Whalesbook
సేవల రంగం.. ఇక భారత వృద్ధికి మార్గదర్శి!
ఈసారి బడ్జెట్ 2026-27, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో సేవల రంగానికి అత్యంత కీలకమైన స్థానాన్ని కల్పించింది. తయారీ రంగం (Manufacturing) తో పాటు, సేవల రంగాన్ని కూడా సమానంగా ప్రోత్సహించి, దేశాభివృద్ధిని వేగవంతం చేయాలనేది ప్రభుత్వ ఆలోచన. సంప్రదాయ రంగాలకే పరిమితం కాకుండా, నైపుణ్యం కలిగిన ఉద్యోగాల కల్పన, ఎగుమతుల పెరుగుదలపై ఇది ప్రధానంగా దృష్టి సారిస్తుంది.
ప్రపంచ వేదికపై భారత్: 10% వాటా లక్ష్యం
2047 నాటికి ప్రపంచ సేవల మార్కెట్లో భారత్ వాటాను **10%**కు చేర్చాలనేది ప్రభుత్వ ప్రతిష్టాత్మక లక్ష్యం. దీనికోసం, 'ఉద్యోగ, ఉపాధి, వ్యవస్థాపకత కోసం విద్య' (Education for Employment and Enterprise) అనే పేరుతో ఒక ఉన్నత స్థాయి కమిటీని ఏర్పాటు చేయనున్నారు. ఈ కమిటీ, వృద్ధి, ఉద్యోగాలు, ఎగుమతులకు దోహదపడే కీలక సేవా రంగాలను గుర్తిస్తుంది. టెక్నాలజీ ఉద్యోగాలపై, నైపుణ్యాలపై చూపే ప్రభావాన్ని కూడా ఇది అంచనా వేస్తుంది.
ఐటీ, ఐటీ ఆధారిత సేవల (ITeS) వర్గీకరణను సరళతరం చేసి, 'ఐటీ సర్వీసెస్'గా ఒకే కేటగిరీ కిందకు తీసుకువస్తున్నారు. దీనివల్ల 15.5% సేఫ్ హార్బర్ మార్జిన్ లభిస్తుంది. గతంలో ₹300 కోట్ల ఉన్న పరిమితిని ఇప్పుడు ₹2,000 కోట్లకు పెంచారు. భారతదేశంలో డేటా సెంటర్ల ద్వారా క్లౌడ్ సేవలు అందించే విదేశీ కంపెనీలకు 2047 వరకు పన్ను సెలవులు (Tax Holidays) కూడా పొడిగిస్తున్నారు. తద్వారా డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాల పెట్టుబడులను ఆకర్షించి, సరిహద్దుల మీరిన సేవల ఎగుమతులను ప్రోత్సహించాలని చూస్తున్నారు.
పర్యాటకం, వైద్య రంగాలకు కొత్త ఊపు
అధిక నైపుణ్యం అవసరం లేని, ఎక్కువ మందికి ఉపాధినిచ్చే పర్యాటక రంగంపై కూడా బడ్జెట్ ప్రత్యేక దృష్టి పెట్టింది. ప్రస్తుతం ప్రపంచ పర్యాటక మార్కెట్లో భారత్ వాటా 2% కన్నా తక్కువే ఉంది. దీనిని పెంచేందుకు, ఐదు మెడికల్ వాల్యూ టూరిజం హబ్లను ఏర్పాటు చేసి, ఆరోగ్య సంరక్షణ, డయాగ్నస్టిక్స్, పోస్ట్-కేర్ సేవలను అనుసంధానం చేయనున్నారు. చారిత్రక, ఆధ్యాత్మిక పర్యాటక ప్రదేశాల అభివృద్ధికి కూడా ప్రణాళికలు సిద్ధం చేశారు.
హాస్పిటాలిటీ రంగాన్ని బలోపేతం చేసేందుకు, ఒక నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ హాస్పిటాలిటీని స్థాపించనున్నారు. అలాగే, 20 కీలక పర్యాటక ప్రదేశాలలో 10,000 మంది గైడ్లకు నైపుణ్యం పెంచే పైలట్ పథకం కూడా ఉంది. ఆరోగ్య సంరక్షణ రంగంలో, అలైడ్ హెల్త్ ప్రొఫెషనల్స్ (AHPs) సంస్థల ఆధునీకరణ, 1.5 లక్షల మంది మల్టీ-స్కిల్డ్ కేర్గివర్ల శిక్షణ వంటివి చేపట్టనున్నారు. ఇవి దేశీయ అవసరాలతో పాటు, ప్రపంచ డిమాండ్ను తీర్చడానికి కూడా ఉపయోగపడతాయి.
డిజిటల్ ఇండియా, విద్యా రంగంలోనూ మార్పులు
భవిష్యత్ 'ఆరెంజ్ ఎకానమీ' (Orange Economy) అని పిలువబడే క్రియేటివ్ డిజిటల్ రంగంలో పెట్టుబడులు పెరుగుతాయి. 15,000 సెకండరీ స్కూల్స్, 500 కాలేజీలలో కంటెంట్ క్రియేటర్ ల్యాబ్లను ఏర్పాటు చేయనున్నారు. ఇవి యానిమేషన్, గేమింగ్, విజువల్ ఎఫెక్ట్స్ వంటి రంగాలలో ప్రతిభను పెంపొందించడానికి తోడ్పడతాయి. విద్యా రంగంలో, ఐదు యూనివర్సిటీ టౌన్షిప్లను పారిశ్రామిక కారిడార్ల సమీపంలో నిర్మించి, సేవల ఆధారిత ఎకోసిస్టమ్లను సృష్టించనున్నారు. ప్రతి జిల్లాలోని ఉన్నత విద్యా STEM (సైన్స్, టెక్నాలజీ, ఇంజనీరింగ్, మ్యాథమెటిక్స్) సంస్థలలో బాలికల హాస్టళ్లను నిర్మించడం ఒక ముఖ్యమైన ప్రకటన. ఆర్థిక సేవల రంగం (Financial Services) కూడా సమగ్ర సమీక్షకు గురవుతుంది, వృద్ధి, స్థిరత్వం, అందరికీ అందుబాటులో ఉండేలా చర్యలు తీసుకుంటారు.
అధిక విద్యా స్థాయిల వల్ల, శ్రామికశక్తి సహజంగానే సేవల రంగం వైపు మళ్లుతుంది. తయారీ రంగంలో ఉత్పత్తి ఖర్చులు ఒక సవాలుగా మారుతున్న నేపథ్యంలో, రాబోయే దశాబ్దంలో భారత్ ఆర్థిక ప్రగతిలో సేవల రంగం కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని ఈ బడ్జెట్ స్పష్టం చేస్తోంది.