్టమ్స్ డ్యూటీ నుండి మినహాయింపు ఇవ్వనున్నారు. శక్తి పరివర్తన (energy transition) రంగంలో, లిథియం-అయాన్ సెల్స్ తయారీకి అవసరమైన క్యాపిటల్ గూడ్స్పై మినహాయింపులు కొనసాగుతాయి. వీటితో పాటు, బ్యాటరీ ఎనర్జీ స్టోరేజ్ సిస్టమ్స్ (Battery Energy Storage Systems) కోసం కూడా ఈ మినహాయింపులను విస్తరించారు. సోలార్ గ్లాస్ తయారీలో ఉపయోగించే సోడియం యాంటిమోనేట్ (sodium antimonate) మరియు కీలక ఖనిజాల (critical minerals) ప్రాసెసింగ్ కోసం క్యాపిటల్ గూడ్స్పై కూడా కస్టమ్స్ డ్యూటీ మినహాయింపులు ప్రతిపాదించారు. మైక్రోవేవ్ ఓవెన్ల తయారీకి సంబంధించిన కొన్ని భాగాలపై కూడా డ్యూటీ మినహాయింపులను ప్రకటించారు. కీలక ఖనిజాల విషయంలో, ఈ రంగంలో భారతదేశ స్థానాన్ని బలోపేతం చేయడానికి, ఖనిజాలు అధికంగా ఉన్న రాష్ట్రాల్లో ప్రత్యేక రేర్ ఎర్త్ కారిడార్లను (rare earth corridors) ఏర్పాటు చేయాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.
ఆర్థిక క్రమశిక్షణ మరియు పెట్టుబడుల డ్రైవ్
ఆర్థిక క్రమశిక్షణను పాటిస్తూనే, మూలధన వ్యయం (Capital Expenditure) పెంచడంపై బడ్జెట్ దృష్టి సారించింది. ఏప్రిల్ 1, 2026 నుంచి ప్రారంభమయ్యే ఆర్థిక సంవత్సరానికి మూలధన వ్యయాన్ని 9% పెంచి, ₹12.2 లక్షల కోట్లకు చేర్చాలని ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించింది. ఈ గణనీయమైన పెట్టుబడులు మౌలిక సదుపాయాలు, రైల్వేలు, చిన్న వ్యాపారాలు, ఆరోగ్య రంగాలపై కేంద్రీకృతమవుతాయి. అదే సమయంలో, ఆర్థిక లోటు (Fiscal Deficit)ను ప్రస్తుత అంచనా 4.4% నుంచి **4.3%**కి తగ్గించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. ప్రభుత్వ రుణ భారం (Government Debt) GDPలో 56.1% నుంచి స్వల్పంగా **55.6%**కి తగ్గుతుందని అంచనా. ఇది వృద్ధిని ప్రోత్సహించడం, ఆర్థిక బాధ్యతను సమతుల్యం చేయడం మధ్య జాగ్రత్తగా వ్యవహరిస్తున్నట్లు సూచిస్తుంది.