భారత్ ఎగుమతులకు కేంద్రం ఊరట: గడువు పొడిగింపు.. కానీ ఖర్చుల భారం తప్పట్లేదా?

రవాణా ఖర్చుల పెరుగుదల: భౌగోళిక రాజకీయాల ప్రభావం

పశ్చిమ ఆసియాలో నెలకొన్న తీవ్ర ఉద్రిక్తతల కారణంగా అంతర్జాతీయ నౌకా రవాణా మార్గాలు, సరఫరా గొలుసులు (Supply Chains) తీవ్రంగా దెబ్బతింటున్నాయని డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ ఫారిన్ ట్రేడ్ (DGFT) గుర్తించింది. ఈ నేపథ్యంలో, మార్చి నుండి మే 2026 మధ్య కాలంలో గడువు ముగిసే అడ్వాన్స్ మరియు EPCG ఆథరైజేషన్లపై ఎగుమతి బాధ్యతల (EO) గడువును ఎలాంటి అదనపు రుసుము లేకుండా ఆగస్టు 31, 2026 వరకు పొడిగిస్తున్నట్లు ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. ప్రస్తుతం ఎగుమతిదారులు విపరీతమైన ఖర్చుల భారాన్ని మోయాల్సి వస్తోంది. సముద్ర రవాణా (Sea Freight) ఖర్చులు సుమారు 50% పెరిగాయి. కొన్ని మార్గాలలో విమాన రవాణా (Air Freight) ఖర్చులు 130% కంటే ఎక్కువగా పెరిగాయి. యుద్ధ రిస్క్ ప్రీమియంలు, సర్ఛార్జీలు కూడా విపరీతంగా పెరిగాయి. కొన్ని షిప్పింగ్ లైన్లు ఒక్కో కంటైనర్‌కు USD 4,000 వరకు ఛార్జీలు వసూలు చేస్తున్నాయి. ఈ పెరిగిన ఖర్చులను కంపెనీలపైకి నెట్టడంతో, ముఖ్యంగా సమయం ప్రకారం డెలివరీ ఇవ్వాల్సిన సరుకులు, త్వరగా పాడైపోయే వస్తువులను సరఫరా చేసే వ్యాపారాలు తీవ్ర ఆర్థిక ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటున్నాయి.

పెరిగిన వ్యాపార లోటు: దిగుమతుల జోరు

కేంద్రం ప్రకటించిన ఈ తాత్కాలిక ఉపశమనం ఒకవైపు ఉండగా, జనవరి 2026 నాటి వాణిజ్య గణాంకాలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. భారతదేశం యొక్క వస్తువుల వ్యాపార లోటు (Merchandise Trade Deficit) 34.68 బిలియన్ డాలర్లకు చేరుకుంది. గత మూడు నెలల్లో ఇదే అత్యధికం. అంచనాలను మించిన ఈ లోటుకు కారణం దిగుమతులు గణనీయంగా పెరగడమే. జనవరిలో దిగుమతులు ఏకంగా 19.2% పెరిగి 71.24 బిలియన్ డాలర్లకు చేరాయి. అయితే, ఎగుమతులు మాత్రం కేవలం 0.61% వృద్ధి చెంది 36.56 బిలియన్ డాలర్లకే పరిమితమయ్యాయి. ముఖ్యంగా, బంగారం దిగుమతులు 4.5 రెట్లు పెరిగి 12.07 బిలియన్ డాలర్లకు, వెండి దిగుమతులు రెట్టింపు కావడానికి దేశీయ పెట్టుబడిదారుల నుంచి వచ్చిన డిమాండ్ ప్రధాన కారణమైంది. సేవల వాణిజ్యం (Services Trade) నుంచి కొంత ఊరట లభించినా, భారీగా పెరిగిన వస్తువుల దిగుమతులు దేశీయ డిమాండ్ ఒత్తిడిని, అంతర్జాతీయంగా పెరిగిన ధరల ప్రభావాన్ని స్పష్టంగా సూచిస్తున్నాయి. ప్రస్తుతం, చమురు ధరల అస్థిరత నేపథ్యంలో భారతదేశం దిగుమతుల బిల్లు మరింత పెరిగే ప్రమాదం ఉంది.

ఎగుమతి పోటీతత్వంపై ప్రశ్నార్థకం

ప్రభుత్వం ఎగుమతిదారులకు సౌలభ్యం కల్పించేందుకు ఈ చర్య తీసుకున్నప్పటికీ, భారత ఎగుమతుల పోటీతత్వంపై (Competitiveness) తీవ్రమైన ప్రశ్నలు తలెత్తుతున్నాయి. పెరిగిన రవాణా ఖర్చులు, షిప్పింగ్ లైన్లు విధిస్తున్న సర్ఛార్జీలు అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో భారతీయ వస్తువుల ధరలను పెంచుతున్నాయి. ఇది ఇప్పటికే వియత్నాం, బంగ్లాదేశ్ వంటి దేశాల నుంచి వస్తున్న పోటీని మరింత పెంచుతోంది. భౌగోళిక రాజకీయ అస్థిరత కొనసాగితే, రూపాయి విలువ పడిపోయే ప్రమాదం ఉందని, కరెంట్ అకౌంట్ డెఫిసిట్ (CAD) 0.4-0.7% వరకు పెరిగి, జీడీపీ వృద్ధిని 0.3-1.2% వరకు ప్రభావితం చేయవచ్చని నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా, పశ్చిమ ఆసియా మార్కెట్లపై ఎక్కువగా ఆధారపడే బాస్మతి బియ్యం ఎగుమతులు (70-72% ఎగుమతులు ఆ ప్రాంతానికే వెళ్తాయి) తీవ్రంగా ప్రభావితం కానున్నాయి. DGFT గడువు పొడిగింపు అవసరమైనదే అయినా, ఇది ప్రస్తుత సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవడానికి తీసుకున్న తాత్కాలిక చర్య మాత్రమే. భారత వాణిజ్యం ఇలాంటి బాహ్య షాక్‌లకు ఎంత బలహీనంగా ఉందో ఈ పరిణామం మరోసారి స్పష్టం చేసింది.

ప్రభుత్వ హామీ.. భవిష్యత్తుపై ప్రభావం

పశ్చిమ ఆసియా సంక్షోభం ప్రభావాన్ని తగ్గించడానికి ప్రభుత్వం అన్ని విధాలా ప్రయత్నిస్తోంది. వివిధ మంత్రత్వాల మధ్య చర్చలు, షిప్పింగ్ కంపెనీలతో సంప్రదింపులు జరుగుతున్నాయి. ఎగుమతిదారులకు ఎదురవుతున్న సమస్యలను పరిష్కరించడానికి, వాణిజ్య కార్యకలాపాలు సజావుగా సాగేలా చూడటానికి విధానపరమైన, ప్రక్రియాపరమైన సౌలభ్యాన్ని అందిస్తామని ప్రభుత్వం హామీ ఇచ్చింది. అయితే, ఈ చర్యలు తాత్కాలిక ఉపశమనాన్ని మాత్రమే అందిస్తాయి. సరఫరా గొలుసులో బలహీనతలు, పెరుగుతున్న ప్రపంచ ఖర్చులు, నిలకడగా పెరుగుతున్న వాణిజ్య లోటు వంటి అంతర్లీన సమస్యలను అధిగమించడానికి మరింత పటిష్టమైన, దీర్ఘకాలిక వ్యూహాలు అవసరమని ఈ పరిణామాలు సూచిస్తున్నాయి.