విదేశీ ప్లాట్ఫామ్ల ద్వారా క్రిప్టో ఆస్తులను స్థానిక గిఫ్ట్ కార్డ్లుగా మార్చుకునే పద్ధతిపై భారత ప్రభుత్వం సీరియస్ అయ్యింది. బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు చిక్కకుండా జరుగుతున్న ఈ లావాదేవీల వల్ల మనీలాండరింగ్ మరియు పన్ను ఎగవేత ప్రమాదాలు ఉన్నట్లు అధికారులు గుర్తించారు.
అసలు ఏం జరుగుతోంది?
భారతీయ వినియోగదారులు తమ వద్ద ఉన్న క్రిప్టోకరెన్సీలను (ముఖ్యంగా Stablecoins) విదేశీ వెబ్సైట్లకు పంపి, వాటిని భారత్లో చెల్లుబాటు అయ్యే గిఫ్ట్ కార్డ్లుగా మార్చుకుంటున్నారు. ఈ వోచర్లను ఉపయోగించి నిత్యవసర వస్తువులు, పెట్రోల్, మొబైల్ రీఛార్జ్ మరియు బంగారు ఆభరణాలను కొనుగోలు చేస్తున్నారు. ఈ ప్రక్రియ వల్ల క్రిప్టో ఆస్తి విలువ నేరుగా భారతీయ వినియోగదారుల చేతికి వస్తోంది, కానీ మన బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థకు దీనిపై ఎలాంటి సమాచారం ఉండదు.
నిబంధనలకు పాతర
భారతదేశంలో ఉన్న క్రిప్టో ఎక్స్ఛేంజీలు KYC మరియు ట్రాన్సాక్షన్ రిపోర్టింగ్ వంటి కఠినమైన నిబంధనలను పాటిస్తున్నాయి. కానీ, ఈ విదేశీ ప్లాట్ఫామ్లు ఆ నిబంధనలను తప్పించుకుంటున్నాయి. ఒక ప్రముఖ విదేశీ ఆపరేటర్ ఇప్పటికే భారతీయ యూజర్లకు సుమారు 1.6 కోట్ల కార్డులను జారీ చేసినట్లు సమాచారం. ఇది ప్రభుత్వ వర్గాలను కలవరపెడుతోంది.
ప్రభుత్వ ఆందోళన ఎందుకు?
సాధారణంగా 'క్లోజ్డ్ లూప్' వోచర్లు RBI పర్యవేక్షణ పరిధిలోకి రావు. అయితే, విదేశీ క్రిప్టో లావాదేవీలను మన దేశీయ మార్కెట్తో అనుసంధానించడం వల్ల, ఇది సరిహద్దులు దాటి జరిగే అనధికారిక చెల్లింపుల వ్యవస్థగా మారుతోంది. దీనివల్ల పన్నులు కట్టకుండా ఆస్తులను ఖర్చు చేసే అవకాశం ఉండటంతో పాటు, మనీలాండరింగ్ రిస్క్లు పెరుగుతున్నాయని ఆర్థిక మరియు హోం మంత్రిత్వ శాఖలు ఆందోళన చెందుతున్నాయి.
ఫైనాన్షియల్ సెక్టార్పై ప్రభావం
ఈ పరిణామం భారతీయ ఫిన్టెక్ మరియు పేమెంట్స్ కంపెనీలకు ఒక ముఖ్యమైన హెచ్చరిక. భవిష్యత్తులో ప్రభుత్వం గిఫ్ట్ వోచర్ల సరఫరా చేసే సంస్థలపై మరిన్ని కఠినమైన నిబంధనలను తీసుకువచ్చే అవకాశం ఉంది. ఈ రంగంలో పనిచేసే సంస్థలు ఇకపై తమ లావాదేవీల విషయంలో మరింత పారదర్శకతను ప్రదర్శించాల్సి ఉంటుంది.