వినియోగదారుల కొనుగోళ్ల సరళిలో పెద్ద మార్పులు
కేంద్ర బడ్జెట్ 2026 ఇండియాలో వినియోగదారుల కొనుగోళ్ల సరళిని సమూలంగా మార్చివేసే ప్రతిపాదనలను ముందుకు తెచ్చింది. దేశీయ పరిశ్రమలకు ఊతమివ్వడంతో పాటు, ప్రజారోగ్యాన్ని మెరుగుపరచడంపై దృష్టి సారించింది. దీనివల్ల ఇంటి బడ్జెట్లలో కీలక మార్పులు రానున్నాయి.
ఆరోగ్యం, టెక్నాలజీ అందుబాటులోకి
ముఖ్యంగా, 17 రకాల క్యాన్సర్ మందులు, అరుదైన వ్యాధుల చికిత్సకు వాడే 7 రకాల మందులపై బేసిక్ కస్టమ్స్ డ్యూటీని మినహాయించారు. దీంతో ఈ మందుల ధరలు తగ్గే అవకాశం ఉంది. అలాగే, స్మార్ట్ఫోన్ కాంపోనెంట్స్పై పన్ను తగ్గింపు వల్ల మొబైల్ ఫోన్లు అందుబాటు ధరల్లోకి రావచ్చు. మైక్రోవేవ్ ఓవెన్లు, స్పోర్ట్స్ ఎక్విప్మెంట్, ఎలక్ట్రిక్ వెహికల్ బ్యాటరీలు, సోలార్ ప్యానెల్స్ వంటి వాటిపై కూడా పన్నులను హేతుబద్ధీకరించారు.
విదేశీ ప్రయాణం, విద్యా ఖర్చులు తగ్గుదల
విదేశీ ప్రయాణాలను ప్రోత్సహించేలా, ఫారిన్ టూర్ ప్యాకేజీలపై TCS (Tax Collected at Source) ను 5-20% నుంచి కేవలం 2% కి తగ్గించారు. విదేశాల్లో విద్యనభ్యసించే విద్యార్థులకు కూడా ఇదే తరహాలో, LRS (Liberalised Remittance Scheme) కింద విద్యా ఖర్చులకు చేసే చెల్లింపులపై TCS రేటును 5% నుంచి 2% కి తగ్గించారు.
లగ్జరీ, పొగాకు, ట్రేడింగ్పై భార�
మరోవైపు, లగ్జరీ వస్తువులు, 'పాపపు వస్తువుల' (sin goods) పై పన్ను భారాన్ని పెంచారు. ఇంపోర్టెడ్ లిక్కర్, ఖరీదైన వాచ్లపై కస్టమ్స్ డ్యూటీని పెంచారు. సిగరెట్లు, పాన్ మసాలా వంటి పొగాకు ఉత్పత్తుల ధరలు కూడా పెరిగే అవకాశం ఉంది. మార్కెట్ ట్రేడింగ్లో అతిగా ఊహాగానాలను (speculation) తగ్గించేందుకు, ఫ్యూచర్స్ అండ్ ఆప్షన్స్ (F&O) ట్రేడింగ్పై సెక్యూరిటీస్ ట్రాన్సాక్షన్ టాక్స్ (STT) ను గణనీయంగా పెంచారు. ఫ్యూచర్స్ పై 0.02% నుంచి 0.05% కి, ఆప్షన్స్పై 0.1% లేదా 0.125% నుంచి 0.15% కి ఈ పెంపు అమలు చేయనున్నారు.
పారిశ్రామిక పెట్టుబడులు, తయారీపై దృష్టి
దేశీయంగా తయారీ సామర్థ్యం ఉన్న కొన్ని రకాల పారిశ్రామిక యంత్రాలపై దిగుమతి సుంకం మినహాయింపులను రద్దు చేశారు. ఇది స్థానిక తయారీదారులకు మేలు చేసే అవకాశం ఉన్నా, దిగుమతులపై ఆధారపడే కంపెనీలకు తక్షణ ఖర్చులు పెరగవచ్చు. సెమీకండక్టర్లు, ఎలక్ట్రానిక్స్, కీలక ఖనిజాల వంటి రంగాల్లో దేశీయ తయారీని మరింత ప్రోత్సహించడానికి 'ఇండియా సెమీకండక్టర్ మిషన్ 2.0', 'ఎలక్ట్రానిక్స్ కాంపోనెంట్స్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ స్కీమ్' వంటి వాటికి కేటాయింపులు పెంచారు.
రంగాలవారీగా ప్రభావం, మార్కెట్ స్పందన
ఈ బడ్జెట్ ప్రతిపాదనలు వివిధ రంగాలపై మిశ్రమ ప్రభావం చూపనున్నాయి. ఎలక్ట్రానిక్స్, హెల్త్కేర్ రంగాలు పన్ను తగ్గింపులతో ఊపిరి పీల్చుకోగా, లగ్జరీ, స్పెక్యులేటివ్ ట్రేడింగ్ రంగాలపై ప్రతికూల ప్రభావం పడనుంది. ముఖ్యంగా F&O ట్రేడింగ్పై STT పెంపుతో స్టాక్ మార్కెట్ వెంటనే ప్రతికూలంగా స్పందించింది. ఎక్స్ఛేంజ్, బ్రోకరేజ్ స్టాక్స్ భారీగా పడిపోయాయి. చారిత్రాత్మకంగా చూస్తే, బడ్జెట్ అనంతర మార్కెట్ ప్రతిస్పందనలు ఎప్పుడూ ఇలాగే మిశ్రమంగానే ఉంటాయి. పన్నుల్లో భారీ ఉపశమనం, మౌలిక సదుపాయాలపై పెట్టుబడులు వంటివి మార్కెట్ ర్యాలీకి దారితీస్తే, ఊహించని పన్నుల పెంపు అమ్మకాల ఒత్తిడికి కారణమవుతుంది. ప్రభుత్వం తన ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ (లోటు) లక్ష్యాన్ని GDP లో 4.3% కి తగ్గించుకోవాలని భావిస్తోంది. ఆర్థిక సర్వే ప్రకారం, దేశ GDP వృద్ధి రేటు 7% గా ఉండొచ్చని అంచనా వేయబడింది.