Whalesbook
WTOలో చైనా అస్త్రశస్త్రాలు
భారత్ పారిశ్రామిక విధానాలు, ముఖ్యంగా ప్రోత్సాహక పథకాలు, దిగుమతి సుంకాల విషయంలో చైనా అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తోంది. భారత్ 'మేక్ ఇన్ ఇండియా' (Make in India) , ఉత్పత్తి ఆధారిత ప్రోత్సాహక (PLI) పథకాలు తమ దేశ ఉత్పత్తులకు అన్యాయం చేస్తున్నాయని, WTO నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తున్నాయని చైనా ఆరోపిస్తోంది. ఈ రెండు దేశాల మధ్య జరిగిన ద్వైపాక్షిక చర్చలు విఫలం కావడంతో, చైనా ఈ చర్యకు దిగింది. ఈ ఏడాది భారత్ పై చైనా తీసుకున్న రెండో WTO ఫిర్యాదు ఇదే కావడం గమనార్హం.
గత ఫిబ్రవరి 10, 2026న జరిగిన చర్చల్లో ఏకాభిప్రాయం రాకపోవడంతో, చైనా ఈ ప్యానెల్ విచారణకు కోరింది. భారత్ విధించిన కొన్ని టెక్ ఉత్పత్తులపై సుంకాలు, దేశీయ ఉత్పత్తులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వంటివి GATT, SCM, TRIMs వంటి WTO ఒప్పందాలను ఉల్లంఘిస్తున్నాయని బీజింగ్ ఆరోపిస్తోంది. ముఖ్యంగా, భారత్ PLI పథకాలు 'దేశీయ విలువ జోడింపు' (Domestic Value Addition) నిబంధనల ద్వారా స్థానిక భాగాల వాడకాన్ని పరోక్షంగా బలవంతం చేస్తున్నాయని చైనా వాదిస్తోంది. భారత్, చైనా మధ్య వాణిజ్య లోటు భారీగా పెరిగిపోతున్న నేపథ్యంలో, ఈ చర్యలు సరఫరా గొలుసు (Supply Chain) ఆధారపడటం, విదేశీ పెట్టుబడులపై ప్రభావం చూపుతాయనే ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
భారత్ రంగాలపై నిఘా
భారతదేశం సోలార్, ఐటీ రంగాల్లో దేశీయ ఉత్పత్తిని పెంచడంపై దృష్టి సారించింది. అయితే, ఈ విధానాలు అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నిబంధనలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. భారత్ యొక్క సోలార్ మాడ్యూల్ సామర్థ్యం జూన్ 2025 నాటికి 120 GW కి, సెల్ సామర్థ్యం 29.3 GW కి చేరుకుంది, దీనికి ప్రధాన కారణం PLI పథకం. అయినప్పటికీ, భారత్ మాడ్యూల్ ఉత్పత్తి ఖర్చులు చైనా, వియత్నాం కంటే ఎక్కువగా ఉన్నాయి. భారత్ యొక్క కీలక ఎగుమతి రంగమైన ఐటీ రంగం, ప్రపంచ పోటీ, బడ్జెట్ పరిమితులు, డీప్ టెక్ (Deep Tech) లో ఆవిష్కరణల అవసరాన్ని ఎదుర్కొంటోంది. ఈ రంగంలో భారత్ చైనా, అమెరికా కంటే వెనుకబడి ఉంది. గతంలో కూడా ఇలాంటి విధానాలపై భారత్ WTO సవాళ్లను ఎదుర్కొంది. అమెరికాతో జరిగిన వివాదంలో, భారత్ సోలార్ దేశీయ కంటెంట్ అవసరాలపై (DCR) WTO తీర్పు భారత్ కు వ్యతిరేకంగా వచ్చింది. స్థానిక పరిశ్రమకు మద్దతిస్తూనే, ప్రపంచ వాణిజ్య నిబంధనలను పాటించడంలో భారత్ ఎదుర్కొంటున్న సవాళ్లను ఈ కేసులు సూచిస్తున్నాయి.
వాణిజ్య ఉద్రిక్తతలతో రిస్కులు
పెరుగుతున్న వాణిజ్య ఉద్రిక్తతలు, WTOలో చైనా ఫిర్యాదు భారత్ కు గణనీయమైన నష్టాలను కలిగిస్తున్నాయి. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో భారత్-చైనా వాణిజ్య లోటు రికార్డు స్థాయిలో USD 112.6 బిలియన్లకు చేరుకుంది. ఇది చైనా పారిశ్రామిక వస్తువులపై భారత్ ఎంతగా ఆధారపడుతుందో తెలియజేస్తుంది. వాణిజ్య వివాదాలు ప్రతీకార చర్యలకు దారితీస్తే, ఈ ఆధారపడటం సరఫరా గొలుసు బలహీనతలకు దారితీయవచ్చు. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరంలో చైనా భారత్ యొక్క అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామిగా ఉన్నందున, ఈ సంబంధాన్ని పూర్తిగా తెంచుకోవడం కష్టం. అందువల్ల, 'నియంత్రిత వాణిజ్యం' (Managed Trade) అవసరమనిపిస్తోంది. గతంలో భారత్ సోలార్ DCR విధానాలపై వచ్చిన WTO తీర్పు ఒక హెచ్చరికగా ఉంది: కీలక రంగాలకు మద్దతిచ్చే పరిరక్షణవాద చర్యలు (Protectionist actions) కూడా తీవ్రమైన చట్టపరమైన, ఆర్థిక పరిణామాలను కలిగి ఉంటాయి. ఐటీ రంగం కూడా డీప్ టెక్ ఆవిష్కరణల వైపు వెళ్లడంలో సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది, ఇది పరిశోధన-కేంద్రీకృత దేశాల నాయకత్వంలోని గ్లోబల్ టెక్నాలజీ మార్పులకు గురయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
వాణిజ్య ఉద్రిక్తతలు, భవిష్యత్ అంచనాలు
భారత్ పారిశ్రామిక విధానాలను సవాలు చేయడానికి WTO వివాద పరిష్కార వ్యవస్థను చైనా నిరంతరం ఉపయోగించడం, ఒక వ్యూహాన్ని సూచిస్తోంది. ఈ వివాదాల ఫలితాలు భారత్ వాణిజ్య విధానాన్ని మార్చవచ్చు, దాని PLI పథకాలు, సుంకాలలో మార్పులు చేయాల్సి రావొచ్చు. భారత్ సోలార్ రంగం, మాడ్యూల్ సామర్థ్యం పెరుగుతున్నప్పటికీ, వేఫర్లు (Wafers), సెల్స్ వంటి కీలక భాగాల కోసం చైనా దిగుమతులపైనే ఆధారపడుతోంది. ఐటీ పరిశ్రమ AI ఆవిష్కరణలు, ప్రపంచ పోటీ నేపథ్యంలో తన ఎగుమతి బలాన్ని నిలబెట్టుకోవడానికి సవాలును ఎదుర్కొంటోంది. మొత్తం మీద, వాణిజ్య ఉద్రిక్తతలు మరింత తీవ్రమయ్యే అవకాశం ఉంది, ఇది భారత్ ను పారిశ్రామిక వృద్ధిని, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య నిబంధనలను, చైనాతో ఉన్న భారీ వాణిజ్య లోటును సమతుల్యం చేసుకోవాలని బలవంతం చేస్తుంది.