ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) తయారీకి కేంద్ర ప్రభుత్వం అందిస్తున్న FAME స్కీమ్ లో పెద్ద ఎత్తున అవకతవకలు జరిగినట్లు కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) నివేదిక వెల్లడించింది. స్థానికీకరణ నిబంధనలను పాటించని ఐదు EV తయారీదారులకు దాదాపు ₹468 కోట్లు ప్రోత్సాహకాలుగా చెల్లించినట్లు ఆడిట్ గుర్తించింది. అంతేకాకుండా, ఛార్జింగ్ స్టేషన్ల ఏర్పాటులో కూడా తీవ్ర జాప్యం జరిగినట్లు నివేదిక పేర్కొంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎలక్ట్రిక్ వాహనాల (EV) ప్రోత్సాహానికి ప్రవేశపెట్టిన FAME (Faster Adoption and Manufacturing of Hybrid and Electric Vehicles) స్కీమ్ లో గంభీరమైన అవకతవకలు జరిగినట్లు కంప్ట్రోలర్ అండ్ ఆడిటర్ జనరల్ (CAG) ఆఫ్ ఇండియా తన తాజా నివేదికలో తేల్చి చెప్పింది. పార్లమెంటులో సమర్పించిన ఈ నివేదిక, స్కీమ్ యొక్క మొదటి, రెండో దశల్లో నిధుల కేటాయింపు, మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో అనేక లోపాలను ఎత్తి చూపింది.
ప్రోత్సాహకాల దుర్వినియోగం
ప్రధానంగా, దాదాపు ₹468 కోట్ల విలువైన డిమాండ్ ప్రోత్సాహకాలను (Demand Incentives) నిబంధనలు పాటించని ఐదు ఒరిజినల్ ఎక్విప్మెంట్ మాన్యుఫ్యాక్చరర్స్ (OEMs) కు చెల్లించినట్లు CAG గుర్తించింది. ప్రభుత్వ సబ్సిడీలు పొందాలంటే, తప్పనిసరిగా పాటించాల్సిన 'ఫేజ్డ్ మాన్యుఫ్యాక్చరింగ్ ప్రోగ్రామ్' (PMP) నిబంధనల ప్రకారం, స్థానికంగా తయారైన భాగాల వినియోగం (Domestic Value Addition) నిర్దేశిత స్థాయిలో ఉండాలి. అయితే, ఈ నిబంధనలను ఉల్లంఘించిన కంపెనీలకు కూడా ప్రోత్సాహకాలు అందాయని నివేదిక స్పష్టం చేసింది. ప్రభుత్వం ఈ నిధులను రికవరీ చేసే ప్రక్రియను ప్రారంభించినప్పటికీ, ప్రోత్సాహకాల క్లెయిమ్లను ధృవీకరించడంలో మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క అంతర్గత నియంత్రణలలో లోపాలున్నాయని CAG ఎత్తి చూపింది.
ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాలలో జాప్యం
ప్రోత్సాహకాలతో పాటు, EV ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనలో కూడా తీవ్రమైన వైఫల్యాలున్నాయని CAG నివేదిక పేర్కొంది. ఈ స్కీమ్ కింద మంజూరైన 2,877 నగర ఛార్జింగ్ స్టేషన్లలో, కేవలం 148 మాత్రమే అమలు సంస్థల ద్వారా ప్రారంభించబడ్డాయి. స్పష్టమైన ప్రణాళిక లేకపోవడం, సరైన పర్యవేక్షణ లోపించడం వల్ల ప్రాజెక్టులకు నిధులు కేటాయించినా, అవి పూర్తి కాలేదని నివేదిక తెలిపింది. ఛార్జింగ్ స్టేషన్ల కొరత EV వినియోగాన్ని నిరుత్సాహపరుస్తుందని, ఇది మొత్తం EV పర్యావరణ వ్యవస్థకు ఒక పెద్ద అడ్డంకిగా మారిందని నివేదిక అభిప్రాయపడింది.
సాంకేతిక లోపాలు
డిమాండ్ ఇన్సెంటివ్ డెలివరీ మెకానిజం (DIDM) పోర్టల్ లో కూడా సాంకేతిక లోపాలున్నాయని CAG గుర్తించింది. వాహన్ (Vahan), సారథి (Sarathi) వంటి ప్రభుత్వ వాహన డేటాబేస్లతో సరైన అనుసంధానం లేకపోవడం వల్ల, క్లెయిమ్లను నిజ సమయంలో ధృవీకరించడంలో మంత్రిత్వ శాఖ ఇబ్బందులు ఎదుర్కొన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది. అలాగే, ఎలక్ట్రిక్ బస్సుల పనితీరును పర్యవేక్షించడానికి ఒక సెంట్రల్ సర్వర్ను ఏర్పాటు చేస్తామని చేసిన వాగ్దానాలు నెరవేరలేదని, ఇది ప్రభుత్వ ఫ్లీట్ల సామర్థ్యాన్ని ట్రాక్ చేయడాన్ని పరిమితం చేసిందని నివేదిక తెలిపింది.
భవిష్యత్తుపై ప్రభావం
ఈ నివేదికల నేపథ్యంలో, EV రంగంలో పెట్టుబడులు పెట్టే సంస్థలు, వాటాదారులు కఠినమైన నిబంధనలకు సిద్ధం కావాల్సి ఉంటుందని అంచనా. ప్రభుత్వం ప్రోత్సాహకాల క్లెయిమ్లపై మరింత కఠినమైన ఆడిటింగ్ ను అమలు చేసే అవకాశం ఉంది. ఇది కంపెనీల తయారీ ప్రక్రియలపై నిశిత పరిశీలనకు, సబ్సిడీల చెల్లింపులో జాప్యానికి దారితీయవచ్చు. మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఆడిట్ పరిశీలనలను ఎలా పరిష్కరిస్తుందనే దానిపై, అలాగే ఛార్జింగ్ మౌలిక సదుపాయాల కల్పన వేగం, భవిష్యత్ విధానాలలో మరింత కఠినమైన ధృవీకరణ యంత్రాంగాలను ప్రవేశపెట్టడంపైనే EV రంగం యొక్క భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉంటుంది.