భారత ఆర్థిక వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేసే లక్ష్యంతో, 2026-27 బడ్జెట్ ను ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ప్రవేశపెట్టారు. మౌలిక సదుపాయాల కల్పన, తయారీ రంగాన్ని ప్రోత్సహించడంపై ఈ బడ్జెట్ ప్రధానంగా దృష్టి సారించింది. దేశీయ డిమాండ్ను పెంచి, ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితుల మధ్య భారతదేశ స్థానాన్ని పటిష్టం చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.
స్థూల ఆర్థిక పునాదులు, మార్కెట్ స్పందన
ఈ ఆర్థిక సంవత్సరానికి 4.3% ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ (Fiscal Deficit) లక్ష్యాన్ని నిర్దేశించుకోగా, ₹12.2 లక్షల కోట్లకు పైగా మూలధన వ్యయం (Capital Expenditure) కేటాయించారు. ప్రభుత్వ పెట్టుబడులపై ఈ దృష్టి ఆర్థిక కార్యకలాపాలను ఉత్తేజపరిచి, ఉపాధిని సృష్టిస్తుందని భావిస్తున్నారు. ఈ వృద్ధి-ఆధారిత చర్యలు ఉన్నప్పటికీ, బడ్జెట్ రోజున స్టాక్ మార్కెట్ తీవ్ర ఒడిదుడుకులకు లోనైంది. ప్రారంభ లాభాల తర్వాత ప్రధాన సూచీలు గణనీయంగా పడిపోయాయి. ఇది పెట్టుబడిదారుల అప్రమత్తతను సూచిస్తోంది. Morgan Stanley అంచనాల ప్రకారం, FY27 కి నామమాత్రపు GDP వృద్ధి 10% గా ఉండొచ్చని, ఇది సైక్లికల్ గ్రోత్ పై జాగ్రత్తతో కూడిన ఆశావాదాన్ని సూచిస్తోంది.
రంగాల వారీ అవకాశాలు, సవాళ్లు
ఆరోగ్య రంగంపై బడ్జెట్ ప్రత్యేక దృష్టి సారించింది. 17 రకాల క్యాన్సర్ మందులు, ఏడు అరుదైన వ్యాధుల మందులపై పూర్తి కస్టమ్స్ డ్యూటీ మినహాయింపులు ఇచ్చింది. ప్రత్యేక వైద్య ఆహార పదార్థాలపైనా (Specialized Medical Foods) ఈ మినహాయింపు వర్తిస్తుంది. అనుబంధ ఆరోగ్య నిపుణుల (Allied Health Professionals) విస్తరణ, నర్సింగ్ కేర్గివర్లకు మద్దతు వంటి పథకాలు రోగులకు, నిపుణులకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తాయి.
సూక్ష్మ, చిన్న, మధ్య తరహా పరిశ్రమలకు (MSME) గణనీయమైన చేయూత అందింది. ₹10,000 కోట్ల SME గ్రోత్ ఫండ్ను ప్రవేశపెట్టారు. ఇది అధిక సామర్థ్యం గల సంస్థలకు ఈక్విటీ సపోర్ట్ అందించి, వాటిని విస్తరించడానికి సహాయపడుతుంది. 'సెల్ఫ్-రిలయంట్ ఇండియా ఫండ్' కోసం అదనంగా ₹2,000 కోట్ల టాప్-అప్ మైక్రో-ఎంటర్ప్రైజెస్కు రిస్క్ క్యాపిటల్ (Risk Capital) అందిస్తుంది. అయితే, GST లో ఇన్వర్టెడ్ డ్యూటీ స్ట్రక్చర్ (Inverted Duty Structure) సమస్య ఇంకా కొనసాగుతోంది. దీనివల్ల కొన్ని తయారీదారుల వర్కింగ్ క్యాపిటల్ (Working Capital) పై భారం పడుతోంది. ప్రొవిజనల్ రీఫండ్ మెకానిజమ్స్ (Provisional Refund Mechanisms) ప్రవేశపెట్టినా, ఇది ఇంకా పూర్తిస్థాయిలో పరిష్కారం కాలేదు.
పౌరులకు మిశ్రమ ఫలితాలు
ఉద్యోగులు, మధ్యతరగతి వర్గాలకు ప్రత్యక్ష పన్నుల (Direct Tax) ఉపశమనం చాలా తక్కువగా ఉంది. కొత్త పన్ను విధానంలో ఆదాయపు పన్ను స్లాబులు (Income Tax Slabs) మార్పులేమీ చేయలేదు. రివైజ్డ్ ట్యాక్స్ రిటర్న్స్ (Revised Tax Returns) దాఖలుకు గడువు పెంచడం, విద్యా, వైద్య ఖర్చులకు సంబంధించిన రెమిటెన్స్లపై TCS (Tax Collected at Source) తగ్గించడం వంటివి కొంత సౌలభ్యాన్నిచ్చాయి. కానీ, స్టాండర్డ్ డిడక్షన్స్ (Standard Deductions) పెంపుదల వంటి అంచనాలు నెరవేరలేదు.
సీనియర్ సిటిజన్లకు శుభవార్త. ఆయుష్మాన్ భారత్ ప్రధాన మంత్రి జన్ ఆరోగ్య యోజన (AB PM-JAY) ను 70 ఏళ్లు పైబడిన వారికి విస్తరిస్తున్నారు. వీరికి సంవత్సరానికి ₹5 లక్షల వరకు ఆరోగ్య బీమా కవరేజ్ లభిస్తుంది. వృద్ధుల సంరక్షణ (Geriatric Care) వ్యవస్థలు, సహాయక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం (Assistive Technologies) పై దృష్టి సారించడం ఈ వర్గానికి మేలు చేస్తుంది.
రియల్ ఎస్టేట్ రంగంలో, ప్రధాన మంత్రి ఆవాస్ యోజన (PMAY) పథకాలకు కేటాయింపులు గణనీయంగా పెరిగాయి. అయితే, సరసమైన గృహ రంగం (Affordable Housing) కోసం ప్రత్యేక కొత్త చర్యలు తీసుకోకపోవడంపై ఆందోళనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. అద్దె గృహ ప్రాజెక్టులకు (Rental Housing Projects) మౌలిక సదుపాయాల హోదా (Infrastructure Status) కల్పించడం ద్వారా అద్దె మార్కెట్ను అధికారికం చేయడానికి బడ్జెట్ ప్రయత్నించింది.
భవిష్యత్ అంచనాలు
మొత్తంగా, ఈ బడ్జెట్ మూలధన వ్యయం, తయారీ రంగంపై దృష్టి సారించి దీర్ఘకాలిక ఆర్థిక వృద్ధిని, స్థిరత్వాన్ని పెంచే లక్ష్యంతో ఉంది. బయోఫార్మా, సెమీకండక్టర్స్ వంటి రంగాలు లక్షిత కార్యక్రమాలతో ప్రయోజనం పొందనున్నాయి. అయితే, ఈ చర్యల ప్రభావం ఎంతవరకు ఉంటుందనేది వాటి అమలు తీరుపై, GST ఇన్వర్టెడ్ డ్యూటీ వంటి సమస్యలను పరిష్కరించడంపై, సామాన్యులకు అందుబాటు ధరల్లో వస్తువులు అందించడంపై ఆధారపడి ఉంటుంది.