EAC-PM తాజా నివేదిక ప్రకారం, మహారాష్ట్ర, ఒడిశాలో మహిళలకు అందిస్తున్న నగదు బదిలీ పథకాలు (Cash Transfer Schemes) వారి బ్యాంక్ ఖాతాల్లో జమ అయ్యే మొత్తాన్ని, కుటుంబాల ఖర్చులను గణనీయంగా పెంచాయి. ఆరోగ్య, విద్యా రంగాలపై ఖర్చు పెరగడంతో పాటు, కుటుంబ సభ్యులపై ఆర్థిక భారం తగ్గినట్లు డేటా చెబుతోంది.
రాష్ట్రాల పథకాల ఆర్థిక ప్రభావం
ప్రధానమంత్రికి ఆర్థిక సలహా మండలి (EAC-PM) విడుదల చేసిన ఒక వర్కింగ్ పేపర్, మహారాష్ట్ర, ఒడిశాలో మహిళల కోసం అమలు చేస్తున్న నగదు బదిలీ పథకాల ఆర్థిక ప్రభావాన్ని వెలుగులోకి తెచ్చింది. ఈ అధ్యయనం, మహారాష్ట్ర 'ముఖ్యమంత్రి माझी लाडकी बहिण योजना' (Mukhyamantri Majhi Ladki Bahin Yojana) మరియు ఒడిశా 'సుభద్ర యోజన' (Subhadra Yojana) ల ద్వారా లబ్ధిదారుల ఆర్థిక స్థిరత్వంలో వచ్చిన మార్పులను విశ్లేషించింది.
మహారాష్ట్రలోని 'ముఖ్యమంత్రి माझी लाडकी बहिण योजना' కింద, అర్హులైన మహిళలకు నెలకు ₹1,500 చొప్పున, ఏడాదికి ₹18,000 అందుతాయి. ఈ ప్రత్యక్ష మద్దతుతో, లబ్ధిదారుల నెల చివరి బ్యాంకు బ్యాలెన్స్లో 84% పెరుగుదల నమోదైంది. ఇది సగటున ₹6,884 అదనంగా చేరింది. అదే సమయంలో, వారి నెలవారీ వినియోగ వ్యయం 46% పెరిగింది, అంటే ఒక్కొక్కరికి ₹1,349 అదనంగా ఖర్చు చేశారు.
ఒడిశాలోని 'సుభద్ర యోజన' కింద, ఏడాదికి ₹10,000 రెండు విడతల్లో అందుతాయి. ఈ పథకం కూడా సానుకూల ఫలితాలను చూపించింది. లబ్ధిదారుల నెల చివరి ఖాతా బ్యాలెన్స్లలో సుమారు ₹6,887 పెరుగుదలతో 45% వృద్ధి కనిపించగా, వారి నెలవారీ ఖర్చు 28% పెరిగింది, అంటే సుమారు ₹1,920 అదనంగా ఖర్చు చేశారు.
కుటుంబాల ఖర్చుల్లో మార్పులు
కేవలం పొదుపు పెరగడమే కాకుండా, ఈ పథకాలు కుటుంబాలు తమ ఆదాయాన్ని ఎలా కేటాయిస్తాయనే దానిపై కూడా ప్రభావం చూపాయి. మహారాష్ట్రలో, లావాదేవీల విశ్లేషణ ప్రకారం, విద్యా సంబంధిత ఖర్చులు 18% నుండి **24%**కి పెరిగాయి. వైద్య ఖర్చులు 8% నుండి **10%**కి పెరిగాయి. UPI లావాదేవీల డేటా ప్రకారం, జీవనశైలి సంబంధిత ఖర్చులు కూడా 37% నుండి **42%**కి పెరిగాయి.
ఈ అధ్యయనంలో ఒక ముఖ్యమైన పరిశీలన ఏమిటంటే, కుటుంబ సభ్యులపై ఆర్థిక భారం తగ్గడం. మహారాష్ట్రలో, లబ్ధిదారులతో సంబంధం ఉన్న బంధువుల నెల చివరి బ్యాంకు బ్యాలెన్స్లు 23% పెరిగి, ₹8,234 నుండి ₹10,144కి చేరాయి. అదే సమయంలో, వారి ఖర్చులు 49% తగ్గాయి. అంటే, మహిళలకు అందిన ఆర్థిక సహాయం, భర్తలు, కుమారులు వంటి కుటుంబ సభ్యులపై మొత్తం ఆర్థిక భారాన్ని తగ్గించడంలో సహాయపడింది. ఒడిశాలో కూడా ఇలాంటి ట్రెండ్స్ కనిపించాయి, ఇక్కడ లబ్ధిదారుని బ్యాంకు బ్యాలెన్స్లో 10% పెరుగుదల, వారి బంధువుల ఖర్చులలో 1.9% తగ్గుదలకు దారితీసింది.
ప్రజాదరణ, భవిష్యత్ సూచికలు
తక్కువ అధికారిక విద్య కలిగిన మహిళల్లో ఈ పథకాల ప్రభావం ఎక్కువగా ఉందని అధ్యయనం పేర్కొంది. ఇది ఆర్థికంగా వెనుకబడిన కుటుంబాలకు కీలకమైన ద్రవ్యతను (liquidity) అందిస్తున్నట్లు సూచిస్తుంది. పెట్టుబడిదారులు, విధాన విశ్లేషకులు ఈ ట్రెండ్స్ను గమనించే అవకాశం ఉంది. గ్రామీణ, పాక్షిక-పట్టణ ఆర్థిక వ్యవస్థలో దీర్ఘకాలిక వినియోగ సరళిని ఈ ప్రత్యక్ష నగదు బదిలీలు ఎలా ప్రభావితం చేస్తాయో వారు పరిశీలిస్తారు. భవిష్యత్తులో, ఈ ఖర్చు మార్పుల స్థిరత్వం, ఇలాంటి బదిలీ నమూనాలను ఇతర రాష్ట్రాలకు విస్తరించడం లేదా విస్తృత జాతీయ సంక్షేమ వ్యూహాలలో విలీనం చేయడం వంటి అంశాలపై మరిన్ని డేటాను పర్యవేక్షించాల్సి ఉంటుంది.