2023-24లో భారతదేశంలో ఉన్నత విద్యలో మహిళల నమోదు సంఖ్య **2.23 కోట్లకు** చేరుకుంది. గ్రాస్ ఎన్రోల్మెంట్ రేషియో (GER) **31.2%**కి పెరిగింది. NEP 2020, PM-USHA పథకాలు, STEM రంగాలలో మహిళల భాగస్వామ్యం ఈ పెరుగుదలకు దోహదం చేస్తున్నాయి.
Detailed Coverage
మహిళా ఉన్నత విద్యలో సరికొత్త రికార్డు!
భారతదేశంలో ఉన్నత విద్యా రంగంలో మహిళల భాగస్వామ్యం గతంలో ఎన్నడూ లేనంతగా పెరిగింది. 2023-24 విద్యా సంవత్సరంలో, దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఉన్నత విద్యా సంస్థలలో 2.23 కోట్ల మంది మహిళలు చేరారని అధికారిక గణాంకాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. 2021-22లో ఈ సంఖ్య 2.06 కోట్లుగా నమోదైంది. ఈ కాలంలో, మహిళల గ్రాస్ ఎన్రోల్మెంట్ రేషియో (GER) 28.5% నుండి **31.2%**కు పెరిగింది.
NEP 2020, PM-USHA పథకాల ప్రభావం
నేషనల్ ఎడ్యుకేషన్ పాలసీ 2020 (NEP 2020) కింద తీసుకువచ్చిన మార్పులు, ముఖ్యంగా 'ప్రధాన మంత్రి ఉన్నతర్ శిక్ష అభియాన్' (PM-USHA) పథకం ఈ విజయంలో కీలక పాత్ర పోషించాయని విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ పేర్కొంది. 2023 జూన్లో ₹12,926.10 కోట్ల బడ్జెట్తో ఈ పథకం మంజూరైంది. దీని ద్వారా ప్రభుత్వ విశ్వవిద్యాలయాలు, కళాశాలలకు నిధులు అందించి, గ్రామీణ, వెనుకబడిన ప్రాంతాల్లో మౌలిక సదుపాయాలు, విద్య అందుబాటును మెరుగుపరచడంపై దృష్టి సారించారు.
లింగ సమానత్వ సూచిక (Gender Parity Index) 1 కంటే ఎక్కువగా నమోదవడం విశేషం. అంటే, మహిళల భాగస్వామ్యం పురుషుల కంటే ఎక్కువగా ఉందని చెప్పవచ్చు. ఇది భవిష్యత్తులో భారతీయ ఉద్యోగ రంగంలో, ముఖ్యంగా సాంకేతిక, వృత్తిపరమైన రంగాలలో గణనీయమైన మార్పులకు దారితీయవచ్చు.
STEM రంగాలలో పెరుగుతున్న మహిళల ప్రాతినిధ్యం
సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజనీరింగ్, మ్యాథమెటిక్స్ (STEM) రంగాలలో మహిళల ప్రాతినిధ్యం గణనీయంగా పెరుగుతోంది. ప్రస్తుతం STEM కోర్సులలో చేరిన మొత్తం విద్యార్థులలో దాదాపు 43% మంది మహిళలే ఉన్నారు. ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (IITs), నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్స్ ఆఫ్ టెక్నాలజీ (NITs) వంటి ప్రతిష్టాత్మక సంస్థలలో కూడా మహిళల సీట్ల సంఖ్యను పెంచే చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. గతంలో 10% కంటే తక్కువగా ఉన్న మహిళల ప్రాతినిధ్యం, ఇప్పుడు ఈ సంస్థలలో 20% దాటింది.
విద్యా మౌలిక సదుపాయాలు, భవిష్యత్ అంచనాలు
ఉన్నత విద్యతో పాటు, పాఠశాల స్థాయిలో కూడా విద్యార్థుల నమోదు గణాంకాలు ఆశాజనకంగా ఉన్నాయి. యూనిఫైడ్ డిస్ట్రిక్ట్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టమ్ ఫర్ ఎడ్యుకేషన్ ప్లస్ (UDISE+) డేటా ప్రకారం, మొత్తం పాఠశాల విద్యార్థుల నమోదు 24.72 కోట్లుగా ఉంది. ప్రాథమిక, మాధ్యమిక, ఉన్నత పాఠశాల స్థాయిల్లో లింగ సమానత్వ సూచిక 1.0 లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా ఉంది. PM SHRI పాఠశాలలు, ఏకలవ్య మోడల్ రెసిడెన్షియల్ స్కూల్స్ వంటి ప్రాజెక్టులు ఈ పురోగతిని కొనసాగించడంలో సహాయపడతాయి.
పెట్టుబడిదారులు, విశ్లేషకులు PM-USHA పథకం నిధుల వినియోగం, సాంకేతిక రంగాలలో గ్రాడ్యుయేట్ అయిన మహిళల ఉపాధి డేటాను నిశితంగా గమనించాలి. నైపుణ్యం కలిగిన మహిళా ప్రతిభావంతుల సరఫరా పెరగడంతో, ఆర్థిక వ్యవస్థ వారిని ఉన్నత-విలువ రంగాలలోకి ఎంతవరకు సమర్థవంతంగా చేర్చుకుంటుందనేది మానవ వనరుల ఉత్పాదకతను, కార్పొరేట్ టాలెంట్ సోర్సింగ్ను అంచనా వేయడంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.