పశ్చిమ ఆసియా సంఘర్షణ: భారత్‌కు ఆర్థిక షాక్! వాణిజ్యం స్తంభించి, ఎగుమతులకు చెల్లింపుల్లో భారీ జాప్యం.

పశ్చిమ ఆసియా సంఘర్షణతో భారత్‌కు పెను ఆర్థిక ముప్పు

పశ్చిమ ఆసియాలో జరుగుతున్న ఘర్షణలు భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. కేవలం వ్యవసాయ ఎగుమతులే కాకుండా, వాణిజ్య మార్గాలు, ముఖ్యంగా హార్ముజ్ జలసంధి (Strait of Hormuz) మూసుకుపోవడం వల్ల ఎగుమతి చెల్లింపుల్లో సంక్షోభం ఏర్పడింది. ఇది దేశ ఇంధన భద్రతకు కూడా ముప్పుగా పరిణమించింది, దీనిపై ప్రభుత్వం తక్షణమే చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది. వాణిజ్య దిగ్బంధనాలు, పెరుగుతున్న ఇంధన ఖర్చులు, బలహీనమైన సరఫరా గొలుసులు (Supply Chains) అన్నీ కలిసి భారతదేశానికి సంక్లిష్టమైన ఆర్థిక సవాలుగా మారాయి.

భారతీయ ఎగుమతి చెల్లింపులపై ఒత్తిడి

భారతదేశం నుండి ఎగుమతి అయ్యే ప్రీమియం బాస్మతి బియ్యం రంగం తీవ్రమైన ఒత్తిడిని ఎదుర్కొంటోంది. ఓడరేవుల్లో సరుకులు నిలిచిపోయాయి, ఎగుమతిదారులు భారీ చెల్లింపు ఆలస్యాలను ఎదుర్కొంటున్నారు. పెండింగ్‌లో ఉన్న మొత్తం ₹2,000 కోట్ల నుంచి ₹25,000 కోట్ల వరకు ఉన్నట్లు నివేదికలున్నాయి. ఇది వ్యాపారుల ఆర్థిక స్థితిని, రైతుల జీవనోపాధిని దెబ్బతీస్తోంది. భారతదేశం గత ఆర్థిక సంవత్సరం (FY 2023-24) లో సుమారు 5.24 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నుల బాస్మతి బియ్యాన్ని ఎగుమతి చేసింది, దీని విలువ $5.8 బిలియన్లకు పైగా ఉంది. ఇందులో మధ్యప్రాచ్యం ప్రధాన మార్కెట్. ప్రస్తుత అడ్డంకులు ఆదాయాన్ని నిలిపివేయడమే కాకుండా, భవిష్యత్ పంటలకు, రైతులకు చెల్లింపులకు అనిశ్చితిని సృష్టిస్తున్నాయి.

ఇంధన భద్రత, పెరుగుతున్న ఖర్చులు

భారతదేశం దిగుమతి చేసుకునే ఇంధనంపై భారీగా ఆధారపడటం వల్ల, ఈ సంఘర్షణ ప్రభావం అత్యంత కీలకం. దేశం తన ముడి చమురులో 85% కంటే ఎక్కువ, లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG)లో సగం దిగుమతి చేసుకుంటుంది. కీలకమైన హార్ముజ్ జలసంధి, ప్రపంచ సముద్ర వాణిజ్య చమురులో సుమారు 20-25%, ప్రపంచ LNG వాణిజ్యంలో సుమారు 20% రవాణా చేస్తుంది. పెరిగిన నష్టాల కారణంగా, చాలా ఓడలు ఈ మార్గాన్ని ఉపయోగించడం మానేశాయి. దీని అర్థం, భారతదేశం కఠినమైన ప్రపంచ సరఫరాలను, అధిక ధరలను ఎదుర్కోవాల్సి ఉంటుంది. బ్రెంట్ క్రూడ్ ధరలు ఇటీవల $105-$113 ప్రతి బ్యారెల్ వద్ద ఉన్నాయి, ఇది భారతదేశానికి ద్రవ్యోల్బణం గురించి ఆందోళన కలిగించే స్థాయి కంటే చాలా ఎక్కువ. ఆసియా LNG స్పాట్ ధరలు కూడా సుమారు $18.45/MMBtu వద్ద అధికంగా ఉన్నాయి. ఈ ఇంధన షాక్ అంటే అన్ని దిగుమతి చేసుకున్న వస్తువులకు అధిక లాజిస్టిక్స్ ఖర్చులు పెరుగుతాయని అర్థం. యుద్ధ-ప్రమాద బీమా (war-risk insurance) మరియు షిప్పింగ్ రేట్లలో 800% వరకు పెరుగుదల నమోదైనట్లు కొన్ని నివేదికలున్నాయి.

