ఇరాన్ పై అమెరికా సైనిక చర్య: WTI ధరలు పరుగులు! గ్లోబల్ మార్కెట్లలో కలకలం

మార్కెట్లలో ప్రకంపనలు: ధరల పెరుగుదల వెనుక కారణాలు

అమెరికా, ఇరాన్‌పై సైనిక చర్యలు చేపట్టడంతో అంతర్జాతీయ చమురు మార్కెట్లలో ఒక్కసారిగా ప్రకంపనలు మొదలయ్యాయి. ఖార్గ్ ఐలాండ్‌పై దాడులు జరిగినట్లు వార్తలు రావడంతో, WTI క్రూడ్ ఆయిల్ ధర $116 దాటగా, బ్రెంట్ క్రూడ్ ధర $109 వద్ద ట్రేడ్ అవుతోంది. ఈ పెరుగుదల, మార్కెట్లలో రిస్క్ ప్రీమియం (risk premium) పెరిగిందనడానికి సూచన.

ఇప్పటికే ఫిబ్రవరి నెలాఖరు నుంచి ఇరాన్-అమెరికా మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతూ వస్తున్నాయి. మార్చి తొలినాళ్లలో బ్రెంట్ క్రూడ్ $100 మార్క్ దాటగా, ఏప్రిల్ 7, 2026 నాటికి తిరిగి $110 సమీపించింది. ఈ పరిణామాల నేపథ్యంలో, అమెరికన్ స్టాక్ ఫ్యూచర్స్ (S&P 500, Nasdaq, Dow Jones) కూడా 0.2% నుంచి 0.6% వరకు పడిపోయాయి. భౌగోళిక రాజకీయ (geopolitical) పరిణామాలు, దౌత్యపరమైన చర్చలపై ఇన్వెస్టర్లు తీవ్రంగా దృష్టి సారించారు.

ప్రపంచ సరఫరా గొలుసులకు, ఆర్థిక వ్యవస్థకు ముప్పు

ఈ దాడులు ఇరాన్ యొక్క కీలక చమురు ఎగుమతి కేంద్రమైన ఖార్గ్ ఐలాండ్‌ను మూసివేయడంతో, ప్రపంచవ్యాప్తంగా గట్టిగా ఉన్న చమురు సరఫరాపై మరింత ఒత్తిడి పెరిగింది. రోజువారీ ప్రపంచ చమురు, LNG సరఫరాలో సుమారు 20% రవాణా అయ్యే స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ (Strait of Hormuz) మార్గం ఫిబ్రవరి 2026 చివరి నుంచి తీవ్ర అంతరాయాలను ఎదుర్కొంటోంది. దీనిని అంతర్జాతీయ ఇంధన సంస్థ (IEA) "ప్రపంచ చమురు మార్కెట్ చరిత్రలో అతిపెద్ద సరఫరా అంతరాయం"గా అభివర్ణించింది.

ఈ అంతరాయాలు దీర్ఘకాలం పాటు అధిక చమురు ధరలకు దారితీయవచ్చు. తీవ్రమైన పరిస్థితుల్లో ధరలు $140 బ్యారెల్‌కు చేరవచ్చని, అధిక ధరలు 2028 వరకు కొనసాగవచ్చని అంచనా వేస్తున్నారు. ఇది వ్యవసాయం, పరిశ్రమలకు అవసరమైన ఎరువులు (fertilizers), మిథనాల్ (methanol), హీలియం (helium) వంటి ఇతర కీలక వస్తువుల మార్కెట్లపై కూడా ప్రభావం చూపుతుంది. ప్రపంచ ఆహార ఉత్పత్తి ఖర్చులు, పారిశ్రామిక ధరలు పెరిగే అవకాశం ఉంది. ఆర్థిక అంచనాల ప్రకారం, ప్రధాన ఆర్థిక వ్యవస్థలలో ద్రవ్యోల్బణ షాక్ (inflation shock) ఏర్పడి, స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ మూసివేస్తే ప్రతి త్రైమాసికంలో జీడీపీ (GDP) 2.9% వరకు తగ్గే అవకాశం ఉంది. సెంట్రల్ బ్యాంకులు వడ్డీ రేట్లను తగ్గించడాన్ని ఆలస్యం చేయాల్సి రావచ్చు.

ఎక్సాన్ మొబిల్ (Exxon Mobil) వంటి ఇంధన కంపెనీల వాల్యుయేషన్లు (P/E దాదాపు 24.0-24.4) ఇప్పటికే అధిక చమురు ధరలను పరిగణనలోకి తీసుకున్నాయి. విశ్లేషకులు తమ ఆర్థిక క్రమశిక్షణ కోసం ఇంధన స్టాక్స్‌కు ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నప్పటికీ, ప్రస్తుత షాక్ స్వల్పకాలికంగా గణనీయమైన రిస్క్‌ను పెంచుతుంది. ఎనర్జీ ట్రాన్స్‌ఫర్ (ET), ఎక్స్‌పాండ్ ఎనర్జీ (EXE), కోర్ నేచురల్ రిసోర్సెస్ (CNR) వంటి స్టాక్స్‌కు 'స్ట్రాంగ్ బై' రేటింగ్‌లు ఉన్నప్పటికీ, మొత్తం రంగం పనితీరు చమురు ధరలు, స్థిరత్వంపైనే ఆధారపడి ఉంటుంది.

విస్తృత ఘర్షణ, స్టాగ్‌ఫ్లేషన్ ప్రమాదం

ఈ సంఘర్షణ ప్రాంతీయ దేశాలను మరింతగా లాగి, పూర్తిస్థాయి ఘర్షణగా మారే ప్రమాదం ఉంది. ఇది బాబ్ అల్-మండెబ్ స్ట్రెయిట్ (Bab al-Mandeb Strait) వంటి కీలక మార్గాలతో సహా సముద్ర వాణిజ్యాన్ని తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తుంది. పోరాటం త్వరగా ఆగిపోయినా, ఇంధన మౌలిక సదుపాయాలకు జరిగిన నష్టం వల్ల దీర్ఘకాలిక సరఫరా కొరత, ధరల పెరుగుదల ఏర్పడవచ్చు. స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హార్ముజ్ మూసివేతను అధిగమించడం కష్టం; ప్రత్యామ్నాయ పైప్‌లైన్‌లు చాలా తక్కువ చమురును మాత్రమే తీసుకువెళతాయి, నౌకలను మళ్ళించడానికి ఎక్కువ సమయం, ఖర్చు అవుతుంది.

ఇది ముఖ్యంగా ఆసియా, యూరప్‌లోని ఇంధన దిగుమతి దేశాలకు స్టాగ్‌ఫ్లేషన్ (stagflation) ప్రమాదాన్ని సృష్టిస్తుంది. వినియోగదారుల ఖర్చు, కార్పొరేట్ లాభాలపై ఇది ఒత్తిడి పెంచుతుంది. దౌత్యపరమైన పురోగతి నెమ్మదిగా ఉన్నంత కాలం, చమురు ధరలపై భౌగోళిక రాజకీయ రిస్క్ ప్రీమియం ఎక్కువగా ఉండవచ్చు.

భవిష్యత్ అంచనాలు: దౌత్యం & సరఫరా అంశాలు

వ్యాపారులు దౌత్య మార్గాలపై దృష్టి సారించారు, కానీ అమెరికా, ఇరాన్ డిమాండ్ల మధ్య భారీ అంతరం ఉన్నట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి, ఇది త్వరగా పరిష్కారం లభించే అవకాశాలను తగ్గిస్తోంది. పరిస్థితి తీవ్రత తగ్గితే, రిస్క్ ఆస్తులు (risk assets) పుంజుకోవచ్చు. దీనికి విరుద్ధంగా, ఘర్షణ పెరిగితే, చమురు ధరలు $140కు చేరి, ఆర్థిక అంతరాయాలు 2027 వరకు కొనసాగవచ్చు.

ధరలను నియంత్రించే ప్రయత్నాలు వ్యూహాత్మక నిల్వలు (strategic reserves), OPEC+ ఉత్పత్తి పెంపుపై ఆధారపడతాయి. అయితే, OPEC+ ఇటీవల ప్రకటించిన 206,000 bpd పెరుగుదల సరిపోదని భావిస్తున్నారు. భౌతిక సరఫరా పరిమితులే ధరలను ప్రభావితం చేసే ప్రధాన అంశాలుగా మిగిలిపోయాయి.