గ్లోబల్ మార్కెట్లలో రిస్క్! రికార్డుల వెనుక దాగున్న ప్రమాదం - బాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ హెచ్చరిక

మార్కెట్ ర్యాలీ vs ఆర్థిక వాస్తవాల మధ్య అంతరం

ప్రపంచ స్టాక్ మార్కెట్లు దూసుకుపోతున్నాయి. S&P 500, నాస్డాక్ కాంపోజిట్ వంటి సూచీలు కొత్త శిఖరాలను అందుకుంటున్నాయి. అయితే, బాంక్ ఆఫ్ ఇంగ్లాండ్ (BoE) ఒక కీలక హెచ్చరిక జారీ చేసింది. మార్కెట్లలో ఆస్తుల ధరలు (Asset Prices) ఆర్థిక వాస్తవాలకు (Economic Fundamentals) చాలా దూరంగా ఉన్నాయని, ఇది మార్కెట్ కరెక్షన్‌కు దారితీయవచ్చని డిప్యూటీ గవర్నర్ సారా బ్రీడెన్ (Sarah Breeden) ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.

గత ఏడాదిలో S&P 500 సుమారు 30%, నాస్డాక్ కాంపోజిట్ 42% పెరిగాయి. జపాన్ నిక్కీ 225, సౌత్ కొరియా కోస్పి వంటి ఆసియా మార్కెట్లు కూడా రికార్డులు సృష్టించాయి. మన దేశంలో నిఫ్టీ, సెన్సెక్స్ కూడా ఏప్రిల్ నెలలోనే దాదాపు 7% పురోగతి సాధించాయి. ఇంతటి ఉత్సాహం ఉన్నప్పటికీ, ఆస్తుల విలువలు ఆర్థిక వాస్తవాలకు అనుగుణంగా లేవని, ఇది మార్కెట్ కరెక్షన్ ప్రమాదాన్ని పెంచుతోందని బ్రీడెన్ అన్నారు.

ప్రైవేట్ క్రెడిట్ వృద్ధిపై ఆందోళనలు

గత 20 ఏళ్లలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా సుమారు $2.5 ట్రిలియన్లకు చేరిన ప్రైవేట్ క్రెడిట్ మార్కెట్‌పై నియంత్రణ సంస్థలు (Regulators) నిఘా పెట్టాయి. సాంప్రదాయ బ్యాంకింగ్‌తో పోలిస్తే, ఈ రంగం లోతైన పరిశీలన లేకుండానే విస్తరించింది. ఫెడరల్ రిజర్వ్ (Federal Reserve) వంటి సంస్థలు ప్రస్తుతం ఇది ఆర్థిక స్థిరత్వానికి వ్యవస్థాగత ముప్పు కాదని అంటున్నా, పారదర్శకత లేకపోవడం, వాల్యుయేషన్ కష్టాలు, లిక్విడిటీ సమస్యలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. బ్యాంకింగ్ సంక్షోభం కంటే ప్రైవేట్ క్రెడిట్ సంక్షోభంపైనే ఎక్కువ ఆందోళన ఉందని, ధరలు వేగంగా పడిపోయినప్పుడు ఆర్థిక వ్యవస్థ తట్టుకునేలా ఉండాలని అధికారులు సూచిస్తున్నారు. ఈ మార్కెట్ 2026 చివరి నాటికి $2 ట్రిలియన్లకు పైగా ఆస్తులతో మరింత విస్తరించే అవకాశం ఉంది.

AI వాల్యుయేషన్స్: హైప్ వర్సెస్ రియాలిటీ

ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) లో పెట్టుబడులు వేగంగా పెరగడం 1990ల నాటి డాట్-కామ్ బబుల్ (Dot-com bubble) తో పోల్చుకునేలా ఉంది. AI స్టాక్స్ మార్కెట్ ర్యాలీకి ఊతమిస్తున్నా, ప్రస్తుత వాల్యుయేషన్లు డాట్-కామ్ కాలం కంటే తీవ్రంగా లేవని నిపుణులు అంటున్నారు. ఉదాహరణకు, AI హైపర్‌స్కేలర్స్ ఫార్వర్డ్ P/E రేషియో సుమారు 26 times గా ఉంటే, డాట్-కామ్ పీక్ సమయంలో టాప్ టెక్ లీడర్లకు ఇది దాదాపు 70 times గా ఉండేది. లేట్ 2022 నుండి నాస్డాక్ కాంపోజిట్ సుమారు 125% పెరగ్గా, డాట్-కామ్ బూమ్ సమయంలో ఇది దాదాపు 700% పెరిగింది. అయితే, కొన్ని పెద్ద టెక్ కంపెనీలు మార్కెట్ సూచీలలో అధిక వాటాను కలిగి ఉండటం (Market Concentration) ఆందోళన కలిగిస్తోంది. ఈ కంపెనీలు ఒడిదుడుకులకు గురైతే, అది సిస్టమిక్ రిస్క్‌కు దారితీయవచ్చు. ప్రస్తుత AI బూమ్, డాట్-కామ్ కాలంలోని ఊహాజనిత ఖర్చులతో కాకుండా, బలమైన ఆదాయ వృద్ధి, కంపెనీ లాభాల మద్దతుతో నడుస్తోంది.

