భారతదేశంలో ఫ్లెక్సిబుల్ మరియు కాంట్రాక్టు ఉపాధి పెరుగుతున్న ధోరణిని అనుసరించి, ఫ్యాక్టరీ రంగంలో కాంట్రాక్టు కార్మికుల వాటా 1993-94 లో 13% నుండి 2023-24 నాటికి 41% కు పెరిగింది. ఈ నేపథ్యంలో, హర్యానా ప్రభుత్వం 'హర్యానా కాంట్రాక్టువల్ ఎంప్లాయీస్ (సెక్యూరిటీ ఆఫ్ సర్వీస్) యాక్ట్, 2025' ను ఆమోదించింది. ఈ చట్టం, అర్హతగల ఉద్యోగులకు ఉద్యోగ భద్రత కల్పించడం ద్వారా కాంట్రాక్ట్ పని యొక్క అనిశ్చిత స్వభావాన్ని పరిష్కరించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. అర్హత కలిగినవారు అనగా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ద్వారా కాంట్రాక్టుపై కనీసం ఐదేళ్లపాటు నియమించబడినవారు మరియు నెలకు ₹50,000 లోపు సంపాదించేవారు. ఈ ఉద్యోగులు తమ పదవీ విరమణ (superannuation) వరకు పనిచేస్తారని నివేదించబడింది.
అర్హత కలిగిన కాంట్రాక్టు ఉద్యోగులు, పోల్చదగిన రెగ్యులర్ పోస్టుల పే లెవెల్లో (pay level) ఎంట్రీ పేకు సమానమైన ఏకీకృత నెలవారీ వేతనాన్ని (consolidated monthly remuneration) అందుకుంటారు. ఈ వేతనం, డియర్నెస్ అలవెన్స్ (DA) సర్దుబాట్లతో పాటు సంవత్సరానికి రెండుసార్లు పెరుగుతుంది. వారు PMJAY చిరాయు ఎక్స్టెన్షన్ స్కీమ్ (PMJAY Chiraryu Extension Scheme) క్రింద ఆరోగ్య సంరక్షణ ప్రయోజనాలు, మరణ-cum-రిటైర్మెంట్ గ్రాట్యుటీ (death-cum-retirement gratuity), మరియు సామాజిక భద్రతా కోడ్, 2020 ప్రకారం ప్రసూతి ప్రయోజనాలకు (maternity benefits) కూడా అర్హులు అవుతారు. అయితే, ఈ చట్టం రెగ్యులర్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు లభించే అన్ని ప్రయోజనాలను విస్తరించదు. ముఖ్యంగా, ఇది ఉద్యోగుల భవిష్య నిధి (EPF) వంటి పలు వేతనేతర ప్రయోజనాలు మరియు కీలకమైన సామాజిక భద్రతా నిబంధనలను చేర్చలేదు. ఆరోగ్య ప్రయోజనాలు అందించబడినప్పటికీ, అవి ఉద్యోగుల స్టేట్ ఇన్సూరెన్స్ యాక్ట్, 1948 కింద ఉన్న వాటి కంటే తక్కువ సమగ్రంగా ఉండవచ్చు. ఈ చట్టంలో రెగ్యులర్ ఉద్యోగులకు అందుబాటులో ఉండే అధికారిక ఫిర్యాదుల పరిష్కార విధానం (grievance procedure) కూడా లేదు, మరియు పే కమిషన్ల (pay commissions) నుండి మినహాయింపు వలన వేతన వృద్ధి నెమ్మదిగా ఉంటుంది.
ప్రభావం (Impact)
ఈ చట్టం రాష్ట్ర ప్రభుత్వంలో దీర్ఘకాలిక కాంట్రాక్టు ఉద్యోగాలను అధికారికంగా మార్చడానికి మరియు భద్రపరచడానికి ఒక ముఖ్యమైన ముందడుగు, ఇది ఇతర రాష్ట్రాలను కూడా ఇలాంటి విధానాలను అవలంబించేలా ప్రభావితం చేయవచ్చు. ఇది కాంట్రాక్టు కార్మికులకు ఉద్యోగ అభద్రత అనే దీర్ఘకాలిక సమస్యను పరిష్కరిస్తుంది. ఏదేమైనా, రెగ్యులర్ ఉద్యోగులతో పోల్చినప్పుడు ప్రయోజనాలలో వ్యత్యాసం మరియు సామాజిక భద్రత యొక్క పరిమిత పరిధి ఈ కార్మికులను ఇంకా దుర్బల స్థితిలో ఉంచవచ్చు. ఈ నమూనా ప్రైవేట్ రంగానికి కూడా ఒక ప్రమాణాన్ని సెట్ చేయగలదు, ఇది ఉపాధి నిర్మాణాలలో వైవిధ్యాన్ని పెంచుతుంది.
రేటింగ్: 6/10
కఠిన పదాలు మరియు అర్థాలు (Difficult Terms and Meanings):
- Industrial Disputes Act, 1947: యజమానులు మరియు ఉద్యోగుల మధ్య వివాదాలను పరిష్కరించడానికి, పారిశ్రామిక శాంతిని ప్రోత్సహించడానికి రూపొందించబడిన చట్టం.
- Minimum Wages Act, 1948: కొన్ని ఉద్యోగాలలో కార్మికులను రక్షించడానికి కనీస వేతనాల నిర్ధారణను తప్పనిసరి చేసే శాసనం.
- Contract Labour (Regulation) Act, 1970 (CLRAA): ఒప్పంద కార్మికుల ఉపాధిని నియంత్రించే చట్టం, వారి నిబంధనలు మరియు చెల్లింపులను నియంత్రించడం దీని లక్ష్యం.
- Flexible Jobs: తాత్కాలిక కాంట్రాక్టులు, పార్ట్-టైమ్ పాత్రలు లేదా టాస్క్-ఆధారిత పనితో కూడిన, ఉద్యోగ భద్రత తక్కువగా ఉండే శాశ్వత ఉపాధి కాని ఉద్యోగాలు.
- Superannuation: ఒక నిర్దిష్ట రిటైర్మెంట్ వయస్సును చేరుకున్నప్పుడు, సాధారణంగా ఉద్యోగం నుండి పదవీ విరమణ చేయడం.
- Consolidated Monthly Remuneration: ప్రతి నెలా చెల్లించే స్థిరమైన జీతం, ఇది సాధారణంగా అదనపు అలవెన్సులు లేకుండా అన్ని చెల్లింపు భాగాలను కలిగి ఉంటుంది.
- Pay Level: ప్రభుత్వ ఉద్యోగ నిర్మాణంలో నిర్దేశించిన జీతం బ్యాండ్ లేదా స్కేల్.
- Dearness Allowance (DA): ద్రవ్యోల్బణం ప్రభావాన్ని భర్తీ చేయడానికి ఉద్యోగులకు అందించే అదనపు చెల్లింపు, ఇది సాధారణంగా కాలానుగుణంగా సర్దుబాటు చేయబడుతుంది.
- PMJAY Chiraryu Extension Scheme: అర్హతగల లబ్ధిదారులకు వైద్య కవరేజీని అందించే, బహుశా హర్యానాకు ప్రత్యేకమైన విస్తరించిన ఆరోగ్య బీమా పథకం.
- Death-cum-Retirement Gratuity: సుదీర్ఘ సేవకు ప్రతిఫలంగా ఉద్యోగి పదవీ విరమణ లేదా మరణంపై అందించే ఒకేసారి చెల్లింపు.
- Social Security Code, 2020: భారతదేశంలోని కార్మికుల కోసం సామాజిక భద్రత, సంక్షేమం మరియు బీమాకు సంబంధించిన వివిధ చట్టాలను ఏకీకృతం చేసే సమగ్ర శాసనం.
- EPF (Employees' Provident Fund): ఉద్యోగులు మరియు యజమానులు ఇద్దరూ సహకరించే తప్పనిసరి రిటైర్మెంట్ సేవింగ్స్ పథకం, ఇది పదవీ విరమణపై చెల్లించబడుతుంది.
- Employees’ State Insurance Act, 1948 (ESI): అనారోగ్యం, ప్రసూతి లేదా ఉద్యోగ గాయం సంభవించినప్పుడు బీమా చేయబడిన ఉద్యోగులు మరియు వారి కుటుంబాలకు వైద్య సౌకర్యాలు మరియు నగదు ప్రయోజనాలను అందించే చట్టం.
- Grievance Procedure: ఒక సంస్థలో ఉద్యోగులు తమ ఆందోళనలు లేదా ఫిర్యాదులను లేవనెత్తడానికి మరియు వాటిని పరిష్కరించడానికి ఏర్పాటు చేసిన అధికారిక వ్యవస్థ.
- Pay Commissions: ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాల నిర్మాణం, అలవెన్సులు మరియు ప్రయోజనాలలో మార్పులను సమీక్షించి, సిఫార్సు చేయడానికి ప్రభుత్వం క్రమానుగతంగా ఏర్పాటు చేసే కమిటీలు.