రాజస్థాన్లో మూంగ్ (పెసలు) రైతులు తీవ్ర ఇబ్బందుల్లో ఉన్నారు. ప్రభుత్వ కనీస మద్దతు ధర (MSP) **₹8,780** ఉండగా, మార్కెట్లో ప్రస్తుతం **₹7,452** కే విక్రయించాల్సి వస్తోంది. సెప్టెంబర్ 1 నుంచి పంట రాక **10 రెట్లు** పెరగడం, కొనుగోళ్లలో జాప్యం రైతులకు ఆర్థిక భారంగా మారింది.
ఖరీఫ్ సీజన్లో దేశంలోనే అతిపెద్ద మూంగ్ (పెసలు) ఉత్పత్తిదారుగా ఉన్న రాజస్థాన్ రైతులు, ప్రస్తుతం గడ్డు పరిస్థితులను ఎదుర్కొంటున్నారు. ప్రభుత్వ మద్దతు ధర ₹8,780 ఉన్నప్పటికీ, మార్కెట్ యార్డుల్లో సగటున ₹7,452 కే ధర పలుకుతోంది. దీనివల్ల రైతులు ఊహించిన దానికంటే తక్కువ ఆదాయంతో నష్టపోతున్నారు.
ఎందుకీ పతనం?
మార్కెట్లోకి అకస్మాత్తుగా పంట రాక పెరగడమే ప్రధాన కారణం. సెప్టెంబర్ 1 నుంచి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా దాదాపు 63,000 టన్నుల కొత్త పంట మార్కెట్లోకి వచ్చింది. ఇది గతేడాదితో పోలిస్తే 10 రెట్లు ఎక్కువ. అదనంగా, ప్రభుత్వ సంస్థలైన Nafed, NCCF కొనుగోళ్లలో జాప్యం చేయడం వల్ల మార్కెట్ ఒత్తిడికి లోనై ధరలు పడిపోయాయి. కేవలం ఈ చిన్న వ్యవధిలోనే రైతులు సుమారు ₹14.4 కోట్ల ఆదాయాన్ని నష్టపోయినట్లు అంచనా.
పాత స్టాక్ ప్రభావం
ప్రభుత్వం పాత నిల్వలను క్వీంటాల్కు ₹6,500 ధరతో మార్కెట్లోకి విడుదల చేయడం కూడా కొత్త పంట ధరలపై ప్రతికూల ప్రభావం చూపుతోంది. అదీగాక, 2026-27 సీజన్కు సంబంధించి MSPలో కేవలం 0.1% మాత్రమే పెంపు ఉండటంతో రైతులు తీవ్ర అసహనం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
భవిష్యత్తుపై ప్రభావం
ఈ ఆర్థిక ఇబ్బందుల వల్ల మూంగ్ సాగు వైశాల్యం లక్ష్యం కంటే 13% తక్కువకు పడిపోయింది. గోధుమలు, వరి తరహాలో ఆటోమేటిక్ కొనుగోలు వ్యవస్థను తీసుకురాకపోతే, భవిష్యత్తులో రైతులు ఇతర లాభదాయక పంటల వైపు మళ్లే అవకాశం ఉందని రైతు సంఘాలు హెచ్చరిస్తున్నాయి.