భారత్ మౌలిక సదుపాయాలు: విపత్తులను తట్టుకునే సామర్థ్యంపై దేశం పందెం - వృద్ధికి కీలకం!

ఆర్థిక వృద్ధికి రెసిలెన్స్ (Resilience) ఎలా కీలకం?

మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో ఒక కీలక మార్పు వస్తోందని ఆర్థిక వ్యవహారాల కార్యదర్శి (Economic Affairs Secretary) అనురాధ ఠాకూర్ (Anuradha Thakur) తెలిపారు. విపత్తులను తట్టుకునే సామర్థ్యాన్ని ప్రాజెక్టు మొదట్లోనే నిర్మించాలని, తర్వాత చేర్చడం కాదని ఆమె నొక్కి చెప్పారు. కోయలిషన్ ఫర్ డిజాస్టర్ రెసిలెంట్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (CDRI) నివేదికలు కూడా ఇదే విషయాన్ని చెబుతున్నాయి. రెసిలెన్స్‌ను ఒక ఖర్చుగా కాకుండా, ఉత్పాదకతను పెంచి, స్థిరమైన వృద్ధికి తోడ్పడే పెట్టుబడిగా చూడాలని CDRI సూచిస్తోంది. గత 50 ఏళ్లలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా విపత్తుల ముప్పు ఐదు రెట్లు పెరిగింది, దీనివల్ల మౌలిక సదుపాయాలకు ఏటా వందల బిలియన్ డాలర్ల నష్టం వాటిల్లుతోంది. దెబ్బతిన్న మౌలిక సదుపాయాలు ఆర్థిక ఉత్పత్తిని తగ్గిస్తాయి, ప్రభుత్వ బడ్జెట్లను దెబ్బతీస్తాయి, జీవనోపాధిని అడ్డుకుంటాయి. అందుకే రెసిలెన్స్ అభివృద్ధిలో అంతర్భాగంగా మారింది. CDRI చేపట్టిన పైలట్ ప్రాజెక్టులలో, రెసిలెన్స్ పెట్టుబడులపై 12:1 వరకు రాబడి నమోదైంది.

ఇండియా మౌలిక సదుపాయాల లక్ష్యాలకు ఎదురయ్యే రిస్కులు

భారతదేశం $4.51 ట్రిలియన్ పెట్టుబడితో $5 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థగా ఎదగాలనే లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి మౌలిక సదుపాయాల రంగం చాలా కీలకం. అయితే, వాతావరణ మార్పులు, విపత్తుల ముప్పు దీనికి పెద్ద సవాళ్లుగా మారాయి. వాతావరణ సంఘటనల వల్ల ప్రపంచవ్యాప్తంగా మౌలిక సదుపాయాలకు ఏటా సుమారు $845 బిలియన్లు నష్టం వాటిల్లుతోందని అంచనా. ప్రస్తుతం నిఫ్టీ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ ఇండెక్స్ (Nifty Infrastructure Index) ప్రకారం, ఈ రంగం ధర-ఆదాయ నిష్పత్తి (P/E Ratio) సుమారు 21.5 వద్ద ఉంది. 2014 ఆర్థిక సంవత్సరం నుండి జీడీపీలో మౌలిక సదుపాయాలపై ప్రభుత్వ వ్యయం 1% నుంచి **3.5%**కి పెరిగినప్పటికీ, ఈ రంగం వరదలు, తుఫానుల వంటి వాటికి చాలా దుర్బలంగానే ఉంది. అధ్యయనాల ప్రకారం, భారతదేశంలోని ప్రభుత్వ మౌలిక సదుపాయాలలో దాదాపు సగం విపత్తులకు సరైన విధంగా సిద్ధంగా లేవు. ఈ దుర్బలత్వం ఒక ముఖ్యమైన ఆర్థిక ముప్పును సృష్టిస్తోంది, ఇది బీమా కంపెనీలకు కూడా రిస్క్ ధరలను అంచనా వేయడంలో ఇబ్బందులు కలిగిస్తుంది.

