ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితుల నడుమ, భారత బడ్జెట్ 2026-27 దేశ ఆర్థిక క్రమశిక్షణకు (Fiscal Prudence) మరియు దీర్ఘకాలిక వృద్ధి చోదకాలకు (Growth Drivers) ప్రాధాన్యతనిస్తూ రూపొందించబడింది. అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ఉద్రిక్తతలు, అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో మారుతున్న ద్రవ్య విధానాల (Monetary Policies) నేపథ్యంలో, ఈ బడ్జెట్ భారతదేశ ఆర్థిక ప్రయాణాన్ని బలోపేతం చేయడంతో పాటు, స్థూల ఆర్థిక స్థిరత్వాన్ని (Macroeconomic Stability) కాపాడే లక్ష్యంతో వచ్చింది.
ఆర్థిక క్రమశిక్షణపై పట్టు
ఆర్థిక లోటు (Fiscal Deficit) విషయంలో, FY27కి 4.3% జీడీపీ లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించారు. ఇది FY26 సవరించిన అంచనాలైన 4.4% కంటే మెరుగుదల. 2028-29 నాటికి ఈ లోటును 4.0% లోపుకు తీసుకురావడమే ప్రభుత్వ లక్ష్యం. అలాగే, ప్రభుత్వ రుణ భారం (General government debt) 2030-31 నాటికి ప్రస్తుతం ఉన్న సుమారు 82% నుంచి 78% జీడీపీకి తగ్గుతుందని అంచనా. లోటును భర్తీ చేయడానికి, ₹17.2 లక్షల కోట్ల స్థూల మార్కెట్ రుణాలను (Gross market borrowings), ₹11.7 లక్షల కోట్ల నికర రుణాలను (Net borrowings) సేకరించనుంది. పెట్టుబడి వ్యయం (Public Capital Expenditure) FY27కి ₹12.2 లక్షల కోట్లుగా ఉంది. ఇది మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిని ప్రోత్సహించడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
భవిష్యత్ రంగాలు, వ్యూహాత్మక పెట్టుబడులు
భవిష్యత్ రంగాలపై (Future Sectors) కూడా ఈ బడ్జెట్ ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. నేషనల్ AI మిషన్ (National AI Mission) కోసం ₹10,000 కోట్లు కేటాయించారు. దీని ద్వారా కంప్యూట్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్, 10 మిలియన్ల యువతకు నైపుణ్య శిక్షణ ఇవ్వాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు. క్వాంటమ్ కంప్యూటింగ్ (Quantum Computing), సెమీకండక్టర్లు (Semiconductors), బయోటెక్నాలజీ (Biotechnology) వంటి రంగాల ఆవిష్కరణల కోసం ₹5,000 కోట్ల ఇన్నోవేషన్ ఫండ్ (Innovation Fund) కేటాయించారు. నేషనల్ క్రిటికల్ మినరల్స్ మిషన్ (National Critical Minerals Mission) ను విస్తరించి, ఒడిశా, కేరళ, ఆంధ్రప్రదేశ్, తమిళనాడు రాష్ట్రాలలో రేర్ ఎర్త్ కారిడార్లను (Rare Earth Corridors) ఏర్పాటు చేస్తున్నారు. ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ 2.0కు ₹40,000 కోట్లు కేటాయించారు.
వ్యయ సర్దుబాట్లు, OBB సంస్కరణలు
కొన్ని మంత్రిత్వ శాఖల వ్యయాల్లో (Expenditure) స్వల్ప మార్పులు చేశారు. వ్యవసాయం, నైపుణ్యాభివృద్ధి, DPIIT (PLI పథకాలు), మహిళా శిశు సంక్షేమం, కార్పొరేట్ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖలకు కేటాయింపుల్లో సర్దుబాట్లు చేశారు. PLI స్కీములు, PMKVY, పోషణ్ 2.0 వంటి పథకాల కేటాయింపులను తగ్గించారు. ఇక, గతంలో పారదర్శకత లోపించిందని విమర్శలు ఎదుర్కొన్న ఆఫ్-బడ్జెట్ బారోయింగ్స్ (OBBs) పై కీలక సంస్కరణలు తెచ్చారు. వీటిని కనిష్ట స్థాయికి పరిమితం చేసి, పబ్లిక్ సెక్టార్ రుణాల విషయంలో తప్పనిసరిగా బడ్జెట్లో చూపాలని ఆదేశించారు.
రాష్ట్రాల ఆర్థిక వ్యవస్థ, మార్కెట్ స్పందన
రాష్ట్రాలకు పన్ను బదిలీలను (Tax Transfers) 41% వద్ద స్థిరంగా కొనసాగిస్తూనే, 16వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ సిఫార్సులకు అనుగుణంగా, రాష్ట్రాల ఆర్థిక సామర్థ్యానికి ప్రాధాన్యతనిచ్చేలా పన్నుల పంపిణీ ఫార్ములాను మార్చారు. అయితే, ఈక్విటీ ఫ్యూచర్స్, ఆప్షన్స్పై సెక్యూరిటీస్ ట్రాన్సాక్షన్ ట్యాక్స్ (STT) పెంపు నేపథ్యంలో, మార్కెట్లలో స్వల్ప ఒడిదుడుకులు కనిపించాయి.