ఇండియన్ డెయిరీ సెక్టార్ ఇప్పుడు తన వ్యూహాన్ని మార్చుకుంది. పాలు సేకరించి అమ్మడం కంటే.. పెరుగు, పనీర్, ఐస్ క్రీమ్ వంటి 'వాల్యూ యాడెడ్' ఉత్పత్తులపైనే కంపెనీలు ఎక్కువగా ఫోకస్ చేస్తున్నాయి.
ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా పాలు ఉత్పత్తి చేసే దేశంగా భారత్ గుర్తింపు పొందింది. అయితే, కేవలం పాలను ఉత్పత్తి చేయడం వల్ల ఇప్పుడు లాభాలు రావడం లేదు. పెరుగుతున్న ముడి పాలు సేకరణ ధరలు (Procurement costs) కంపెనీల మార్జిన్లపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి. అందుకే, డెయిరీ ప్రాసెసింగ్ కంపెనీలు ఇప్పుడు 'వాల్యూ యాడెడ్' ప్రొడక్ట్స్ (Value-added products) వైపు మొగ్గు చూపుతున్నాయి.
ఎందుకు ఈ మార్పు?
గతంలో డెయిరీ వ్యాపారం అంటే కేవలం పాలు సేకరించి అమ్మడం మాత్రమే. కానీ ఇప్పుడు పశుగ్రాసం ధరలు పెరగడం, కార్మిక వ్యయం పెరగడంతో పాలు సేకరణ ఖర్చు భారీగా పెరిగింది. మరోవైపు, కస్టమర్లు కూడా తక్కువ ధరకే పాలు ఆశిస్తున్నారు. దీంతో ప్రాసెసింగ్ కంపెనీలు సతమతమవుతున్నాయి. పెరుగు, చీజ్, పనీర్, యోగర్ట్, ఐస్ క్రీమ్ వంటి ఉత్పత్తులకు మార్కెట్లో మంచి డిమాండ్ ఉండటమే కాకుండా, వీటి ద్వారా కంపెనీలు అధిక లాభాలను (Profit Margins) ఆర్జిస్తున్నాయి.
మౌలిక సదుపాయాల సవాలు
ఈ ఉత్పత్తులను తయారు చేయడం సులభమే కానీ, వాటిని మార్కెట్లోకి చేర్చడం సవాలుతో కూడుకున్నది. వీటి కోసం కోల్డ్ చైన్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ (Cold chain infrastructure) చాలా ముఖ్యం. ఫ్యాక్టరీ నుండి షాప్ వరకు వీటిని రిఫ్రిజిరేషన్ సౌకర్యంతో తరలించాలి. ఇది కంపెనీలకు భారీ పెట్టుబడితో కూడుకున్న పని. అంతేకాకుండా, భారతదేశంలో అసంఘటిత రంగం (Unorganised players) నుండి కూడా గట్టి పోటీ ఎదురవుతోంది.
ఇన్వెస్టర్లు ఏమి గమనించాలి?
ఈ రంగంలోని కంపెనీలను విశ్లేషించేటప్పుడు, వాటి 'ప్రొడక్ట్ మిక్స్'ను జాగ్రత్తగా గమనించాలి. తమ మొత్తం ఆదాయంలో వాల్యూ యాడెడ్ ప్రొడక్ట్స్ ద్వారా వస్తున్న వాటా ఎంత పెరిగిందనేది చాలా కీలకం. నేరుగా రైతులతో సంబంధాలు పెట్టుకుని పాలు సేకరించే సంస్థలు, మధ్యవర్తులపై ఆధారపడే సంస్థల కంటే మెరుగ్గా పనితీరును కనబరుస్తాయి. అలాగే, ముడి పాల ధరల పెరుగుదలను కంపెనీ ఎంత సమర్థవంతంగా వినియోగదారులపైకి మళ్లించగలదో కూడా చూడాలి.