స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ మూసివేత: క్రూడ్ ఆయిల్, గ్యాస్ ధరల్లో పెను అలజడి!

ఆయిల్, గ్యాస్ మార్కెట్లలో పెను సంక్షోభం

ప్రపంచ ఇంధన మార్కెట్ లో తీవ్ర గందరగోళం నెలకొంది. యునైటెడ్ స్టేట్స్, ఇజ్రాయెల్ మరియు ఇరాన్ మధ్య పెరుగుతున్న సైనిక కార్యకలాపాల కారణంగా కీలకమైన స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ లో రవాణా దాదాపుగా స్తంభించిపోయింది. దీనితో ఆయిల్, LNG సరఫరాలకు తీవ్ర ఆటంకం ఏర్పడి, ధరలు విపరీతంగా పెరుగుతున్నాయి.

భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలే ప్రధాన కారణం

ఇరాన్ పై అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ సైనిక చర్యల నేపథ్యంలో స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ ఒక కీలకమైన అడ్డంకిగా (Chokepoint) మారింది. ఈ మార్గం గుండా వెళ్లే నౌకలకు ఇన్సూరెన్స్ కంపెనీలు కవరేజీ నిలిపివేయడం, షిప్పింగ్ కంపెనీలు తమ ఫ్లీట్లను ఈ అస్థిర ప్రాంతం నుంచి తరలించుకోవడంతో గ్లోబల్ ఎనర్జీ ఫ్లోస్ స్తంభించిపోయాయి. ఈ భౌతిక సరఫరా అంతరాయం OPEC+ ఇటీవల ఏప్రిల్ నెలకు ఉత్పత్తిని కేవలం 206,000 బ్యారెల్స్ మేర పెంచాలనే నిర్ణయాన్ని హాస్యాస్పదంగా మార్చింది.

Brent Crude ఫ్యూచర్స్ ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయి. మార్చి 2, 2026 నాటికి బ్యారెల్ $79.39 వద్ద ట్రేడ్ అవుతూ, గత ఏడాది కాలంలోనే అత్యధిక స్థాయికి చేరుకున్నాయి. సిటీ గ్రూప్ (Citigroup) విశ్లేషకులు సమీప భవిష్యత్తులో Brent ధర $80–$90 మధ్య ట్రేడ్ అవుతుందని అంచనా వేస్తుండగా, వుడ్ మెకెంజీ (Wood Mackenzie) మాత్రం సరఫరాలు త్వరగా పునరుద్ధరించబడకపోతే ధరలు $100 ను దాటవచ్చని హెచ్చరిస్తోంది. గోల్డ్‌మన్ సాక్స్ (Goldman Sachs) ప్రకారం, ఇప్పటికే ధరల్లో $18 మేర వార్ రిస్క్ ప్రీమియం (War Risk Premium) కలిసిపోయింది. ఈ అంతరాయం తీవ్రత చారిత్రక సంఘటనల కంటే చాలా ఎక్కువ. స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ పూర్తిగా మూసివేస్తే రోజుకు 20 మిలియన్ బ్యారెల్స్ కంటే ఎక్కువ సరఫరా ఆగిపోతుంది. ఇది 1973 ఆయిల్ ఎంబార్గో లేదా 1979 ఇరాన్ విప్లవం ప్రభావాలను మించిపోతుంది.

పరిమిత స్పేర్ కెపాసిటీ, LNG పై ప్రభావం

తాత్కాలిక రవాణా సంక్షోభంతో పాటు, గ్లోబల్ ఆయిల్ మార్కెట్ లో స్పేర్ ప్రొడక్షన్ కెపాసిటీ (Spare Production Capacity) కొరత స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ప్రస్తుతం గణనీయమైన స్పేర్ కెపాసిటీ దాదాపుగా సౌదీ అరేబియా, యూఏఈలకే పరిమితమైందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు. సౌదీ అరేబియా తన ఉత్పత్తిని పెంచినా, స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ పునఃప్రారంభంపైనే దాని ఎగుమతులు ఆధారపడి ఉన్నాయి.

ఇదిలా ఉంటే, లిక్విఫైడ్ నేచురల్ గ్యాస్ (LNG) మార్కెట్లు కూడా తీవ్ర అంతరాయాలను ఎదుర్కొంటున్నాయి. ప్రపంచ LNG సరఫరాలో సుమారు 20% వాటా ఉన్న ఖతార్, తన మొత్తం ఉత్పత్తిని స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ మీదుగా రవాణా చేస్తుంది. ప్రస్తుత రవాణా ఆగిపోవడంతో ఆసియా, యూరోప్ దేశాల గ్యాస్ దిగుమతులకు ముప్పు వాటిల్లుతోంది. యూరోపియన్ సహజ వాయువు ఫ్యూచర్స్ (TTF) ధరలు 20% కంటే ఎక్కువగా పెరిగి సుమారు €39/MWh కు చేరాయి. యూరోప్ లో గ్యాస్ నిల్వలు (Storage Levels) కూడా గత ఏడాదితో పోలిస్తే 40% నుంచి 31% కి పడిపోవడం ఈ సంక్షోభాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేస్తోంది.

మార్కెట్ అస్థిరత, భవిష్యత్ అంచనాలు

ప్రస్తుత ఇంధన మార్కెట్ పరిస్థితి తీవ్ర అస్థిరతతో (Fragility) కూడుకుంది. స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ వంటి కీలకమైన వాణిజ్య మార్గంపై అతిగా ఆధారపడటం, పరిమితమైన స్పేర్ కెపాసిటీ దీనికి కారణాలు. OPEC+ ఉత్పత్తి పెంపు ప్రతిపాదనలు ఆచరణ సాధ్యం కాని పరిస్థితి. మార్కెట్ సైకాలజీ, భౌగోళిక రాజకీయ రిస్క్ ప్రీమియంలు (సుమారు $4-$10 గా అంచనా) ధరల పెరుగుదలను తీవ్రతరం చేస్తున్నాయి.

స్ట్రెయిట్ ఆఫ్ హోర్ముజ్ మూసివేత కొనసాగితే, చమురు ధరలు $100 దాటే ప్రమాదం ఉంది. కొన్ని అంచనాల ప్రకారం, అత్యంత ప్రతికూల పరిస్థితుల్లో (Worst-case scenario) ధరలు $140 వరకు చేరవచ్చు. తక్కువ గ్లోబల్ ఇన్వెంటరీలు, పరిమిత స్ట్రాటజిక్ రిజర్వ్‌లు మార్కెట్ సున్నితత్వాన్ని పెంచుతున్నాయి. భౌగోళిక ఉద్రిక్తతలు తగ్గితే తప్ప, మార్కెట్ లో అస్థిరత కొనసాగే అవకాశం ఉంది.