Whalesbook
గ్రామీణ ఉపాధిలో కీలక మార్పులు
భారత గ్రామీణ ఉపాధి రంగంలో కీలక మార్పులకు కేంద్ర బడ్జెట్ 2026 నాంది పలికింది. పాత MGNREGA విధానాలకు స్వస్తి పలికి, 'వికసిత్ భారత్-గ్యారెంటీ ఫర్ రోజ్గార్ అండ్ అజీవికా మిషన్ (గ్రామీణ్)' (VB-G RAM G) అనే కొత్త చట్టంతో, దేశం తన గ్రామీణ అభివృద్ధి వ్యూహాలను పునరుద్దరిస్తోంది.
బడ్జెట్ లో భారీ కేటాయింపులు
ఈ కొత్త VB-G RAM G పథకానికి బడ్జెట్లో ఏకంగా ₹95,692.31 కోట్ల భారీ మొత్తాన్ని కేటాయించారు. గతేడాది MGNREGAకు కేటాయించిన ₹86,000 కోట్లతో పోలిస్తే ఇది గణనీయమైన పెరుగుదల. ఈ మొత్తం లోంచి, మారకం (transition) దశలో ఉన్న MGNREGA కార్యక్రమానికి ₹30,000 కోట్లు ప్రత్యేకంగా కేటాయించారు. గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థలకు చేయూతనివ్వడం, ఆదాయ భద్రతను పెంచడం, మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధిని వేగవంతం చేయడం వంటి లక్ష్యాలతో ఈ కేటాయింపులు జరుగుతున్నాయి. ఇవన్నీ 'వికసిత్ భారత్ 2047' లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా ఉన్నాయి.
పెరిగిన ఉపాధి గ్యారెంటీ, కొత్త నిబంధనలు
VB-G RAM G చట్టం కీలక మార్పు తెచ్చింది. ఇకపై ప్రతి గ్రామీణ కుటుంబానికి ఏటా 125 రోజుల వేతన ఉపాధి గ్యారెంటీగా లభిస్తుంది. ఇది MGNREGA కింద ఉన్న 100 రోజుల గ్యారెంటీ కంటే ఎక్కువ. మరో విశేషం ఏంటంటే, కీలకమైన పంటలు వేసే, కోసే సమయాల్లో (peak sowing and harvesting seasons) కార్మికులకు ఇబ్బంది కలగకుండా, సంవత్సరంలో 60 రోజుల పాటు 'పని దొరకని' (no-work) కాలం కేటాయించబడుతుంది. మిగిలిన 305 రోజులు మాత్రం ఉపాధి ఖాయం. కార్మికులకు డబ్బులు వారానికో, లేదా రెండు వారాల్లోపు (fortnight) నేరుగా చెల్లింపులు జరుగుతాయి. ఇది వారికి ఆర్థికంగా మరింత భరోసా ఇస్తుంది.
ఆర్థిక బాధ్యతల్లో రాష్ట్రాల భాగస్వామ్యం
ఈ పథకం అమలు తీరులో కూడా ఒక పెద్ద మార్పు వచ్చింది. ఇది ఇకపై సెంట్రల్ సెక్టార్ పథకంగా కాకుండా, 'సెంట్రల్లీ స్పాన్సర్డ్' (కేంద్రం స్పాన్సర్ చేసే) పథకంగా మారనుంది. దీని ప్రకారం, ఇప్పుడు రాష్ట్రాలు కూడా ఖర్చులో వాటా పంచుకోవాల్సి ఉంటుంది. చాలా రాష్ట్రాలకు 60:40 నిష్పత్తిలో (కేంద్రం 60%, రాష్ట్రం 40%), ఈశాన్య, హిమాలయ రాష్ట్రాలకు 90:10 నిష్పత్తిలో (కేంద్రం 90%, రాష్ట్రం 10%) ఖర్చుల భారం పంచుకోవాలి. దీంతో రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలపై ఆర్థిక భారం పెరిగే అవకాశం ఉంది. కేంద్రం నిర్దేశించిన దానికంటే ఎక్కువ ఖర్చు అయితే, ఆ భారం పూర్తిగా రాష్ట్రాలదే. అలాగే, నిరుద్యోగ భత్యాలు (unemployment allowances) కూడా రాష్ట్రాలే చెల్లించాలి. దీనిపై కొన్ని రాష్ట్రాలు తమ ఆర్థిక సమాఖ్యత (fiscal federalism) పై ఆందోళనలు వ్యక్తం చేస్తున్నాయి. ప్రణాళిక మాత్రం గ్రామ పంచాయతీల స్థాయిలో, అక్కడి వాస్తవ పరిస్థితులకు అనుగుణంగా జరుగుతుంది, కానీ నియమాలను మాత్రం కేంద్రమే రూపొందిస్తుంది. ఇది సమన్వయంతో కూడిన భాగస్వామ్యాన్ని ప్రోత్సహిస్తుంది.
ఆర్థిక వృద్ధికి ఊతం
ఈ గ్రామీణ ఉపాధి పథకాల పునర్వ్యవస్థీకరణ, 'వికసిత్ భారత్ 2047' లక్ష్యంలో అంతర్భాగం. 2047 నాటికి స్వయం సమృద్ధి, అభివృద్ధి చెందిన భారతదేశాన్ని నిర్మించడమే ఈ దార్శనికత. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఉపాధిని పెంచడం వల్ల రూరల్ డిమాండ్ (గ్రామీణ కొనుగోలు శక్తి) పెరుగుతుందని, ఇది FMCG (ఫాస్ట్ మూవింగ్ కన్స్యూమర్ గూడ్స్), వ్యవసాయ రంగ ఉత్పత్తులు, వ్యవసాయ టెక్నాలజీ వంటి రంగాలపై సానుకూల ప్రభావం చూపుతుందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. ఆదాయ భద్రత పెరిగి, వినియోగం (consumption) ఆధారిత వృద్ధికి తోడ్పడుతుందని, తద్వారా దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ బలోపేతం అవుతుందని భావిస్తున్నారు. ఇది గ్రామీణ ఉపాధి గ్యారెంటీలను ఆధునీకరించడమే కాకుండా, దీర్ఘకాలిక మౌలిక సదుపాయాలు, వాతావరణ మార్పులను తట్టుకునే సామర్థ్యంతో ముడిపెట్టే ఒక చట్టపరమైన పునశ్చరణగా కనిపిస్తోంది.