స్థానిక పాలనకు చారిత్రాత్మక నిధుల కేటాయింపు
16వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న గ్రామీణ, పట్టణ స్థానిక సంస్థల కోసం ఒక కీలక ఆర్థిక ప్రణాళికను రూపొందించింది. రాబోయే 5 ఆర్థిక సంవత్సరాలకు (అంటే 2026-27 నుండి 2030-31 వరకు) మొత్తం ₹7,91,493 కోట్లను గ్రాంట్ల రూపంలో అందించాలని కమిషన్ సిఫార్సు చేసింది. ఈ భారీ కేటాయింపు దేశంలోని అత్యంత కీలకమైన గ్రాస్రూట్స్ పాలనా వ్యవస్థలకు గణనీయమైన ఆర్థిక ఊపునివ్వనుంది.
పట్టణీకరణ ప్రోత్సాహకాలు - నూతన విధానం
ఈ సిఫార్సుల్లో ఒక ముఖ్యమైన అంశం 'పట్టణీకరణ ప్రోత్సాహకం'. దీని కింద, గ్రామీణ ప్రాంతాలను పట్టణ కేంద్రాలుగా మార్చే ప్రక్రియను ప్రోత్సహించడానికి ప్రత్యేకంగా ₹10,000 కోట్లను కేటాయించనున్నారు. 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం, 1,00,000 కంటే ఎక్కువ జనాభా కలిగిన పట్టణ సంస్థల్లోకి శివారు గ్రామాలను విలీనం చేసే రాష్ట్రాలకు, ఒక్కో వ్యక్తికి ₹2,000 చొప్పున ఈ నిధులు అందుతాయి. అంతేకాకుండా, ఈ ప్రాంతాల గ్రామీణ-పట్టణ పరివర్తనను సులభతరం చేసే విధానాలను రూపొందించాలని రాష్ట్రాలకు కమిషన్ నిర్దేశించింది.
ఆర్థిక స్వయంప్రతిపత్తి బలోపేతం
స్థానిక సంస్థల ఆర్థిక సామర్థ్యం తక్కువగా ఉందని, దేశ GDPలో వాటి ఆదాయ వనరులు కేవలం 0.4% మాత్రమే ఉన్నాయని కమిషన్ గుర్తించింది. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై ఈ సంస్థల ఆధారపడటాన్ని తగ్గించేందుకు, సొంత ఆదాయ మార్గాలను పెంచుకోవడానికి వాటికి మరిన్ని అధికారాలు ఇవ్వాలని FC సూచించింది. అంతేకాకుండా, కేంద్ర ఫైనాన్స్ కమిషన్ తన సిఫార్సులను కేవలం రాష్ట్ర ఫైనాన్స్ కమిషన్ (SFC) నివేదికల ఆధారంగానే కాకుండా, స్వతంత్రంగా, ఏకరీతి ప్రమాణాలను అనుసరించి నిధుల కేటాయింపులు చేసేలా రాజ్యాంగ సవరణ ప్రతిపాదించింది. దీంతో పలు రాష్ట్రాల్లో SFCల ఏర్పాటు ఆలస్యం కావడం, నివేదికల్లో వైరుధ్యాలు వంటి సమస్యలను అధిగమించవచ్చు.
అభివృద్ధికి విస్తృత లక్ష్యాలు
నగరాల్లో వనరులు, మౌలిక సదుపాయాలు, ఉపాధి అవకాశాలు కేంద్రీకృతమై ఉండటం వల్ల పట్టణీకరణ ఆర్థిక వృద్ధిని వేగవంతం చేస్తుందని సిఫార్సులు నొక్కి చెబుతున్నాయి. పట్టణాల్లో డ్రైనేజీ వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడం, అనధికారిక అభివృద్ధి, నాసిరకం సేవల పంపిణీని అరికట్టడానికి గ్రామీణ ప్రాంతాలను పట్టణాలుగా మార్చే చట్టపరమైన ప్రక్రియను వేగవంతం చేయడం వంటి అంశాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించారు. స్థానిక ప్రభుత్వాలు తమ విధులను సమర్థవంతంగా నిర్వర్తించి, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు మరింత బలంగా తోడ్పడేలా వాటిని బలోపేతం చేయడమే ఈ సిఫార్సుల అంతిమ లక్ష్యం.