ప్రపంచ మార్కెట్ వాల్యుయేషన్ల పోలిక

ప్రపంచ సూచీలు మిశ్రమ వాల్యుయేషన్లను చూపుతున్నాయి. ఏప్రిల్ 2026 నాటికి, S&P 500 ఫార్వర్డ్ P/E సుమారు 20.68x నుండి 29.11x మధ్య, నాస్డాక్ కాంపోజిట్ 20.66x నుండి 28.17x మధ్య ట్రేడ్ అవుతున్నాయి. ఇవి జపాన్ నిక్కీ 225 (సుమారు 16.87x) కంటే ఎక్కువగా ఉన్నాయి. అయితే, సౌత్ కొరియా కోస్పి (సుమారు 7.5x) సెమీకండక్టర్ రంగంలో బలమైన ఆదాయ అప్‌గ్రేడ్‌ల వల్ల తక్కువ P/E తో కనిపిస్తోంది. భారతదేశంలోని BSE సెన్సెక్స్ సుమారు 21x P/E తో ట్రేడ్ అవుతోంది. గోల్డ్‌మన్ సాక్స్ (Goldman Sachs) అనలిస్టులు కోస్పి లక్ష్యాలను పెంచారు.

ఒకేసారి సంభవించే షాక్‌ల ప్రమాదం

ఒకే సమయంలో అనేక రిస్కులు తలెత్తే అవకాశం (Likelihood of a number of risks crystallising at the same time) ఉందని బ్రీడెన్ హెచ్చరిక ముఖ్యమైనది. ట్రిలియన్ల ఆస్తులను నిర్వహిస్తున్న ప్రైవేట్ క్రెడిట్ రంగం వేగంగా, తక్కువ పారదర్శకతతో విస్తరిస్తోంది. ప్రస్తుతం ప్రత్యక్ష వ్యవస్థాగత ముప్పు లేదని అంటున్నా, లోతైన స్ట్రెస్ టెస్టింగ్ లేకపోవడం వల్ల ఆర్థిక మందగమనం సమయంలో ఇది దుర్బలమవుతుంది. పబ్లిక్ మార్కెట్ల వలె కాకుండా, ప్రైవేట్ క్రెడిట్ పారదర్శకంగా ఉండదు, ధరల నిర్ణయం అరుదుగా జరుగుతుంది, ఇది రుణ నాణ్యత క్షీణతను దాచగలదు. మెగా-క్యాప్ AI స్టాక్స్‌లో అధిక కేంద్రీకరణ (High Concentration) కూడా దీనిని తీవ్రతరం చేస్తుంది. ఏదైనా ఒక పెద్ద కంపెనీ కష్టాల్లో పడితే, అది మార్కెట్ సెంటిమెంట్‌ను దెబ్బతీస్తుంది. దీనికితోడు, భౌగోళిక రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు, సార్వభౌమ రుణ సమస్యలు వంటి ప్రపంచ ఆర్థిక అనిశ్చితులు, ఏ చిన్న షాక్‌నైనా పెద్దదిగా మార్చగలవు. ఈ రిస్కులు - ప్రైవేట్ క్రెడిట్ సంక్షోభం, AI వాల్యుయేషన్ల పునరాలోచన, విస్తృత ఆర్థిక మందగమనం - ఒకేసారి సంభవించడం మార్కెట్లను తీవ్రంగా అస్థిరపరచగలదు.

మార్కెట్ రెసిలెన్స్‌పై నియంత్రణ సంస్థల దృష్టి

రిస్కుల సమయం లేదా తీవ్రతను అంచనా వేయడం కంటే, మార్కెట్ సామర్థ్యాన్ని (Market Resilience) పెంచడంపై నియంత్రణ సంస్థలు దృష్టి సారించాయి. ప్రైవేట్ క్రెడిట్ నుండి సాంప్రదాయ బ్యాంకులకు ప్రత్యక్ష ప్రభావం తక్కువని కొందరు భావిస్తున్నప్పటికీ, మూలధన మార్కెట్లతో దాని పెరుగుతున్న సంబంధం వల్ల ఇది ప్రమాదానికి ఒక ముఖ్యమైన వాహకంగా మారగలదు. బలమైన ఆదాయ వృద్ధి అంచనాలు, ముఖ్యంగా టెక్నాలజీ రంగంలో, మార్కెట్ ప్రస్తుత అధిక స్థాయిలకు మద్దతునిస్తున్నాయి. పెట్టుబడిదారులు అప్రమత్తంగా ఉంటూ, సారా బ్రీడెన్ వంటి అధికారులు ఎత్తి చూపిన ముఖ్యమైన అంతర్లీన రిస్కులను గుర్తించాలి.