రెసిలెన్స్ నిర్మించడంలో సవాళ్లు

భారతదేశం యొక్క విస్తారమైన మౌలిక సదుపాయాల పైప్‌లైన్‌లో విపత్తు రెసిలెన్స్‌ను ఏకీకృతం చేయడం చాలా కష్టమైన పని. CDRI నివేదిక ప్రకారం, భారతదేశంలోని రోడ్డు, రైల్వే, విద్యుత్ రంగాలలో విధానాలు, కాంట్రాక్టులలో పెద్ద లోపాలున్నాయి. వీటిలో పేలవమైన విపత్తు ప్రణాళికలు, ప్రాజెక్టుల అంతటా రెసిలెన్స్‌పై తక్కువ దృష్టి, బలహీనమైన డేటా, రిస్క్ అసెస్‌మెంట్ వ్యవస్థలు, నిర్వహణ ఒప్పందాలలో రెసిలెన్స్ ఫండింగ్ లేకపోవడం వంటివి ఉన్నాయి. తక్కువ, మధ్య-ఆదాయ దేశాలలో రెసిలెంట్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ కోసం ఫైనాన్సింగ్ గ్యాప్ 2050 నాటికి $2.84 ట్రిలియన్ నుంచి $2.90 ట్రిలియన్ మధ్య ఉంటుందని అంచనా. పేలవమైన పాలన, అస్పష్టమైన నియమాలు ప్రధాన అడ్డంకులుగా ఉన్నాయి. అంతేకాకుండా, మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులు వాతావరణ సంఘటనలకు గురయ్యే ప్రాంతాలలో ఎక్కువగా నిర్మించబడుతున్నాయి, ఇది వాటి జీవితకాలంలో నష్టపోయే ప్రమాదాన్ని పెంచుతుంది. వరదలు, తుఫానుల వంటి వాతావరణ సంఘటనలు పెరగడం వల్ల ప్రత్యక్ష నష్టమే కాకుండా, బీమా ప్రీమియంలు కూడా పెరుగుతాయి, ఇది ప్రభుత్వ ఆర్థిక వనరులపై భారాన్ని పెంచి, దేశ వృద్ధిని కష్టతరం చేస్తుంది. రేటింగ్ ఏజెన్సీలు ప్రభుత్వ వ్యయం కారణంగా మౌలిక రంగంలో మరిన్ని రుణ రేటింగ్ అప్‌గ్రేడ్‌లను గమనించినప్పటికీ, అవి వాతావరణ మార్పుల వల్ల కలిగే విస్తృత నష్టాలను పూర్తిగా తగ్గించవు.

రెసిలెంట్ మౌలిక సదుపాయాలను సురక్షితం చేయడానికి చర్యలు

రెసిలెన్స్‌ను పూర్తిగా అమలు చేయడానికి CDRI ఒక సమగ్ర ప్రణాళికను సిఫార్సు చేసింది. ఇందులో కాంట్రాక్టులలో రెసిలెన్స్ నిబంధనలను చేర్చడం, ప్రాజెక్టుల అంతటా విపత్తు రిస్క్ అసెస్‌మెంట్లను నిర్వహించడం, హజార్డ్ డేటా వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడం, సంస్థలను బలోపేతం చేయడం, ఈ ప్రయత్నాలకు నిధులు సమకూర్చడానికి కొత్త మార్గాలను కనుగొనడం వంటివి ఉన్నాయి. భారతదేశం తన ఆర్థిక లక్ష్యాలను సాధించాలంటే ఈ ప్రాథమిక సమస్యలను పరిష్కరించడం అవసరం. జాతీయ బడ్జెట్లను రక్షించడానికి, ఆర్థిక వ్యవస్థను స్థిరంగా ఉంచడానికి, స్థిరమైన వృద్ధిని సాధించడంలో చురుకైన విపత్తు రిస్క్ ఫైనాన్సింగ్ ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లు చాలా ముఖ్యమైనవి. భారతదేశం $5 ట్రిలియన్ లేదా $7 ట్రిలియన్ ఆర్థిక వ్యవస్థగా మారే మార్గంలో ప్రణాళికలు రచిస్తున్నప్పుడు, వాతావరణ, విపత్తు రెసిలెన్స్‌ను తన భారీ స్థాయి మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిలో విజయవంతంగా ఏకీకృతం చేయడం దాని దీర్ఘకాలిక విజయం, స్థిరత్వానికి కీలక అంశం అవుతుంది.