ఇతర రంగాలపై ప్రభావం, గత అనుభవాలు

బాస్మతి బియ్యం, ఇంధనంతో పాటు, క్రిసిల్ రేటింగ్స్ (Crisil Ratings) నివేదిక ప్రకారం, పశ్చిమ ఆసియాలో అస్థిరతకు గురయ్యే పలు భారతీయ రంగాలున్నాయి. వీటిలో ఎరువులు, డైమండ్ పాలిషింగ్, ట్రావెల్ ఆపరేటర్లు, విమానయాన సంస్థలు ఉన్నాయి. LNGని దిగుమతి చేసుకునే సిరామిక్స్ వంటి పరిశ్రమలు ఇబ్బందులను ఎదుర్కొంటున్నాయి. అధిక ఇంధన ధరలు ముడిచమురు-సంబంధిత రంగాలైన డౌన్‌స్ట్రీమ్ ఆయిల్ రిఫైనర్లు, టైర్ తయారీదారులు, పెయింట్ కంపెనీలు, స్పెషాలిటీ కెమికల్స్, ఫ్లెక్సిబుల్ ప్యాకేజింగ్, సింథటిక్ టెక్స్‌టైల్స్‌పైనా భారాన్ని మోపుతున్నాయి. ఆహార వ్యాపారం, విలువైన లోహాలు, ఆభరణాలను దిగుమతి చేసుకునే రంగాలు కూడా ప్రభావితమవుతున్నాయి, ఎందుకంటే మధ్యప్రాచ్యం ఒక సరఫరాదారుగా, మార్కెట్‌గా కూడా ఉంది. గతంలో, మధ్యప్రాచ్య సంఘర్షణలు భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థను దెబ్బతీశాయి. ఇరాన్-ఇరాక్ యుద్ధం చమురు సరఫరాలపై చూపిన ప్రభావం నుండి 1991 గల్ఫ్ యుద్ధం అధిక చమురు దిగుమతి బిల్లుతో భారతదేశ ఆర్థిక సంక్షోభాన్ని తీవ్రతరం చేయడం వరకు ఇది జరిగింది.

భారతదేశ ఆర్థిక బలహీనతలు బయటపడ్డాయి

భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో స్పష్టమైన బలహీనతలున్నాయి. ముఖ్యంగా ఇంధన దిగుమతులపై అధికంగా ఆధారపడటం, బాహ్య షాక్‌లకు గురయ్యేలా చేస్తుంది. అధిక చమురు దిగుమతి బిల్లుల వల్ల widening current account deficit, బలహీనపడుతున్న కరెన్సీ (రూపాయి 92 INR/USD సమీపంలో రికార్డు కనిష్ట స్థాయికి పడిపోయింది) ద్రవ్యోల్బణాన్ని పెంచుతున్నాయి. పెరుగుతున్న ప్రపంచ అనిశ్చితి కారణంగా విదేశీ పెట్టుబడిదారులు భారతీయ స్టాక్ మార్కెట్ల నుండి బిలియన్ల డాలర్లను ఉపసంహరించుకున్నారు. చిన్న, మధ్య తరహా వ్యాపారాలు (MSMEs) సుదీర్ఘ చెల్లింపు చక్రాలు, పెరుగుతున్న ఖర్చుల వల్ల కఠినమైన లిక్విడిటీ సమస్యలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఈ కారకాలన్నీ - సరఫరా అంతరాయాలు, వ్యయ ద్రవ్యోల్బణం, కరెన్సీ బలహీనత, తక్కువ పెట్టుబడులు - కఠినమైన ఆర్థిక దృక్పథాన్ని సృష్టిస్తున్నాయి. వడ్డీ రేట్లను తగ్గించే ప్రక్రియ ఆలస్యం కావొచ్చు, ఆర్థిక వృద్ధి మందగించవచ్చు.

ప్రభుత్వ చర్యలు, దీర్ఘకాలిక వ్యూహం

దీనికి ప్రతిస్పందనగా, భారత ప్రభుత్వం ఉన్నత స్థాయి సమావేశాలు నిర్వహించింది. రక్షణ మంత్రి నేతృత్వంలోని అఖిలపక్ష సమావేశం సహా, పరిస్థితిని అంచనా వేయడానికి చర్యలు తీసుకుంది. ఎగుమతి గడువులను పొడిగించడం, సరఫరా గొలుసుల స్థితిస్థాపకత (Supply Chain Resilience) కోసం ఒక ఇంటర్-మినిస్టీరియల్ గ్రూప్‌ను ఏర్పాటు చేయడం వంటి చర్యలు తీసుకుంటున్నారు. రసాయనాలు, ఫార్మాస్యూటికల్స్ వంటి కీలక రంగాలకు దిగుమతి వనరులను విస్తరించడం, కొత్త ఎగుమతి మార్కెట్లను అన్వేషించడంపై దృష్టి సారించారు. అస్థిరమైన ప్రపంచ మార్కెట్లపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించుకోవడానికి, స్థిరమైన ఇంధన వ్యవస్థలకు మారడంపై ఎక్కువ దృష్టి పెడుతున్నారు. దీర్ఘకాలిక వ్యూహం, వైవిధ్యీకరణ (Diversification), దేశీయ సామర్థ్యాన్ని బలోపేతం చేయడం ద్వారా ఇటువంటి అంతరాయాలకు వ్యతిరేకంగా ఆర్థిక స్థితిస్థాపకతను నిర్మించడమే లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.