ఆదాయపు పన్ను శాఖ (Income Tax Department) జీతం స్లిప్పులకు సంబంధించిన 15,000 నుంచి 20,000 పన్ను రిటర్నులను క్షుణ్ణంగా పరిశీలిస్తోంది. ఉద్యోగులు క్లెయిమ్ చేసుకుంటున్న అలవెన్సులు, విరాళాల వంటి తగ్గింపుల్లో (Deductions) తేడాలను గుర్తించేందుకు యంత్రాంగం రంగంలోకి దిగింది. డేటా అనలిటిక్స్ ఉపయోగించి, అనర్హమైన ప్రయోజనాల కోసం రిటర్నులను తప్పుగా సవరించిన కేసులను గుర్తించే పనిలో ఉంది.
అసలేం జరుగుతోంది?
ఆదాయపు పన్ను శాఖ పన్ను ఎగవేతలను అరికట్టేందుకు జీతం (Salary) సంబంధించిన పన్ను రిటర్నులపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. సుమారు 15,000 నుంచి 20,000 కేసుల్లో పన్ను రిటర్నులలో అవకతవకలు జరిగినట్లు అధికారులు గుర్తించారు. ఈ కేసుల్లో ₹50,000 నుంచి ₹1 లక్ష వరకు తేడాలు ఉన్నట్లు సమాచారం. ప్రస్తుతం, యజమానులతో కలిసి పనిచేస్తూ, ఉద్యోగులు తమ పన్ను భారాన్ని తగ్గించుకోవడానికి తగ్గింపులను (Deductions) ఎలా మార్చారో పరిశీలిస్తోంది.
ఏ లోపాలను లక్ష్యంగా చేసుకున్నారు?
పన్ను దాఖలులో పాటించాల్సిన సాధారణ నిబంధనలకు విరుద్ధంగా ఉన్న కొన్ని పద్ధతులపై శాఖ తన పరిశీలనను కేంద్రీకరించింది. కొందరు ఉద్యోగులు హౌస్ రెంట్ అలవెన్స్ (HRA) వంటి చట్టబద్ధమైన క్లెయిమ్లను ఉపసంహరించుకుని, బదులుగా ఆదాయపు పన్ను చట్టంలోని సెక్షన్ 10(14) కింద ప్రయోజనాలను క్లెయిమ్ చేసినట్లు దర్యాప్తు అధికారులు గుర్తించారు. సెక్షన్ 10(14) ఉద్యోగ విధులకు ప్రత్యేకంగా అయ్యే ఖర్చులైన కన్వేయెన్స్, యూనిఫామ్ లేదా వృత్తిపరమైన అభివృద్ధి కోసం ఉద్దేశించిన ప్రత్యేక అలవెన్సులను కవర్ చేస్తుంది.
అంతేకాకుండా, పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ తగ్గింపుల స్వభావాన్ని వెనక్కి మార్చిన సవరించిన పన్ను రిటర్నులపై కూడా దృష్టి సారించారు. ఉదాహరణకు, కొందరు వ్యక్తులు రాజకీయ పార్టీలకు చేసిన విరాళాలను పరిశోధనా సంస్థలకు చేసిన విరాళాలుగా మార్చినట్లు నివేదికలున్నాయి. వ్యక్తిగత కేసులలో వాస్తవ పన్ను ప్రభావం తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఈ గణాంకాలను క్రమపద్ధతిలో మార్చడం అధికారుల దృష్టిని ఆకర్షించింది.
యజమానుల పాత్రేంటి?
కార్పొరేట్ సంస్థలు, ప్రభుత్వ సంస్థలకు ఈ సమస్యపై అవగాహన కల్పిస్తున్నారు. జీతాలపై విధించే పన్ను (TDS)కు సంబంధించిన త్రైమాసిక నివేదిక అయిన ఫారం 24Qను జాగ్రత్తగా పరిశీలించాలని వారికి సూచించారు. ఈ ఫారం ద్వారా, ఉద్యోగులు క్లెయిమ్ చేసుకున్న తగ్గింపులు వాస్తవ జీత నిర్మాణాలకు, ప్రయోజనాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయో లేదో ఆదాయపు పన్ను శాఖ ధృవీకరించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
అనధికారిక థర్డ్-పార్టీ సేవల వినియోగం వల్ల కలిగే నష్టాల గురించి తమ ఉద్యోగులకు అవగాహన కల్పించాలని కూడా యజమానులకు సలహా ఇచ్చారు. కొందరు పన్ను చెల్లింపుదారులు కమీషన్ తీసుకుని, బోగస్ తగ్గింపులను క్లెయిమ్ చేయడంలో సహాయం చేస్తామని వాగ్దానం చేసే మధ్యవర్తులతో చేతులు కలిపారని, ఇది వ్యక్తిగత పన్ను చెల్లింపుదారులకు తప్పు పన్ను దాఖలుకు, చట్టపరమైన సమస్యలకు దారితీస్తుందని విభాగం గుర్తించింది.
డేటా ఆధారిత పరిశీలన
అనుమానాస్పద రిటర్నులను గుర్తించడానికి శాఖ అధునాతన డేటా అనలిటిక్స్ను ఉపయోగిస్తోంది. ఈ డిజిటల్ విధానం పన్ను అధికారులకు ఆదాయపు పన్ను రిటర్న్ (ITR)లో అందించిన సమాచారాన్ని ఫారం 16, వార్షిక సమాచార ప్రకటన (AIS) & పన్ను చెల్లింపుదారుల సమాచార సారాంశం (TIS)లో అందుబాటులో ఉన్న ఇతర ఆర్థిక రికార్డులతో క్రాస్-వెరిఫై చేయడానికి అనుమతిస్తుంది. ఒక పొంతన లేకపోవడం గుర్తించిన తర్వాత, శాఖ తన 'నడ్జ్' (Nudge) ప్రచారం - ఒక డిజిటల్ కమ్యూనికేషన్ ఛానెల్ - ద్వారా పన్ను చెల్లింపుదారులకు లోపం గురించి తెలియజేసి, వారి రిటర్నులను సరిదిద్దుకోవడానికి అవకాశాన్ని అందిస్తుంది.
తదుపరి ఏం చూడాలి?
పన్ను చెల్లింపుదారులు తమ రిటర్నులలో క్లెయిమ్ చేసుకున్న అన్ని తగ్గింపులకు సరైన డాక్యుమెంటేషన్ ఉందని నిర్ధారించుకోవాలి. ఒక వ్యక్తికి ఫైలింగ్ లోపంపై ఆదాయపు పన్ను శాఖ నుండి కమ్యూనికేషన్ వస్తే, ఆ విచారణకు వెంటనే స్పందించడం ముఖ్యం. యజమానులకు, ఫారం 24Qలో ఖచ్చితమైన రికార్డులను నిర్వహించడం, జీతాల నిర్మాణంలో పారదర్శకతను నిర్ధారించడం నియంత్రణ పర్యవేక్షణను నివారించడానికి కీలకం.